Кіріспе

Американдық заңгер Айзек Леопольд Райс (22 ақпан 1850 – 2 қараша 1915) – Германияда туған еврей-американдық кәсіпкер, инвестор, музыка зерттеушісі, жазушы және шахматқа демеуші. Өндіріс саласындағы сәтті мансабының аясында 1899 жылы ол «Голланд торпедалық қайықтар компаниясын» сатып алып, оны «Электрлік қайықтар компаниясы» деп атады. Бұл компания АҚШ және Ұлыбритания әскери-теңіз күштері үшін суасты қайықтарын жасады. Бүгінде ол «General Dynamics Electric Boat» атымен жұмыс істеп келеді.

Өмір және мансап

Райс 1850 жылы Баварияның Вахенхайм қаласында Майер Райс пен Фанни Сонн Райстың ұлы болып дүниеге келген. Заңгерлік тәжірибесінде ол көлік бизнесіне, әсіресе кеңейіп келе жатқан теміржол империяларына және олардың күрделі заңдық мәселелеріне көбірек бейімделді. Заманында ол АҚШ-тағы теміржол заңнамасының ең білікті мамандарының бірі саналды. Ол "The Forum" журналының алғашқы президенті болды, ал кейін 1897 жылы "Electric Storage Battery Co." (кейін "Exide") компаниясының президенті болды. Райс ұйымдастырған немесе қатысқан көптеген компаниялардың ішінде "Electric Vehicle Company", "Car Lighting and Power Company", "American Casein Company" және "Consolidated Rubber Tire Company" бар. "Electric Storage" компаниясының президенті ретінде ол 1896 жылдан бері АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін су астында электр қуатымен жүретін алғашқы заманауи суасты кемелерін жеткізуге жасалған әрекеттерді (қаржылық қиындықтарға қарамастан) білді. 1897 жылы олардың алғашқы кемесі "Holland VI" іске қосылғаннан кейін бір жыл өткен соң, Джон Филип Холланд пен Льюис Никсон (Нью-Джерсидегі "Crescent Shipyard" кеме жасау зауытының иесі, онда "Holland VI" салынған) басқарушылары соңғы бөлшектерді жұмыс істеуге келтіруде қиындықтарға тап болып, ақшасы таусылып бара жатқанын байқады. Айзек Райс араласып, компанияны өз бақылауына алып, 1899 жылдың 7 ақпанында оны "Electric Boat Company" деп атады. Бірнеше айлық келіссөздер мен көптеген сынақтардан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері "Holland VI" кемесін сатып алып, оны "USS Holland" деп атады және жаңа компанияға өзінің алғашқы флотты құруға келісімшарт берді. Сондай-ақ 1899 жылы Райс компаниялар отбасына "Electric Launch Company" (Elco) компаниясын қосты. "Electric Boat" компаниясы "General Dynamics Corporation" компаниясының негізін қалаушы компаниясы болды, ол компанияның Ұлы Суық Соғыс кезеңіндегі ұрпағы. 1902 жылы ол Бейтс колледжінен құрметті LL. D. ғылыми дәрежесін алды.

Райс жариялаған кітаптардың ішінде: "Музыка не?", (Нью-Йорк, 1875), оны "Геометриялық сызықтардың музыкадағы әдептеушілері" (ib. 1880) толықтырды. Соңғысы кейіннен "Humboldt Library of Science" кітапханасының бөлігіне енді. Ол сондай-ақ "Century", "The Forum" журналдарына көптеген мақалалар жазды, оның негізін қалаушысы болды. Оның "интеллектуалды серіктесі" және "шебер музыкант" Джулия Б. Райс кемелердің дабылдары мен сыбызғыларына қарсы сәтті күресті және "Қажетсіз шуды басу қоғамын" (1907) құрды. (1888–1926)

Шахмат

Райс американдық шахмат әлеміндегі көрнекті тұлға болды. Ол Манхэттен шахмат клубының президенті болды және бірнеше жүлделерді ұсынды, соның ішінде Англия атынан Оксфорд және Кембридж университеттері, ал АҚШ атынан Гарвард, Йель, Принстон және Колумбия университеттері кабель арқылы жыл сайын бақ сынасқан жүлделерді де ұсынды. 1895 жылы ол Киерицкий гамбитінің нұсқасын ашты, ол кейін Райс гамбиті деп аталды. Одан кейін ол әр ойынның басталу нүктесі болған турнирлерді демеушілік етті. Эммануэль Ласкер және Михаил Чигорин – осы турнирлерге қатысқан көптеген ойыншылардың екеуі, ақтар жеңіске жеткен жағдайда қосымша сыйлықтар тағайындалды. 1904 жылы ол Райс гамбиті қауымдастығын құрды, ол осы жүрістің әсерін егжей-тегжейлі талдады. 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Nf3 Be7 4. Bc4 Bh4+ 5. g3 fxg3 6. O-O d5 7. exd5 gxh2+ 8. Kh1 Bh3 9. Qe2+ Kf8 10. Rd1 Bg4 11. d4 Nf6 12. Nc3 Nh5 13. Ne4 f5 14. Rf1 "Тамаша жауап. Егер қаралар енді атты алса, ақтар 15. Nxh4+ артықшылығымен қайта қалпына келеді." Nd7 15. Qg2 Bf6 16. Neg5 Qe7 17. Ne6+ Kf7 18. Nfg5+ Bxg5 "Егер 18. Kg6 19. Qxg4 fxg4 20. Bd3+ Kh6 21. Nf7 мат болса, мұнда әдемі аяқталудан аулақ болыңыз." 19. Qxg4 Bxc1 20. Qxh5+ g6 21. Rxf5+ "Ақтардың шабуылды жүргізуі жоғары ғылыми деңгейде. Бұл – түрлі күрделі жағдайларда дұрыс деп табылған, мұқият жоспарланған айырбас құрбандығын білдіреді." Nf6 22. d6 "Ақтардың негізгі ойыны ерекше атауға лайық." cxd6 23. Rxf6+ "Ақтардың бұрынғы жүрістерінің жоғары сапасына сай." Qxf6 24. Qd5 "Ақтар осы өте тапқыр жүріспен жеңіске жеткізеді." b5 25. Qb7+ Qe7 26. Ng5+ Kf6 27. Ne4+ Qxe4+ 28. Qxe4 1-0 "Нью-Йорк трибьюн" газетінде әлем чемпионы Вильгельм Штейництің түсіндірмелері.