Адам-тәрізді роботтар және болашақ қоғам

Кіріспе

1962 жылы түсірілген фильм

"Адамтектестердің жаратылуы" – 1962 жылғы американдық ғылыми фантастикалық фильм. Режиссері – Уэсли Барри, басты рөлдерде Дон Мегоуэн, Эрика Эллиот, Фрэнсис МакКанн, Дон Дулиттл және Дадли Мэнлав. Фильм Джек Уильямсонның 1949 жылғы "Адамтектестер" романының сюжетіне негізделмеген, оған ұқсастығы шамалы, ал түпнұсқа әңгімесі мен сценарийін Джей Симмс жазған. Ядролық соғыстан кейінгі қоғамда көк терілі, күміс көзді, адамға ұқсас роботтар көптеп кездеседі, себебі аман қалған халықтың туу көрсеткіші төмендеп, олардың көмегіне тәуелді болып қалған. Бір фанатикалық ұйым роботтардың тым адамгершілікке бойлауына қарсы тұруға тырысады, олардың билікті басып алатынынан қорқады. Ал осы уақытта ғалымдар нағыз сезімдері мен естеліктері бар адамдардың көшірмесін жасау үшін тәжірибелер жүргізеді.

Сюжет

23 ғасырда Жер адамзаттың 92 пайызын жойған ядролық соғыстың салдарына тап болып отыр. Ұзаққа созылған сәулелену туындату деңгейін 1,4 пайызға дейін төмендетті, бұл жаңару деңгейінен аспайды, және халық санының азаюы жалғасуда. Роботты еңбек күші аман қалғандардың жоғары тұрмыс деңгейін сақтайды, ал атау бойынша гуманоидтар – адамдарға тікелей қызмет ету және тығыз жұмыс істеу үшін жасалған роботтардың жетілген түрі. Бұл адам тәрізділер жасанды, жоғары логикалық мінез-құлықтармен жасалған, көк-сұр "синтетік терісі", металл көздері және шашының болмауынан басқа адам сияқты көрінеді. Гуманоидтар "ғибадатханалар" деп аталатын зарядтау станцияларына мерзімімен келіп тұрады, онда соңғы сапардан бері жинаған барлық ақпаратты "әке-шеше" деп аталатын орталық компьютермен алмасады. "Ет пен қан ордені" деп аталатын адамдар ұйымы гуманоидтарға қарсы тұрады, оларды мүшелері ақылсыздарша "дыбылдықтар" деп атайды. Орден гуманоидтар әлемді басып алуды жоспарлап отыр деп санайды және олар адамзаттың өмір сүруіне қауіп төндіреді. Орден заңсыз, зорлық-зомбылық әрекеттерінен, соның ішінде бомбалаудан да тартынбайды. Бір жиналыста оның мүшелері адамнан ажыратуға болмайтын және бір адамды өлтірген гуманоидтың бар екенін білгенде алаңдайды. Олар барлық гуманоидтарды бөлшектеуді немесе қатаң пайдалы машинаға айналдыруды талап етеді. Ғалым доктор Рейвен (Дулиттл) "таламустық трансплантация" деп аталатын әдіс әзірледі, ол жақында қайтыс болған адамның естеліктері мен жекелігін сол адамның роботтық көшірмесіне ауыстырады. Адам тәрізді гибридтер осы процестен оянып, өздерінің өзгеруін білмейді, бірақ олардың адамдық мінез-құлықтары таңғы сағат 4 пен 5 арасында өшіріледі, олар робот ғибадатханасындағы гуманоидтарға есеп береді. Доктор Рейвен операцияны былай сипаттайды: "Біз адамды өзіне тән ететін барлық нәрсені шығарып аламыз. Оның білімі, жады: бұл өзара әрекеттесу арқылы оның жекелігін, философиясын, қабілетін және көзқарасын құрайды. Адамның миы – оның сақталған қамалы ғана". Доктор Рейвеннің көмегімен гуманоидтар жақында қайтыс болған адамдарды осы көшірмелермен жасырын түрде алмастырып жатыр. "Ет пен қан орденінің" жетекшілерінің бірі, капитан Кеннет Крагис (Мегуан) Максинмен кездеседі, ол Орденге қарсы болса да, екеуі де ғашық болады. Соңында олар өздерінің де қайтыс болған адамдардың санасы бар жетілген гуманоид көшірмелері екенін біледі. Иронияға орай, "нағыз" Максин Орденнің роботтарға зиян келтіруге ниеттенген бомбалық шабуылында қаза тапты. Доктор Рейвен, бір кезде адам көшірмесі болған, Крагиске және Максинге жаңа формаларында олар іс жүзінде өлмейтінін ғана емес, сонымен қатар ең жоғары деңгейге дейін жетілдірілген алғашқы гуманоидтар бола алатынын түсіндіреді: шағын өзгерістен кейін олар ұрпақ тудыра алады. Соңында доктор Рейвен төртінші қабырғаны бұзып, камераға қарайды және көрерменге: "Әрине, операция сәтті аяқталды, әйтпесе сіз мұнда болмас едіңіз".

