Жажа Вачукү: Нигерияның тәуелсіздігі үшін күрескен қаһарман және мемлекет қайраткері

Кіріспе

Нигериялық заңгер, саясаткер және дипломат (1918–1996)

Жажа Ануча Ндубуиси Вачуку ///audio=Ig Jaja Anucha Wachuku. ogg/ (1 қаңтар 1918 – 7 қараша 1996) – панафрикалық және Нигерия мемлекет қайраткері, заңгер, саясаткер, дипломат және гуманитарлық қызметкер. Ол Нигерияның Өкілдер палатасының алғашқы спикері болды; сондай-ақ Вачуку Нигерияның Сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Вачуку – Нгваландтың патшалық князі, «шығыс Нигериядағы Игбо еліндегі африкалық басшылардың 20 буын ұрпағы». 2010 жылдың 30 қыркүйегінде Нигерия президенті Гудлак Джонатан Вачукуға Нигерияның дамуына қосқан еңбегі үшін тәуелсіздіктің алтын мерейтойына арналған арнайы марапатты үлкен құрметпен табыс етті. Сонымен қатар, 2014 жылдың 1 қаңтарында Нигерияның 100 жылдығына орай, Президенттік жүз жылдық тойлау комитетінің ерекше танысуымен ұсынылған Вачуку 2014 жылдың 28 ақпанында Нигерияның Ұлыбританиядан тәуелсіздігі үшін күрестің батыры және саяси лидер ретінде президент Гудлак Джонатан тарапынан құрметке ие болды. 2020 жылдың 6 наурызында Ирландияның Дублин қаласындағы Тринити колледжі Вачукуды университеттің Тарихи қоғамында орналасқан көрнекті портретпен құрметтеді; Вачуку 1944 жылы Заң ғылымдары бойынша үздік дипломмен бітірген және Колледж Тарихи қоғамының мүшесі болған.

Отбасы

Жаха Ануча Вачукудың әкесі, король Жосая Ндубуиси Вачуку, Езе, ең басты басшы, қызметші басшы және Шығыс Нигерияның сол кездегі Аба бөлімінің барлық нгва тайпасының басшысы болды. Жаяның анасы, королева Ребекка Нгуанчива Вачуку (құрметті аты Нваогугугу), ерте кездегі әйелдер құқығын қорғаушы және адал патшалық жер иесі болған. Оның ең алғашқы атасы Мгбава 17-ші ғасырдың соңғы тоқсанында Нигерияның қазіргі Абия штатындағы Умулоло, Эзиама Нтигадан көшіп, қазіргі Нбауси отанына қоныстанған. Оның әкесінің әкесі Вачуку Огареге, көрнекті мемлекет қайраткері және саудагер ханзада, сол кездегі пальма майы саудасында Опобо королі Джаджамен байланыста болған. Вачуку отбасының Опобо королі Джаджамен болған достығы, серіктестігі және қарым-қатынасын еске алу үшін оған Джаджа деген есім қойылған. Оның екінші аты Ануча, игбо тілінде толыққанды түрі – Ануча мба агаа н’ама ха, яғни "бір халықты жеңгеннен кейін, олардың қаласының немесе ауылының орталық алаңынан гөріп өтесіз" деген мағынаны білдіреді.

Ерте білім беру

Бастауыш білімін Вачуку Абия штатының Нбауси қаласындағы Сент-Жорж NDP Umuomainta балабақшасында алды. Ол Эбоньи штатындағы Үкіметтік мектепте мектеп оркестрінің жетекшісі және префект болды. 1930 жылы Огоджа провинциясы бойынша Бірінші мектепті бітіру куәлігіне емтихан тапсырып, бірінші орынды иеленді. Осы жетістігінің арқасында 1931 жылдан 1936 жылға дейін Абия штатындағы Умуахия мемлекеттік колледжінде орта білім алуға автоматты түрде стипендия алды. Вачуку жатақ префекті болды. Теннис пен крикет ойнады және колледждің футбол командасының негізгі құрамында болды. Сонымен қатар, Вачуку Умуахия мемлекеттік колледжінде ағаш өңдеу, шаруашылық және металл жұмысы сияқты кәсіби дағдыларды меңгерді. 1936 жылдан 1937 жылға дейін Вачуку Лагостағы Яба жоғары колледжінде стипендиямен оқыды. Әкесі Жосая Ндубуиси Вачуку оны Ябадан алып, Адидомдегі Голд-Кост халық колледжіне жіберді. Одан кейін шетелде оқуға дайындалу үшін Анлогадағы Жаңа Африка университетіне түсті. Жаңа Африка университетінде оқығанда ол қоры стипендиясын жеңіп алды, сондай-ақ Нью-Йорктегі Жаңа тарих қоғамы (Мирза Ахмад Сохраб басқаратын) ұйымдастырған "Әлем халқы қалай жаһандық қарусыздануға қол жеткізе алады?" тақырыбындағы әлемдік эссе конкурсында Алтын жағалаудың (қазіргі Гана) атынан бірінші ұлттық жүлде алды. Жаңа Африка университетінен Вачуку Ирландиядағы Дублин университетінің Тринити колледжіне кетті.

