Виктор Полищук: Қазақстандағы суреттер мен тағдыры
Wiktor Poliszczuk
Виктор Полищук (1925-2008): украинский политический ученый, рожденный в Польше, депортирован в Казахстан в 1940 году. Трагическая судьба, советские репрессии.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поляк, украин және канадалық саясаттанушы (1925–2008) Виктор Полищчук (10 қазан 1925 – 17 қараша 2008) және украин тарихшылары,
Polish Ukrainian Canadian political scientist (1925–2008)
Wiktor Poliszczuk (10 October 1925 – 17 November 2008) and Ukrainian historians,
Өмірбаян
Полищчук Дубно қаласында (сол кезде Екінші Польша Республикасы) украин әкесі мен поляк анасының отбасында дүниеге келген. Ол шығыс православие дінінде тәрбиеленген. Бала кезінде Виктор, анасы мен екі қарындасы 1940 жылдың сәуір айында Кеңес үкіметінің шешімімен Қазақ КСР-іне жер аударылды. Оның әкесі (соғыс аралық Польшада мемлекеттік қызметкер болған этникалық украин) кеңестік билік тарапынан атылып өлтірілді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның отбасы Днепропетровскке қоныс аударды, ал 1946 жылы Польша-Кеңес репатриация келісімі бойынша Польшаға көшіп, әйелінің туыстарымен қайта қосылды. Польшада Полищчук педагогикалық лицейді бітіріп, мұғалім болып жұмыс істеді. Кейін Вроцлав университетінде заң, ал Катовице қаласындағы Силезия университетінде саяси ғылымдарды оқыды, онда PhD дәрежесін алды (оның диссертациясы украин ұлтшылдығының идеологиясына арналған). Ол Польша Халық Республикасында адвокат болып жұмыс істеді. Виктор Полищчук 200-ден астам мақала, кітап, ғылыми жарияланым, ғылыми еңбек, polemika, шолулар және ағылшын, украин және поляк тілдерінде жазылған баспасөз хабарламаларының авторы болды, соның ішінде бес томдық "Украин ұлтшылдығының интегралды түрі – фашизмнің бір варианты" (Торонто, 2003) атты еңбегі бар. Оның екі кітабы ағылшын тіліне аударылды. Жазбаларында Полищчук украин партизандық армиясы мен украин ұлтының мәселелерін ажыратып көрсетеді, сондай-ақ Украина Ұлттық Ұйымының терроризмге негізделгенін айтады. Ол Украина Ұлттық Ұйымының іс-қимылдарының бастауларын Дмитро Донцовтың теорияларымен байланыстыра зерттейді.
Poliszczuk was born in Dubno (then in the Second Polish Republic), into a family of Ukrainian father and Polish mother. He was raised as an Eastern Orthodox Christian. When he was a child Wiktor, his mother and two sisters were deported to Kazakh SSR by the Soviet authorities (in April 1940). His father (an ethnic Ukrainian who had served as government official in interwar Poland) was executed by the Soviets. After World War II his family resettled in Dnipropetrovsk and in 1946 moved to Poland following Polish Soviet repatriation agreement, to re unite with the family of his aunt. In Poland Poliszczuk graduated from the Pedagogical Liceum and worked as a teacher. Later he studied law at the Wrocław University, and political science at the University of Silesia in Katowice, where he obtained a PhD (his doctoral thesis was about the ideology of Ukrainian nationalism). He worked as an attorney in the People's Republic of Poland. Wiktor Poliszczuk was the author of over 200 papers, books and scientific publications, scientific articles, polemics, reviews, and press releases written in English, Ukrainian and Polish, including five large volumes bearing the title Integral Ukrainian nationalism as a variant of fascism (Toronto, 2003). His two books were translated into English language. In his writing, Poliszczuk clearly separates the issues of the Ukrainian Insurgent Army and the Ukrainian nation, stating that the Organization of Ukrainian Nationalists was based on terror. He explores the sources of the Organization of Ukrainian Nationalists' actions as based on the theories of Dmytro Dontsov.
Сын
Виктор Полищчукты бірнеше тарихшылар OUN UPA-ға қатысты жақпарушылықпен және ғылыми емес екендігі үшін сынға алды. Польшалық тарихшы Рафаль Внук Люблиндегі Ұлттық естелік институтында Полищчуктың еңбегін "парағылыми" дәстүрге жатқызды. Варшавадағы украиналық "Наше Слово" газетінде жарияланған сұхбатында польшалық тарихшы Ришард Торцецкий Полищчукты "НКВД прокуроры" (ол олай болмаған) және талқылауға лайық емес жазушылардың бірі деп атады. Украиналық ұлтшыл тарихшылар да Полищчуктың еңбектерін айыптады. Рафаль Внук Полищчуктың "Vistula операциясын" толық қолдаған "солшыл демократ" болғанын жазды (бұл Польшаның шығысынан коммунистік министр Карол Сверчевскийдің өлтірілуінен кейін украин қауымын күштеп жер аударуға қатысты); алайда, оның еңбегін жіктеуге жасалған кез келген әрекет "ұлттық тұрғысынан қарау" (Мотика ұсынған) болып табылады.
Wiktor Poliszczuk was criticised as biased against OUN UPA and nonscientific by several historians. Polish historian Rafał Wnuk of the Institute of National Remembrance in Lublin categorized Poliszczuk's work as belonging to the "para scientific" tradition. In an interview published in translation by the Warsaw based Ukrainian newspaper Our Word (Нашe Слово), Polish historian Ryszard Torzecki dismissed Poliszczuk as an "NKVD prosecutor" (which he was not) and one of the named writers unworthy of discussion. Ukrainian nationalist historians also condemned Poliszczuk's works. Poliszczuk was a "left wing democrat" who fully supported Operation Vistula, wrote Rafal Wnuk (referring to the forced deportation of the Ukrainian community from eastern Poland after the assassination of Communist minister Karol Świerczewski there); however, any attempts at his work's classification "using a national key" (suggested by Motyka)