In the 23rd century, Earth is suffering the after effects of a nuclear war that destroyed 92 percent of humanity. Lingering radiation has caused the birth rate to fall to 1.4 percent, below replacement level, and the population continues to decline. A robotic labor force maintains a high standard of living for the survivors and the humanoids of the title are an advanced type of robot created to directly serve and otherwise work closely with human beings. These humanoids are built with artificial, ultra logical personalities and they appear human except for their blue gray "synthe skin", metallic eyes and lack of hair. The humanoids periodically visit recharging stations they call "temples" where they also exchange all information acquired since their last visit with a central computer they call "the father mother". A human organization named The Order of Flesh and Blood is opposed to the humanoids, which the members disparagingly refer to as "clickers". The Order believes the humanoids are planning to take over the world and are a threat to the very survival of the human race. The Order does not stop at illegal violent actions, including bombings. At one meeting, its members are alarmed to learn of the existence of a humanoid which has been made externally indistinguishable from a human and which has killed a man. They demand that all existing humanoids be disassembled or downgraded to a strictly utilitarian machine like form. Scientist Dr. Raven (Doolittle) has developed a technique called a "thalamic transplant", which transfers the memories and personality of a recently deceased human into a robotic replica of that person. The human humanoid hybrids that result awake from the process unaware of their own transformation, although their human personalities are shut off between 4 and 5 A. M., when they report back to the humanoids at the robot temple. As Dr. Raven describes the operation, "We draw off everything that makes a man peculiar to himself. His learning, his memory: these, inter reacting, constitute his personality, his philosophy, capability and attitude. The human brain is merely the vault in which the man is stored." With the help of Dr. Raven, the humanoids are secretly replacing humans who recently died with these replicas. One of the leaders of the Order of Flesh and Blood, Captain Kenneth Cragis (Megowan), meets Maxine, and although she is opposed to the Order they both fall in love. In the end they discover that they, too, are advanced humanoid replicas with the minds of deceased persons. Ironically, the "real" Maxine had died in a bomb attack which the Order intended to harm only robots. Dr. Raven, a once human replica himself, explains to Cragis and Maxine that not only are they practically immortal in their new forms they can also be the first humanoids upgraded to the highest possible level: after a minor alteration, they will be able to procreate. Finally, Dr. Raven breaks the fourth wall, looks directly into the camera and tells the viewer, "Of course, the operation was a success or you wouldn't be here."