Дублин жылдары

Вачуку – Ирландияның Дублин қаласындағы Тринити колледжінің ораториясында лауреат атанған алғашқы африкалық медаль иегері. 1939 жылы Тринити колледжіне қабылданды, ал 1941 жылы колледждің тарихи қоғамының атқарушы мүшесі болып сайланды. Вачуку 1943 жылы Дарем университетінде өткен университеттер аралық пікірталасқа Дублин университетінен қатысты. 1944 жылдың қараша айында Ирландия адвокаттарының алқасына қабылданды. Нигерияның конституциялық конференцияларына және Ұлыбританиядан тәуелсіздік алу күресіне белсенді қатысты. Вачуку 1947 жылы Нигерияға оралғанға дейін үш жыл Дублинде заңгер болып жұмыс істеді. Заң ғылымдары бойынша бірінші сыныптан бітірді және рим құқығы, конституциялық құқық және қылмыстық құқық бойынша LL.B жүлдесін алды. Сонымен қатар, Тринити колледжінің Дублин қаласындағы Халықаралық құқық кафедрасында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, зерттеу тақырыбы: «Халықаралық құқықтағы протектораттардың құқықтық мәртебесі». 1947 жылдан 1996 жылға дейін Вачуку Нигерия Жоғарғы сотының адвокаты және солиситоры болып қызмет етті. Сонымен қатар, Батыс Африка апелляциялық сотында да жұмыс істеді. Дублинде жүргенде Вачуку Студенттік христиан қозғалысының (SCM) атқарушы мүшесі болды. Ұлыбритания мен Ирландиядағы SCM жазғы мектептерінде түрлі тақырыптар бойынша лекция оқыды; сондай-ақ Хэмпширдегі Суонвик қаласында «Соғыстан кейінгі әлемдегі Африка» тақырыбында соңғы жеті лекциясын оқыды. 1939 жылдан 1943 жылға дейін Вачуку Ирландиядағы Африка шыққан студенттер қауымдастығының (ASAD) хатшысы болды. 1944 жылы ASAD президенті болып сайланды. 1945 жылы Вачуку ASAD атынан Ұлыбританияның Манчестер қаласында өткен Бесінші Панафрикалық конгреске қатысты; бұл шараны ішінара Куаме Нкрума ұйымдастырды, ал оған В.Е.Б. Дюбуа, Джомо Кениата және Гастингс Банда сияқты тұлғалар да қатысты. 1943 жылдан 1945 жылға дейін Вачуку Дублин халықаралық клубының негізін қалаушысы, ұйымдастырушысы және хатшысы болды. 1945 жылдан 1947 жылға дейін клуб президенті болды және 1947 жылы Нигерияға оралып, колониалды үстемдікке соңғы нүкте қою және Нигерияның Ұлыбританиядан тәуелсіздігі үшін күресу үшін қызметтен кетті. 1947 жылы Вачуку алты апта бойы Нигерия және Камерун Ұлттық кеңесінің (NCNC) Нигериялық делегациясына заң және конституциялық кеңесші болып қызмет етті, олар Нигерияда конституциялық реформаларға қол жеткізу үшін Лондонға барды. Оған Дублин Тринити колледжінің құрметті докторлық диссертациясы (LL.D Honoris Causa) табыс етілді.

Wachuku was the first African medallist, laureate in Oratory of Trinity College Dublin, Ireland. He matriculated at Trinity College in 1939, and was, in 1941, elected Executive Member of the College Historical Society. Wachuku represented University of Dublin during the 1943 Inter University Debate held at University of Durham. He was called to the Irish bar association – Kings Inn – in November 1944. He was fully involved in Nigeria's constitutional conferences and struggle for independence from Great Britain. Wachuku practised law in Dublin for three years, before returning to Nigeria in 1947. He graduated first class BA legal science and was LL. B Prizeman in Roman Law, Constitutional Law and Criminal Law. He was also a research fellow at the Department of International Law, Trinity College Dublin – with the topic: "The Juristic Status of Protectorates in International Law." From 1947 to 1996, Wachuku served as barrister and solicitor of The Supreme Court of Nigeria. He also practised at the West African Court of Appeal. While in Dublin, Wachuku was an executive member of the Student Christian Movement (SCM). He lectured on various subjects at the SCM Summer Schools in Great Britain and Ireland; and delivered the last seven lectures at Swanwick, Hampshire, on the subject: "Africa in the Post War World." From 1939 to 1943, Wachuku was secretary of the Association of Students of African Descent (ASAD) in Ireland. 1944 saw him elected president of the ASAD. In 1945, he represented ASAD at the fifth Pan African Congress held in Manchester, UK; the event was partly organised by Kwame Nkrumah and attended by names such as W. E. B. Du Bois, Jomo Kenyatta and Hastings Banda to name just a few. From 1943 to 1945, Wachuku was founder, organiser and secretary of the Dublin International Club. He was president of the club from 1945 to 1947 and resigned when he returned to Nigeria in 1947 to fight for an end to colonial rule and independence of Nigeria from Great Britain. In 1947 also, Wachuku was, for six weeks, Legal and Constitutional Adviser to the National Council of Nigeria and the Cameroons (NCNC) Pan Nigeria Delegation that went to London to press for constitutional reforms in Nigeria. He was awarded LL. D (Honoris Causa) by Trinity College Dublin.

