Жерар Уэдраого: Буркина Фасоның көрнекті саяхатшысы мен дипломаты

Кіріспе

Жерар Канго Уэдраого (французша айтылуы: [ʒeʁaʁ kɑ̃ɡo wedʁaɔɡo]; 19 қыркүйек 1925 – 1 шілде 2014) – Буркинабелік мемлекет қайраткері және дипломат, 1971 жылдың 13 ақпанынан 1974 жылдың 8 ақпанына дейін Жоғарғы Вольтаның (қазіргі Буркина-Фасо) премьер-министрі қызметін атқарды. Содан кейін ол 1978 жылдың қазанынан 1980 жылдың 25 қарашасына дейін Жоғарғы Вольтаның Ұлттық Ассамблеясының төрағасы болды.

Шолу

Жерар Уедраого Буркина-Фасодағы Оуахигуя қаласында дүниеге келген. Ол 1956 жылдан 1959 жылға дейін Франция Ұлттық Ассамблеясында қызмет етті. 1998 жылдың мамырында ол Демократия және Федерация Альянсы – Африкалық Демократиялық Раллисінің (АДФ/АДР) өмір бойына құрметті президенті атанды, осы ұйымды оның ұлы Гилберт Ноэль Уедраого басқарады. Уедраого 2014 жылдың 1 шілдесінде қайтыс болды.

Өмірбаян

Жерар Уэдраого 1925 жылғы 19 қыркүйекте Буркина-Фасодағы Уахигуядағы Наба Канго үңгірінде дүниеге келген. Канго атауы бастапқыда Каонгодан шыққан, яғни «сарайды немесе жеке меншікті қоршап тұрған дала» деген мағынаны білдіреді. Ол Бамакодағы Террасон де Фужере заманауи мектебінің студенті болған. Кейіннен ол елдің саяси өмірінде маңызды рөл атқарды, әсіресе Оуахигуя сайлау округінен Ұлттық Ассамблеяға сайланып, Вольталық Демократиялық Одақтың (ВДО) және Африка Демократиялық Жиналысының (АДЖ) жетекшілерінің бірі болды. 1971 жылдан 1974 жылға дейін Сангуле Ламизана президенттігі кезінде ол Жоғарғы Вольтаның премьер-министрі болды. Уэдраогоның саяси жолы 1956 жылғы 2 қаңтарда Париждегі Бурбон сарайының мүшесі ретінде сайлауда басталды, ол Прогрессивті Вольта партиясының (ПВП) туы астында өтті. Бұған дейін Вольталық Демократиялық Одақ елдің саяси аренасында дерлік монополия ұстаған. Ол сондай-ақ Дакардағы Француз Батыс Африкасының Ұлы Кеңесінің вице-президенті және 1958 жылдан 1959 жылға дейін қаржы министрі болды. Кейіннен ол Африка және Мадагаскар істері жөніндегі директор, Жоғарғы Вольтадағы БҰҰ-ның босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарының өкілі және Жоғарғы Вольтаның аумақтық ассамблеясының саяси және әкімшілік мәселелер жөніндегі комитетінің төрағасы лауазымдарын атқарды. 1960-1966 жылдары ол Ұлыбританиядағы тәуелсіз Жоғарғы Вольтаның алғашқы елшісі болды. 1971 жылдан 1974 жылға дейін Сангуле Ламизана президенттігі кезінде Жоғарғы Вольтаның премьер-министрі болды, оның партиясы – Вольталық Демократиялық Одақ (ВДО) және Африка Демократиялық Жиналысы (АДЖ) 1970 жылғы 20 желтоқсандағы заңнамалық кеңесулерде 37 депутатты жеңіп, қан төгілмей-ақ жеңіске жетті. Ол 1978 жылдан 1980 жылға дейін Жоғарғы Вольтаның Ұлттық Ассамблеясының төрағасы болды. Уэдраого бірнеше саяси қозғалыстың, соның ішінде Вольталық қайта топтасу қозғалысының (ВҚТҚ) негізін қалаушысы болды. Вольталық Демократиялық Одақ пен Африка Демократиялық Жиналысының жетекшілерінің бірі және Африка Демократиялық Жиналысының (АДЖ) мүшесі ретінде ол Төртінші Республикада Жоғарғы Вольтаның және Бесінші Республиканың бірінші Ұлттық Ассамблеясының мүшесі болды. Ол 1960 жылдан 1966 жылға дейін Ұлыбританиядағы жаңа тәуелсіз Жоғарғы Вольта мемлекетінің елшісі болды. Партиялардың құрметті президенті сонымен қатар Буркина-Фасоның Уагадугу қаласының қалалық кеңесшісі болды. 1991 жылы Буркина-Фасоның демократиялық ашылуына қолдау көрсеткен Жерар Канго Уэдраого 1992 жылғы мамыр айында депутат болып сайланды және 1997 жылғы мамыр айында қайта сайланды. 1997 жылғы 23 қыркүйекте ол Ұлттық Ассамблеядан өз еркімен кетті. Жоғарғы Вольтадағы Африка Демократиялық Жиналысының негізін қалаушылардың бірі Демократия және Федерация үшін Альянс пен Африка Демократиялық Жиналысы біріккен кезде Құрметті президент атанды. Осы жетістіктерінен кейін ол саяси өмірден шығып қалды. 1980 жылғы 25 қарашада Саи Зербоның төңкерісі кезінде Ұлттық Ассамблеяның төрағасы болып отырғанда, ол Саи Зербо, Томас Санкара және Блез Компаоре диктатуралары кезінде бірнеше рет түрмеге қамалды. 1990 жылдардың басында мемлекет басшысы басқарған режим жеңілдетілгеннен кейін, ол Төртінші Республикада екі рет сайланды және 1998 жылғы 27 мамырда отставкаға кетті. 2014 жылғы 1 шілдеде 88 жасында Буркина-Фасоның Уагадугу қаласында қайтыс болды.