Өндіріс

"Адам тәрізділерді жасау" әдетте 1962 жылға, оның кең таралған шығарылым күніне дейін саналады, бірақ 1961 жылы өткен бір көрсетілім жарнамалық парақшада көрсетілген, ал фильмнің өзі 1960 жылғы авторлық құқық күнін (MCMLX рим цифрларымен) көрсетеді, бұл сол жылдың соңына дейін фильмтің аяқталғанын көрсетеді. Сол кездегі сауда басылымдарындағы қысқа хабарламалар фильмнің 1960 жылдың жазында "Осы жолы да" немесе "Ертең осы жолы" деген жұмыс атауымен түсіріліп жатқанын көрсетеді. Кино өнері мен ғылымы академиясы аяқталу күні ретінде 1960 жылдың тамызын көрсетеді. Продюсер-режиссер, бұрынғы бала жұлдызы және Голливуд аймағының тумасы Уэсли Барридің "Genie Productions" Голливудта орналасқан, ал актерлік құрам мен түсірілім тобының тізімі Голливуд қызметкерлерімен толтырылған, бірақ нақты түсірілім орны және басқа да егжей-тегжейлі мәліметтер әлі күнге дейін белгілі болған жоқ. Фильмнің шектеулі бюджеті көбінесе қарапайым декорациялардан көрінеді, олар бірнеше бос фондардан, еденнен төбеге дейінгі перделерден немесе боялған фондық көріністердің немесе қараңғы кеңістіктің алдында орнатылған басқа да қарапайым элементтерден тұрады, сондай-ақ костюмдерден, олардың көпшілігі жалпы комбинезон немесе Конфедерация армиясының бас киімдері сияқты жалға алынған костюмдерден тұрады. Дегенмен, продюсерлер сол кезде көптеген ірі студиялық өндірістерде әлі де қара-ақ түс қолданылып, көрермендер тарапынан оң қабылданатын болғандықтан, түсті түсірілімге қосымша шығындар жұмсауды жөн көрді. Олар мансабының соңына жақындаған екі жоғары деңгейдегі маманның қызметтерін алды. Кинооператор Халл Мор Голливудтағы өте бай тәжірибеге және екі "Оскар" сыйлығына ие болды. Мор жарық пен камера бұрыштарын пайдаланып, декорациялардың ең жақсысын көрсетті және фильмнің басым бөлігін құрайтын ұзақ, әрекетсіз сөйлейтін көріністерге визуалды қызығушылық қосты. Ол кейде "адам" кейіпкерлерін түсіргенде классикалық Голливудтың "сұлулық жарығы" әдістерін қолданды, кейбір көріністерге төмен бюджетті фильмдерде сирек кездесетін визуалды әдемілік берді. Джек Пирс 1930 және 1940 жылдардың көп бөлігінде "Universal Pictures" компаниясының бас гримері болды және көптеген басқалардың арасында әйгілі Франкенштейн мен Франкенштейннің жартының гримін жасады. Пирстің осы фильмдегі гримінің ең ерекше ерекшелігі – адам тәрізділерге металл шарлы көздері бар сияқты көрінуге мүмкіндік беретін үлкен, шағылыстыратын склеральды контактты линзалар. Линзаларды доктор Луис М. Забнер ұсынды, ол актерлердің көзінің түсін өзгерту үшін контактты линзаларды қолданудың пионері болды және фильмде "ерекше көз эффектілері" үшін көрсетілген. Сол кезде склеральды линзалар қатты пластиктен жасалған. Оларды кию ыңғайсыз болды және оларды жиі алып тастау қажет болды. Пирс 1957 жылы "Арус планетасынан келген ми" фильміндегі қысқаша кадрлар үшін осындай күміс түсті линзаларды қолданған. Адам тәрізді гримнің қалған бөлігін жағуға кеткен уақыт пен күштің көп бөлігі актерлердің шашын жасыруға жұмсалды, оларды аз бюджетті фильмде бірнеше күн жұмыс істеген үшін қырқып тастауды күту мүмкін емес еді. Латекс резеңке "тоқылған періктер" жабыстырылды, қабаулар тегіс жабыстырылды, содан кейін бетке жағылатын құралдар мұқият түрде текстураларды жасыру және көзге көрінетін жиектерді араластыру үшін қолданылды. Соңында актерлердің басқа бөліктеріне көк-сұр маймен боялып, оларға сол түстегі резеңке қолғаптар берілді. Музыкалық қосымша электронды түрде жасалған дыбыстардан және сөзсіз әйел дауысынан тұрады, бұл 1950 жылдардағы ғылыми-фантастикалық фильмдерде жиі қолданылатын Термен музыкасын еске түсіреді (мысалы, "Жер тоқтаған күні" және "Ол ғарыштан келді"). Фильмде көрсетілген авторлық құқық "I.F.M. Electronic Harmonics" деп жазылған. Интернет-кино деректер базасында продюсер Эдвард Джей Кей композитор ретінде көрсетілген, бірақ бұл ақпарат ешқандай растамаға ие емес.