Нигерияға қайту және саясат

Вачуку 1947 жылы Нигерияға қайтып келді, Ннамди Азикуемен бірге бір кемеде саяхаттады. Азикуе Куаме Нкруманың ұйымдастыру қабілеті туралы Gold Coast Конвенциясының жетекшісі Джозеф Б. Данкуамен сөйлескен кезде Алтын жағалаудағы (қазіргі Гана) Такорадиде болды. Содан кейін Азикуэ Джозеф Б. Данкуаға Нкруманы Англиядан үйіне шақыруды ұсынды. Нигерияға оралған жылы Вачуку NCNC-ге қосылды және партияның заң кеңесшісі және Ұлттық атқару комитетінің мүшесі болып сайланды. Көп ұзамай ол сол кезеңдегі ұлтшылдық қозғалысқа араласты және Лагостағы Гловер ескерткіш залында сүйікті лекторы болды. Ол жерде, өзінің бір лекциясында, Вачуку Лагосты "ешкімнің жері" деп жариялаған кезде ұлттық дау тудырды – бұл Лагос барлық нигериялықтардың тең құқықтары бар қала екенін білдіреді. Басқа міндеттердің ішінде Вачуку 1948 жылдан 1952 жылға дейін Игбо штаттық одағының бас хатшысы болды. 1949 жылы ол радикалды жастар қозғалысы – Жаңа Африка партиясын құрды және оны 1950 жылы NCNC-ге қосып алды. NCNC кейіннен: Нигерия азаматтарының Ұлттық кеңесі деп аталды. Вачукудың Жаңа Африка партиясы туралы Лондоннан 1951 жылғы 29 мамырда В.Е.Б. Дю Бойске жіберілген хат, кейіннен "Д.Е.Б. хат алмасулары" кітабына енгізілді. Джордж Пэдмор былай деді: "Батыс Африкадан алынған бірнеше үзінділер тіркелген. Сіздер, әрине, бесінші Панафрикалық конгресс делегаты болған Джая Вачукуды естеріңізде ұстайсыздар. Ол жақында Нигерияда Панафрика партиясын құрды, сіздің лайықты әкеңіздің идеяларын тарату үшін." Вачуку Nnamdi Azikiwe-мен бірге Африка континенттік банкінің (ACB) құрылтайшысы және алғашқы аймақтық директоры болды, 1948 жылдан 1952 жылға дейін қызмет етті. ACB директоры ретінде ол Аба, Калабар, Порт-Харкорт және Энугу қалаларында бөлімшелер ашуға көмектесті. Вачуку өзінің саяси мансабын төменгі деңгейден бастады. 1948 жылы ол алғаш рет ауылдық кеңес мүшесі болып сайланды, кейіннен Нсулу тобының кеңесіне сайланды. 1949 жылдан 1952 жылға дейін Окупала Нгва жерлестері қауымының мүшесі болды. 1951 жылы ол аймақтық саясатқа қатысып, Шығыс Нигерия Ассамблеясына Аба округінен екінші депутат болып сайланды. 1952 жылдан 1953 жылға дейін Нигерияның Шығыс аймағындағы дағдарыс кезінде, Шығыс Ассамблеясы таратылған кезде Вачуку NCNC-нің вице-лидері және Парламенттік партия төрағасы болып сайланды. Сондай-ақ, 1952 жылдан 1953 жылға дейін ол Шығыс аймақтық стипендиялар кеңесінің төрағасы және Нигерия Өкілдер палатасының қаржы комитетінің мүшесі болды. Вачуку 1953 жылы Лондонда өткен Конституциялық конференцияға Нигерия Тәуелсіздік партиясының (NIP) кеңесшісі және делегаты ретінде қатысты – бұл 1953 жылғы NCNC дағдарысынан кейін құрылған бөлінген фракция. 1954 жылы Вачуку Шығыс аймақтық сайлауда жеңіліп, Өкілдер палатасының мүшесі болмай қалды. Кейін 1954 жылы, Өкілдер палатасына тікелей сайлау принципі енгізілген кезде, ол Өкілдер палатасындағы Аба округінен бірінші мүше болып қайта сайланды; сондай-ақ, Біріккен Нигерия Тәуелсіздік партиясының мүшесі – NIP және басқа партияның бірігуі. 1957 жылы Вачуку NCNC-ге қосылғанда оппозиция көшбасшысының орынбасары болды. 1957 жылдан 1959 жылға дейін ол Нигерия Электр корпорациясының басқарма мүшесі болды. Сондай-ақ, 1957 жылы келесі үш жыл бойы жергілікті білім беру органының мүшесі және Нигерияның Шығыс аймағындағы білім беру кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Осы кезеңде Вачуку сонымен қатар NCNC-нің Аба округі комитетінің төрағасы болды. Осыған сәйкес, 1957 жылы Вачуку Үндістан, Пәкістан және Цейлон, қазіргі Шри-Ланкада өткен Ұлыбритания парламенттік қауымдастығының кездесуіне Нигерия Федерациясы делегациясының басшысы болды. Сонымен қатар, ол Либерияда Нигерия атынан Монровиядағы жаңа парламент ғимаратының ашылуына қатысты. 1958 жылдан 1959 жылға дейін Вачуку Нигерия Өкілдер палатасындағы Іскерлік комитеттің төрағасы болды. Ол сонымен қатар Федералды мемлекеттік қызметті нигерияландыру жөніндегі парламенттік комитеттің мүшесі болды. Ол комитеттің есебін Майкл О. Анидің көмегімен жазды. 1959 жылы Вачуку Аба округінен Өкілдер палатасына қайта сайланды; және кейіннен Нигерия Өкілдер палатасының алғашқы жергілікті спикері болып сайланды.

