Кіріспе
Калькутта ботаникалық бағы, Үндістан. Бұл бақ бұрын Үндістан ботаникалық бағы және Калькутта ботаникалық бағы деп белгілі болған. Бақта сирек кездесетін өсімдіктердің көптеген түрлері және 109 гектар аумақта 12 000-нан астам үлгілерден тұратын жинақ бар. Бақ Индияның Ботаникалық зерттеу институтының (BSI) және Үндістан Үкіметінің Қоршаған орта және орман министрлігінің басқаруында.
The Culcutta Botanic Garden, previously known as Indian Botanic Garden and the Calcutta Botanic Garden, The gardens exhibit a wide variety of rare plants and a total collection of over 12,000 specimens spread over 109 hectares. It is under Botanical Survey of India (BSI) of Ministry of Environment and Forests, Government of India.
Тарих
Бақтарды 1787 жылы Шығыс Үндістан компаниясының әскери офицері полковник Роберт Кид негізінен тик сияқты коммерциялық құнды жаңа өсімдіктерді анықтау және сауда үшін дәмдеуіштер өсіру мақсатында құрды. Генерал-губернатор Джон Макферсонға бақты құру туралы жазбаша ұсыныста Кид: «Мақсат – сирек кездесетін өсімдіктерді жай ғана қызығушылық үшін жинау емес, Ұлыбританияның азаматтары мен жергілікті тұрғындарына пайдалы келетін, сондай-ақ ұлттық сауда мен байлықты арттыруға септігін тигізетін заттарды таратуға арналған қор құру» деп мәлімдеді. 18 ғасырда Үндістанда саяси және әлеуметтік-экономикалық дағдарыстардың салдарынан жаппай ашаршылық болды. Роберт Кидтің бақша құру жобасы азық-түлік тапшылығын жою және экономикалық өсімді ынталандыру үшін ауыл шаруашылығынан түсетін табысты арттыру ниетімен туды. Сонымен қатар, Роберт Кид Шығыс Үндістан компаниясының саяхаттарынан әкелінген Шығыс Үндістаннан түрлі өсімдіктерді (дәрілік шөптер мен дәмдеуіштерді) өсіруге үйренген. Шығыс Үндістан компаниясы директорлар кеңесі Кидтің бақта қымыз, темекі, құрма, қытай шайы және кофе өсіруді жоспарлағанын қолдады, себебі бұл экономикалық пайда әкелер еді. Бірақ 1793 жылы бақтың бастығы болған ботаник Уильям Роксбург саясатта үлкен өзгеріс жасады. Роксбург Үндістанның түкпір-түкпірінен өсімдіктер әкеліп, кең гербарий құрды. Осы құрғатылған өсімдік үлгілерінің жинағы кейіннен Үндістанның Ботаникалық зерттеу институтының Орталық ұлттық гербариуіне айналды, онда 2,5 миллионнан астам экспонат бар. Бақтың алғашқы жылдары туралы Жозеф Далтон Хукер: «Бұл бақша әлемдегі мемлекеттік және жеке бақтарға бұрынғы немесе кейінгі ешбір мекеме жетпеген пайдалы және әсем тропикалық өсімдіктерді сыйлады. Мен доктор Натаниел Уолличтің басшылығымен Ботаникалық бақ қызметкерлері құрған үлкен үнді гербариуі туралы айтып отырмын, ол 1829 жылы Еуропаның ірі музейлеріне таратылды» деп жазды.
contributed more useful and ornamental tropical plants to the public and private gardens of the world than any other establishment before or since. I here allude to the great Indian herbarium, chiefly formed by the staff of the Botanic Gardens under the direction of Dr. Nathaniel Wallich, and distributed in 1829 to the principal museums of Europe.
Ботаника және энергия
Калькутта бақтары, Сингапур ботаникалық бақтары, Сент-Винсент ботаникалық бақтары және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы басқа да бақтармен бірге, өсімдіктер тасымалданатын, Линней жүйесі бойынша жіктелетін және колониялық кеңеюді негіздеуге қолданылатын ғылыми мекемелердің ірі желісін құрады. Соңғы жылдары халыққа көрнекі әдемі бақтар жасалды және ғылыми зерттеулер үшін көптеген өсімдіктер өсірілді. 1970 жылдары бақ Үндістан халқына жақсартылған азық-түлік өсімдіктері мен басқа да экономикалық пайдалы сорттарды енгізу бағдарламасын іске қосты. Бұл бақ пластикке тыйым салынған аймақ.
Калькутта ботаникалық бағының орналасуы
Гриффит Калькутта бағын сол кездегі ғылыми тәжірибені көрсететіндей етіп қайта құруға зор үлес қосты, бақтың сыртқы келбетінде ғылыми жіктелудің маңыздылығын ерекше атап өтті. Гриффит Валлих басқарған Ботаникалық бақтың жоспарлауын жиі сынады, себебі ол оның дәстүрлі еуропалық бақтың ерекшеліктерінен мүлдем айырылған деп есептеді. Осы ерекшеліктерге "жоспардың біркелкілігі, нақты бөліктердің нақты мақсаттарға, оның ішінде ғылым мен оқуға бейімделуі" кіретін. Бұл бақтар орхидеялардың, бамбуктердің, пальмалардың және бұрандалы қарағайлар (Pandanus) туысына жататын өсімдіктердің мол коллекцияларымен де әйгілі. Ботаникалық бақта шакал (Canis aureus), үнді мангусы және үнді түлкісі (Vulpes bengalensis) сияқты жануарларды кездестіруге болады. Бақта көптеген түрі жылан да таралған.