The Creation of the Humanoids is normally dated to 1962, the year of its general release, but one screening in 1961 is documented by an advertising flyer and the film itself displays a 1960 copyright date (MCMLX in Roman numerals), indicating that it was a complete film before the end of that year. Short items in contemporary trade publications indicate that it was being filmed in the summer of 1960 under a working title variously reported as This Time Around or This Time Tomorrow. The Academy of Motion Picture Arts and Sciences lists August 1960 as the completion date. Producer director, former child star and Hollywood area native Wesley Barry's Genie Productions was located in Hollywood, and the cast and crew credits are populated by Hollywood personnel, but no information about the actual filming location and other specific details has yet come to light. The film's limited budget is most apparent from its rudimentary sets, which consist mainly of a few blank flats, floor to ceiling drapes, or other simple elements set up in front of a painted background scene or a black void, as well as from its costumes, most of which are either generic jumpsuits or a uniform composed of stock costume rental items such as Confederate Army caps. Yet the producers opted for the added expense of filming in color at a time when black and white was still being used for many major studio productions and was readily accepted by audiences, and they obtained the services of two top tier behind the camera talents, albeit in the twilights of their careers. Cinematographer Hal Mohr had a very extensive Hollywood career and two Academy Awards to his credit. Mohr used lighting and camera angles to make the best of the sets and add some visual interest to the long, actionless talking head scenes that make up nearly all of the film. He sometimes used classic Hollywood "glamor lighting" techniques when photographing the normal looking "human" characters, giving some scenes a degree of visual polish seldom seen in a low budget exploitation film. Jack Pierce was Universal Pictures' master makeup artist during all of the 1930s and most of the 1940s and created the iconic Frankenstein and Bride of Frankenstein makeups among many others. The most unusual features of Pierce's makeup design for this film are the large reflective scleral contact lenses that give the humanoids the appearance of having metal ball eyes. The lenses were furnished by Dr. Louis M. Zabner, an optometrist who pioneered the use of contact lenses to change actors' eye color and is credited in the film for "special eye effects". At that time, scleral lenses were made of a hard plastic. Wearing them was uncomfortable and they had to be removed frequently. Pierce had used similar silvery lenses in 1957 for brief close ups in The Brain from Planet Arous. Most of the considerable time and effort it took to apply the rest of the humanoid makeup was spent on hiding the actors' hair, which it would have been unthinkable to expect them to actually shave off for a few days' work in a low budget film. Latex rubber "bald wigs" were glued on, eyebrows were stuck down flat, then putty was carefully applied to cover rough textures and blend in tell tale edges. Finally, the actors' heads were painted all over with blue gray greasepaint and they were given rubber gloves of the same color. The musical score consists of electronically generated sounds and wordless female vocalizing that suggests the Theremin music often used in science fiction films of the 1950s (e. g., The Day the Earth Stood Still and It Came from Outer Space). The credit appearing in the film is "Electronic Harmonics by I. F. M." The Internet Movie Database lists producer Edward J. Kay as the composer, though this information is nowhere verified.