Wachuku returned to Nigeria in 1947, travelling in the same ship with Nnamdi Azikiwe; and was present at Takoradi, Gold Coast (present day Ghana) when Azikiwe spoke to Joseph B. Danquah, leader of the United Gold Coast Convention – concerning the organizational ability of Kwame Nkrumah. Azikiwe then urged Joseph B. Danquah to invite Nkrumah back home from England. In the same year of his return to Nigeria, Wachuku joined the NCNC, and was elected the Party's Legal Adviser and Member of the National Executive Committee. He soon got involved in the nationalist agitation of that period and was a favoured lecturer at the Glover Memorial Hall, Lagos. There, in one of his lectures, Wachuku provoked national controversy when he declared Lagos a "no man's land" – meaning that it was an all Nigerian city – wherein all Nigerians were entitled to equal rights. Among other responsibilities, Wachuku was Principal Secretary of the Igbo State Union from 1948 to 1952. In 1949, he founded a radical youth movement, the New Africa Party, and affiliated it to the NCNC in 1950. NCNC was later called: National Council of Nigerian Citizens. Concerning Wachuku's New Africa Party, in a letter from London, dated 29 May 1951, sent to W. E. B. Du Bois, and later included in The Correspondence of W. E. B. Du Bois, George Padmore said:
"Enclosed are a few clippings from West Africa. You will no doubt remember Jaja Wachuku who was a delegate to the Fifth Pan African Congress. He has recently started a Pan African Party in Nigeria to spread the ideas of which you are the worthy father "

Wachuku was co founder and original shareholder, with Nnamdi Azikiwe, of the African Continental Bank (ACB), and first regional director of the bank, from 1948 to 1952. As ACB Director, he facilitated the opening of branches in Aba, Calabar, Port Harcourt and Enugu. Wachuku started his political career from the grassroots. In 1948, he was first nominated village councillor and later to the Nsulu Group Council. From 1949 to 1952, he was a Member of the Ngwa Native Authority, Okpuala Ngwa. In 1951, he entered regional politics and was elected Second Member for Aba Division in the Eastern Nigeria House of Assembly. From 1952 to 1953, Wachuku was elected Deputy Leader of the NCNC and Chairman of the Parliamentary Party when there was crisis in Nigeria's Eastern Region – resulting in the dissolution of the Eastern House of Assembly. Also, from 1952 to 1953, he was Chairman of the Eastern Regional Scholarship Board and Member of the Finance Committee in the House of Representatives of Nigeria. Wachuku went to the 1953 Constitutional Conference in London as Alternate Delegate and Adviser to the Nigerian Independence Party (NIP) – a break away faction that was formed following the NCNC crisis of 1953. In 1954, Wachuku lost the Eastern Regional election and ceased to be a member of the House of Representatives. Later on in 1954, when the principle of direct election to the House of Representatives was introduced, he was re elected first member for the Aba Division in the House of Representatives; as well as member of United Nigeria Independence Party – amalgamation of NIP and another party. In 1957, Wachuku became Deputy Leader of opposition when he joined the NCNC. From 1957 to 1959, he was a board member of the Electricity Corporation of Nigeria. Also, in 1957, for the following three years, he was appointed member of the Local Education Authority and chairman of the board of Education in the Eastern Region of Nigeria. During the same period, Wachuku was also Chairman of Aba Divisional Committee of the NCNC. Accordingly, in 1957, Wachuku was the Leader of the Nigerian Federation Delegation to the Commonwealth Parliamentary Association Meeting held in India, Pakistan and Ceylon, now Sri Lanka. He also represented Nigeria in Liberia during the opening of the New Parliament Building in Monrovia. From 1958 to 1959, Wachuku was chairman of the Business Committee in the House of Representatives of Nigeria. He was also a member of the Parliamentary Committee on the Nigerianization of the Federal Civil Service. He wrote the committee's Report assisted by Michael O. Ani. In 1959, Wachuku was re elected into the House of Representatives from Aba Division; and was, subsequently, elected the first indigenous Speaker of the Nigerian House of Representatives.