Gérard Ouédraogo was born on September 19, 1925, in Naba Kango Cave, Ouahigouya, Burkina Faso. The name Kango originally came from Kaongo, meaning "the field that surrounds a palace or a concession." He was a student of the Terrason de Fougères Modern School on Bamako. Subsequently, he continued to play an important role in the political life of the country, notably by sitting in the National Assembly for the constituency of Ouahigouya and being one of the leaders of the Voltaic Democratic Union (VDU), member of the African Democratic Rally. He was the Prime Minister of Upper Volta from 1971 to 1974, under the presidency of Sangoulé Lamizana. The political route of Ouédraogo began on 2 January 1956 with him in an election as a member of the Palais Bourbon in Paris, under the banner of the Progressive Voltaic Party (PPV), resulting from the termination of the Voltaic Democratic Union which until then had a quasi monopoly on the political scene of the country. He was also the vice president of the Grand Council of French West Africa in Dakar, then Minister of Finance from 1958 to 1959. Afterwards, he had accumulated the positions: Director of African and Malagasy Affairs, representative of UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees) in the Upper Volta and Chairman of the Political and Administrative Affairs Committee of the Territorial Assembly of Upper Volta. He became the first ambassador of the independent Upper Volta in Britain on 1960 to 1966. Continued his ascension to become Prime Minister of Upper Volta from 1971 to 1974 under the presidency of Sangoulé Lamizana, his party, Voltaic Democratic Union (VDU) and African Democratic Rally triumphed without a shot in the legislative consultations of December 20, 1970 by winning 37 deputies. He was the president of the National Assembly of Upper Volta from 1978 until 1980. Ouédraogo was the founding president of several political movements, including the Mouvement de regroupement voltaïque (VRM). As one of the leaders of the Voltaic Democratic Union and African Democratic Rally, and a member of the African Democratic Rally (ADR), he had become a member of the Upper Volta in the Fourth Republic, and in the first National Assembly of the Fifth Republic. He was the ambassador of the new independent state of Upper Volta in Britain from 1960 to 1966. The honorary president of the parties was also a city councilor of the city of Ouagadougou, Burkina Faso. In favor of the 1991 democratic opening of Burkina Faso, Gérard Kango Ouédraogo was elected deputy in May 1992 and reelected in May 1997. On 23 September 1997, he resigned voluntarily from the National Assembly. One of the founding fathers of the African Democratic Rally in Upper Volta was named Honorary President during the merger of the Alliance for Democracy and Federation and the African Democratic Rally. After all of his achievements, he retired from political life. While seated as the President of the National Assembly during the coup d'état of Saye Zerbo on November 25, 1980, he was imprisoned several times under the dictatorships of Saye Zerbo, Thomas Sankara and Blaise Compaoré Since the easing of the regime, headed by the head of state in the early 1990s, he was elected twice under the Fourth Republic, and resigned on 27 May 1998. He died on 1 July 2014 in Ouagadougou, Burkina Faso at the age of 88.