Шығару

Emerson Film Enterprises арқылы жалпы театрлық көрсетілім 1962 жылдың 3 шілдесінде Лос-Анджелесте ресми ашылумен басталды. Жарнамалық кампания басталды, оның ішінде қысқа телероликтер де көрсетілді. Көптеген фильм плакаттарынан өзгеше, сол кездегі плакаттар төрт түсті технологиямен басылып, көзге түсетін түстердің кең спектрін пайдалануға мүмкіндік берді, ал бұл фильмнің плакаттары екі түсті – қара, ақ, қызыл, сұр, қызғылт және қоңыр түстермен шектелді. Кішкентай, тәуелсіз қара-ақ фильм үшін екі түсті плакаттар жиі қолданылмаған, бірақ фильмнің түсті екендігі сатылымның басты артықшылығы ретінде жарнамаланған кезде бұл ерекше жағдай еді. Макияж шебері Джек Пирс 1962 жылғы жарнамалық кампанияға қатысып, сұхбат берді және тікелей эфирде Лос-Анджелестегі телешоу жүргізушісі Уэйн Томасқа күміс түсті контактты линзалармен адам кейпін жасады. Макияж жасау процесі көрсетіліп жатқан фильмнің жарнамалық үзілісінде теледидардан көрсетілді. Тікелей эфир жазбалары уақытша бейнетаспаға сақталды және келесі күндері бірнеше рет қайта көрсетілді. «Драйв-ин» кинотеатрларында, қала маңындағы арзан кинотеатрларда, «балалар сеанстарында» және эксплоатациялық фильмдерге маманданған қалалық кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін фильм 1964 жылдың соңында теледидарда көрсетілді. 1985 жылы фильм Monterey Home Video компаниясы арқылы Beta және VHS видеокассеталарында шығарылды, ал кейін Something Weird Video компаниясынан қолжетімді болды. Бірінші лицензияланған DVD нұсқасы 2006 жылы Dark Sky Films компаниясының екі фильмдік дискісінде жарық көрді. Фильмнің ұзақтығы көбінесе 75 минут деп көрсетіледі.

Кейінгі сын пікірлері

"Баяу, театрландырылған, арзан фильм" – Леонард Мальтин. "Бұл қызықты фильм Симмстің тым көп сөйлейтін сценарийімен нашарлатылған." – Аурум кино энциклопедиясы – Ғылыми фантастика. "Таңғажайып кішкентай фильм" – Майкл Уэлдон, "Фильмнің психотроникалық энциклопедиясы". "Бұл өте бағаланбаған, маңызды құндылыққа ие асыл тас [және] ғылыми фантастика идеялар әдебиеті ретінде, арнайы эффекттер емес, қалай жұмыс істеуі керектігінің тамаша мысалы." – Ричард Шейб, Мория – Ғылыми фантастика, қорқыныш және фантастика фильмдерінің шолуы. "Иә, бұл фильм өте шекесінше, ауыртпалы түрде нақты емес, бірақ 1960 жылдардың басында, азаматтық құқықтар қозғалысының дауылдары әлі де жалғасып жатқан кезде, осы мәселені көтеретін фильм түсіру үшін режиссерлерден үлкен батылдық талап етілді." – Эрик Харпер, DVD үкімі. "Шүбәсіз, ғылыми фантастика ретінде өте күрделі, "Адамтектестердің жасалуы" – ерекше фильм." – Глен Эриксон, DVD Savant.

Танымал мәдениетте

"Адамтектестерді жасау" көбінесе "Энди Уорхолдың сүйікті фильмі" деп айтылады. Осы мәлімдеменің бастапқы көзі 1964 жылғы жаңа Уорхол суреттеріне жасалған көркемдік шолу болып табылады, ол фильмнің қысқаша сипаттамасымен басталып, басты кейіпкерлердің шешімді табысы "Энди Уорхол ең жақсы деп атаған фильмнің бақытты соңы" екенін көрсетеді. Бұл Уорхолды 1980-ші жылдары Питер Селларс пен Льюис Алленнің театрлық қойылымымен Энди Уорхол роботын жасауға итермеледі. Ол 2021 жылдың 31 шілдесінде MeTV телеарнасының "Svengoolie" бағдарламасында көрсетілді. Фильмнен таңдалған фрагменттер All India Radio тобының "MovieStar" әніне енгізілген.