Неке

1951 жылы Вачуку нигериялық Рода Иду Оона Онумонуға (1920–1994) үйленді. Ол күйеуін "Ануша" деп әдеппен атады. Ол Огута, Имо штатындағы бастауыш мектепке қатысты; кейін Умуахиадағы Әйелдер даярлау колледжіне, сондай-ақ Голд-Кост (Гана) Ачимота колледжіне оқуға түсті. Бұған қоса, ол Глазго және Шотландияның батысындағы Үй шаруашылығы ғылымдары колледжінде білім алды. Вачуку мен Роданың бес баласы болды: Чайнедум, Нвабуэзе (профессор Чука Нвоколоға үйленген, қазір Нвабуэзе Нвоколо әйел), Ндубуиси (Укачиге үйленген, туған тегі Оффурум), Эменова (Ижеомаға үйленген, туған тегі Экулуго) және Иду. Сонымен қатар, Нигерия-Биафра азамат соғысының қорқынышты салдарынан кейін Вачуку көптеген жетімдерді тәрбиелеп алды, олардың ішінде: Джон Очиабуто, Джеймс Икечуку, Нваобилор, Эбере, Нкемдилим, Сильвия Амама, Эфуру және тағы да басқалар.

Палатаның бірінші спикері

1959-1960 жылдары Вачуку Нигерияның Өкілдер палатасының алғашқы үнді спикері болды. Вачуку 1955 жылдан 1959 жылға дейін Палата спикері болған Ұлыбританияның сэр Фредерик Меткалфты алмастырды. Вачуку спикерлік қызметін атқару кезінде "Парламенттің салтанатты ашылуы" 1960 жылдың 3 қазанында Ұлыбританияның арнайы өкілі, Кент ханшайымы Александра арқылы өткізілді. Ерекше айта кетерлігі, Палатаның алғашқы спикері ретінде Вачуку 1960 жылдың 1 қазанында Нигерияның тәуелсіздік құжатын – сондай-ақ, Бостандық хартасы ретінде белгілі – Кент ханшайымы Александрадан, Ұлыбританияның королевасы Елизавета II-нің Нигерия тәуелсіздігінің салтанатты шараларындағы өкілінен алды. 1960 жылы Өкілдер палатасының спикері ретінде АҚШ-қа жасаған сапарында Вачуку Филадельфия қаласының (Пенсильвания штаты) Көк мөрімен және Атланта қаласының (Джорджия штаты) кілтімен құрметті марапатталды. Палата спикері ретінде; және кейіннен Вачуку азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде афроамерикандықтарды тұрақты түрде қолдады.

Осы кезеңде және Нигерияның алғашқы Сыртқы істер министрі қызметін атқарған жылдары Вачуку АҚШ-тың үш президентімен – Дуайт Д. Эйзенхауэр, Джон Ф. Кеннеди және Линдон Б. Джонсонмен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Ол сондай-ақ, АҚШ Өкілдер палатасының 48-ші, 50-ші және 52-ші спикерлері болған Сэм Рейбернмен, Адлай Стивенсонмен, Мартин Лютер Кингтің, Мариан Андерсонның, Нельсон Олдрих Рокфеллердің, Генри Форд II-нің, Израильдің Голда Меирдің, Никита Хрущевтің және әлемнің түкпір-түкпіріндегі көптеген көшбасшылар мен адамдармен жақсы қарым-қатынаста болды.

Біріккен Ұлттар Ұйымындағы бірінші елшісі

Time журналы оны «Нигерияның БҰҰ-дағы серге жол ашқан елшісі» деп сипаттады. Оның лайықты, өте жанданулы және ынталы дипломатиялық стилі, көп энергия, даналық және нық қадамдарымен байланысты: «Нигерия тәуелсіздік алғаннан кейін екі ай өтпеген соң Африкадағы маңызды күштердің біріне айналуға бет бұрып отыр». Ол 1960 жылдың 7 қазанында Біріккен Ұлттар Ұйымының 99-шы мүшесі ретінде Нигерияның туын көтерді. Осыған орай, Вачуку Нигерияның 1960 жылдың 14 қарашасында Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының (ЮНЕСКО) 58-ші мүшесі болуына зор үлес қосты. Сонымен қатар, Нигерияның Біріккен Ұлттар Ұйымындағы бірінші елшісі ретінде Вачуку Танганиканың тәуелсіздік тойында елді өкілдік етті, ол қазір Танзания Біріккен Республикасы деп аталады. 1960 жылы БҰҰ отырысында ұйықтап қалды. Біріккен Ұлттар Ұйымында, БҰҰ Бас хатшысы Даг Хаммаршельдтің қолдауымен, мүше елдер Вачукуды Біріккен Ұлттар Ұйымының келісім комиссиясын басқаруға сайлады, осылайша ол 1961 жылдың қаңтарынан наурызына дейін Конго үшін келісім комиссиясының төрағасы болды. Конгодағы делдал ретінде Вачукуды тағайындау және ұсыну Бельгияның Пол Анри Спаактан келді, оған «У Тант, Сирил Адула және Моизе Тшембе келіссе, Вачуку жағымды жауап береді» деді. Нигерия тәуелсіздік алғаннан кейін үкіметтік құрамды қайта құру кезінде Вачуку Экономикалық даму министрі және Нигерияның Біріккен Ұлттар Ұйымына қабылдануына байланысты алғашқы Нигериялық делегация мүшесі болып тағайындалды. Нью-Йоркке аттанған алдында премьер-министр сэр Абубакар Тафава Балева Вачукуны қонақ үйіне шақырып, оны делегация басшысы және Нигерияның БҰҰ-дағы тұрақты өкілі ретінде қалдырып кететінін мәлімдеді. Вачуку премьер-министр Балеваға наразылық білдіріп, Нью-Йоркте қалу ниетімен делегацияға қосылмағанын және әйелі Родаға бір аптаға ғана кететінін айтқандығын жеткізді. Балева: «Ештеңе етпес, мен оған Лагосқа келгенде айтам» деді. Біріккен Ұлттар Ұйымында ол адамзатқа қызмет етуде тез көзге түсті, соның ішінде Бас Ассамблеяда сөйлеген сөзі ұлттық және халықаралық БАҚ-тар тарапынан жоғары бағаланды. Ол Шығыс және Батыс блогын өздерінің дау-жанжалдарына нүкте қоймағаны үшін сынап, былай деді: «Мен үлкен державаларға сенімімді жоғалтып отырмын. Олар ұлылық тақтан ақылсыздық таққа көтеріліп жатыр. Біз олардан басшылық күтеміз, ал олар бізге қиратуды сыйлайды. Біз олардан даналық күтеміз, ал олар бізге білімсіздік сыйлайды». Вачукудың Біріккен Ұлттар Ұйымындағы басшылығымен Нигерия армиясы мен Нигерия полициясы БҰҰ бейбітшілік сақтау операциясына алғаш рет қатысты. Оның БҰҰ-дағы қызметі кезінде Нигерияның генерал-майоры Джонсон Агуи Айронси Конгодағы Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау күшінің қолбасшысы болып тағайындалды. Сонымен қатар, Нигерияның бірінші тұрақты хатшысы, мырза Фрэнсис Нвокеди, Конгодағы мемлекеттік қызметті қайта ұйымдастыруға көмектесу үшін Біріккен Ұлттар Ұйымы тарапынан қызметте қалды. Вачуку сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының бірінші африкалық Бас хатшысының орынбасары болып тағайындалды – Нигерияның Годфри К. Дж. Амачири – ол БҰҰ-ның Трастшылық және Өзін-өзі басқара алмайтын аумақтар жөніндегі Бас хатшысының орынбасары болды.

Notably, Time magazine described him as "Nigeria's dynamic U. N. Ambassador" – stating that because of his worthy, very lively and enthusiastic diplomatic style with a lot of energy, wisdom and determination: "Nigeria, less than two months after winning its independence, is on its way to becoming one of the major forces in Africa." He hoisted Nigeria's flag as the 99th member of the United Nations on 7 October 1960. Accordingly, Wachuku was instrumental to Nigeria becoming the 58th Member State of United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) on Monday 14 November 1960. Also, as First Ambassador of Nigeria to the United Nations, Wachuku represented the country at the independence celebrations of Tanganyika – now known as United Republic of Tanzania. He slept during UN meeting in 1960. At the United Nations, with support from UN Secretary General Dag Hammarskjöld, the member nations elected Wachuku the first African to chair a United Nations Conciliation Commission, making him Chairman of the Conciliation Commission for the Congo from January to March 1961. Initial proposal and nomination of Wachuku to be mediator in Congo came from Paul Henri Spaak of Belgium, to which "Wachuku responded favorably on condition that U Thant, Cyrille Adoula and Moïse Tshombe agree." Following a cabinet reshuffle at Nigeria's independence, Wachuku was appointed Minister of Economic Development and Member of the First Nigerian Delegation on the admission of Nigeria to the United Nations. On the eve of his departure from New York, the Prime Minister Sir Abubakar Tafawa Balewa invited Wachuku to his hotel suite and told him that he was leaving him behind as Leader of the Delegation and Ambassador plus Permanent Representative of Nigeria to the United Nations. Wachuku protested to Prime Minister Balewa – saying that he did not join the Delegation with the intention of staying in New York, and that he told his wife, Rhoda, that he would be away for only one week. Balewa replied: "Never mind, I will tell her when I arrive Lagos." At the United Nations, he soon stood out in service to humankind, including a speech to the General Assembly which national and international media commended for his lambasting of the Eastern and Western Blocs for not ending their differences and quarrels when he stated: "I am losing confidence in the great powers. They are climbing from the pedestal of greatness to the pedestal of insanity. We expect leadership from them; they give us destruction. We expect wisdom from them; they give us lack of knowledge "

Under Wachuku's leadership at the United Nations, both the Nigerian Army and the Nigerian Police Force made their début with the UN peacekeeping effort. During his time at the United Nations, Nigeria's Major General Johnson Aguiyi Ironsi was appointed Commander of the United Nations Peacekeeping Force in the Congo. Also, the first Nigerian Permanent Secretary, Mr. Francis Nwokedi, was retained by the United Nations to help in the reorganisation of the Civil Service in the Congo. Wachuku also secured the appointment of the first African Under Secretary General of the United Nations – Nigeria's Godfrey K. J. Amachree – who became UN Under Secretary General for Trusteeship and Non Self Governing Territories.

Әуе қатынасы министрі және 1966 жылғы төңкеріс

Кейін, 1965 жылдан бастап 1966 жылдың 14 қаңтарының ортасына дейін Вачуку Нигерияның авиация министрі болды. Нигериядағы авиация заңдарының көпшілігіне оның қолы қойылғандықтан, Вачуку Нигерияның алғашқы ұшқыштары мен жердегі қызметкерлерін даярлау бағдарламаларын бастады. Оның қызмет ету кезеңінде Зариядағы авиациялық оқу орталығы құрылды. Алайда, Вачукудың көрегендігі мен адалдығы оның партиясы – NCNC-мен келіспеді. Бұл партияда Нигерия әуе компаниясының басқарма төрағасы және сонымен қатар партияның Орталық жұмыс комитетінің төрағасы А. К. Бланксон мырза NCNC-нің мүлікті бөлісу жүйесіндегі мүддесін қорғайтын тұлға ретінде қарастырылды. Нигерия әуе компаниясының басқарма төрағасы қызметінен Вачуку, өзін министрлік бақылаудан тыс деп санаған Бланксонды қызметтен босатып, жұмыстан шығарды. Оның партиясы, NCNC Бланксонды қайтадан тағайындауды талап етті, әйтпесе партия коалициялық үкіметтен өз министрлерін шығарып алады деп мәлімдеді. Осылайша Нигерияда дағдарыс туындауы мүмкін еді, бұл елдегі бұрыннан бар төтенше жағдайды одан да ушықтыра түсер еді. Премьер-министр сэр Абубакар Тафава Балева Вачукудан Нигерия әуе компаниясының басқарма төрағасын қайта тағайындап, басқа министрлікті қабылдауын өтінді. Вачуку бас тартты. Балева тіпті әйелі Рода Иду Джая Вачукудан оны көндіруін өтінді, бірақ ол да бас тартты және 1966 жылдың 14 қаңтарының ортасында Парламенттен және Үкіметтің атқарушы мүшесі қызметінен кетіп қалды. Балева Вачукудың отставкасын қабылдамас бұрын, түнгі уақытта армия шабуыл жасады; одан кейін бар болғаны 12 сағат өткен соң Нигерияда әскери төңкеріс дәуірі басталды. Лагостағы Вачукудың Окоти Эбох көшесіндегі 7-үйіндегі ресми резиденциясын сарбаздар қоршап алды. Оның кіші інісі Кеннеди Маду Вачуку, Угонна Вачукудың әкесі сол күні онымен бірге болды. Вачуку таңертең терезенің ішіндегілерге қарап, сарбаздардан: "Сәйкес келмейтін жандар, сіздер мұнда не істеп жүрсіздер?" деп сұрады. Бір сарбаз: "Қайырлы таң, мырза. Бірақ сіз елде не болып жатқанын естімедіңіз бе?" деп сұрады. Вачуку: "Иә, білемін. Сіздер үкіметті басып алғаныңызды білемін". Сарбаз: "Қорықпаңыз, мырза. Біз сізді адал министр екеніңізді қорғау үшін келдік". Вачуку әскери төңкерістен аман қалды.

Subsequently, from 1965 to midday 14 January 1966, Wachuku was Nigeria's Minister of Aviation. With most of the aviation laws in Nigeria bearing his signature, Wachuku initiated training programmes for Nigeria's first crop of Flight and Ground Officers. The Aviation Training Centre, Zaria was established during his tenure. Notably, Wachuku's visionary and upright zeal, however, did not go well with his party, the NCNC – a party which saw Mr. A. K. Blankson, Nigeria Airways Board chairman and also the party's Central Working Committee chairman, as representing NCNC's interest in the spoils system. From the Chairmanship of the Nigeria Airways Board, Wachuku fired and removed Blankson who felt himself beyond ministerial control. His party, the NCNC demanded the reinstatement of Blankson – otherwise the party would withdraw its Ministers from the coalition government. Thus, Nigeria was faced with a potential crisis which would have compounded the already grave state of emergency in the country. The Prime Minister, Sir Abubakar Tafawa Balewa, pleaded with Wachuku to reinstate the Nigeria Airways Board chairman and accept another ministry. Wachuku refused. Balewa even asked his wife Rhoda Idu Jaja Wachuku to plead with him, yet he refused and tendered his resignation from Parliament and as an Executive Member of Government midday 14 January 1966. Balewa was yet to accept Wachuku's resignation when the army struck by mid night; barely 12 hours later – thus ushering in the era of military coups in Nigeria. Wachuku's official residence, at 7, Okotie Eboh Street Ikoyi, Lagos, was surrounded by soldiers. His younger brother: Kennedy Madu Wachuku, father of Ugonna Wachuku was with him that day, Wachuku looked through the window in the early hours of the morning and asked the soldiers: "What are you boys doing here?" One of the soldiers replied: "Good morning, Sir. But haven't you heard what is happening in the country?" To which Wachuku replied: "Yes. I know you boys have taken over the Government." And the soldier said: "Do not be afraid, Sir. We have come to protect you for being an honest Government Minister." Wachuku survived the military coup.

Нигериядағы азаматтық соғыс

Вачуку өзінің туған қаласына, бірінші Абаға, кейін Нбаусиге қайтып келді – оның ауылы, Нигерия-Биафра соғысы кезінде (1967 жылдың шілдесінен 1970 жылдың қаңтарына дейін) Аба түскен соң. Биафра соғысы барысында ол Игбо халқының азаттық және әділдік күресіне қатысты, олар геноцид пен әскерилер мен азаматтардың зорлық-зомбылығынан қорғалмаған мемлекет тарапынан қабылданбағандықтан, оларға қарсы күресті. Соғыс кезінде Вачуку Чукумека Одумегу Оджукву үкіметімен келіспей қалды, себебі ол балаларды әскерге алуға қарсы сөйледі. Ол Оджукву үкіметінің бұйрығымен тұтқындалып, қамауға алынды. Биафра соғысы аяқталғаннан кейін, Нигерия армиясының жас офицері Теофилус Данжума оны босатты. Нигерия сарбаздары қатты таңырқап, алаңдады, өйткені олардың алғашқы Өкілдер палатасының спикері, Біріккен Ұлттар Ұйымындағы алғашқы елшісі және Сыртқы істер министрі сөз бостандығы мен негізгі адам құқықтарын пайдаланғаны үшін қамауда отырған екен. Сондықтан Теофилус Данжума және оның әскери батальоны Вачукуға лайықты қорғау мен қауіпсіздік берді. Вачукуды Нигерия сарбаздары үйіне сүйемелдеп алып келді. Ол Нбаусидегі, Абия штатындағы үйіндегі керемет, зор кітапханасының тоналып, қирауына жол бермеді. Вачукудың кітапханасы аймақтық және ұлттық БАҚ-та Батыс Африкадағы ең ірі жеке кітапхана деп сипатталды. Премьер-министр Абубакар Тафава Балева Вачукуды ең "кітапқор министр" деп атады. Биафра соғысынан кейін Вачуку заңгерлік тәжірибесімен айналысып, сонымен қатар қоғамдық даму істеріне қатысты. 1970 жылдан 1978 жылға дейін ол Нбауси және Умуомайнта қалалық кеңесінің төрағасы, сондай-ақ Нсулу қоғамдық кеңесінің төрағасы болды. Ол сонымен қатар Имо штатын құру қозғалысының негізін қалаушы мүшесі және өліміне дейін Аба штатын құру қозғалысының жетекшісі болды.

Екінші республика саясаты

Нигерияның екінші республикасы кезінде (1979-1984), Вачуку Нигерия халық партиясының (НПП) платформасында екі рет (1978 және 1983) Аба сенаторлық аймағын Сенатта өкілдік етіп сайланды. Осы кезеңде ол Оңтүстік Африкаға түрлі қауіпті құпия сапарлар жасап, президент Питер Виллем Ботамен кездесіп, оған апартеидтің жаман жүйесін жоюға, соның ішінде Нельсон Мандела және басқа да саяси тұтқындарды шартсыз кешіріп босатуға қысым жасады. Осы кезеңде Нигерия Сенатының отырысында Вачуку өзінің танымал, болашақты болжайтын мәлімдемесін жасады: Оңтүстік Африкада апартеидтің жеңілісі "оқ пен оқ-дәрі емес, диалог пен байланыс арқылы туады". Кейіннен ол Оңтүстік Африкамен диалог құруға ресми түрде шақырғаны үшін Сыртқы қатынастар комитетінен алынып тасталды. 1990 жылдары Нигерия Оңтүстік Африкамен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқанда, елдің көптеген көрнекті саясаткерлері мен тарихшылары Вачукудан кешірім сұрауды ұсынды. 1983 жылы ол Нигерия Сенатына қайта сайланды, бірақ 1983 жылғы желтоқсандағы әскери төңкеріске дейін ғана қызмет етті.

Құрметтер мен марапаттар

Вачуку өмірінде көптеген құрметке ие болды. Нигерияда ол Уго Нгва (яғни "Бүркіт және Нгва халқының мақтанышы") басқа атағын алған. Бұл атақ алғаш рет 1949 жылы бүкіл Нгва ұлты тарапынан оған берілді, бірақ ол 1971 жылы ғана ресми түрде иеленді. Басқа құрметтер: Филадельфия қаласының, Пенсильвания штатының Көк мөрі, Атланта қаласының кілті, Джорджия штаты. Time журналы "Африканың мақтанышы" деп атап, оның ағасына "Кейбір естеліктер ешқашан өлмейді" деген поэтикалық арнау жазды. 1961 жылдың 20 қазанында Time журналы Вачуку және Біріккен Ұлттар Ұйымындағы оның дипломатиялық қызметі туралы "Африканың мақтанышы" деген мақала мен жаңалық хабарлады.