Нацистік Германияны қайта қаруландыруды қаржылаған компания

Кіріспе

МЕФО – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары нацистік Германия үкіметі құрған, Германияның қайта қарулануын қаржыландыру мақсатындағы MEtallurgische FOrschungsgesellschaft GmbH (Металлургиялық зерттеулер қоғамы) компаниясының жиі қолданылатын аббревиатурасы. Бұл компания номиналды ұйым ретінде құрылған.

Шығу тегі

Бұл жалған компания 1933 жылғы мамыр айында, 1933 жылғы наурыз айында Хьяльмар Шахтты Рейхсбанк президенті етіп тағайындағаннан кейін, төрт неміс қару-жарақ өндірушісінен – Крупп, Сименс, Гутехоффнгунгшутте және Райнметаллдан – тауар сатып алу үшін құрылды. Төрт компания 250 000 рейхсмарка көлеміндегі бастапқы акционерлік капиталды салуға көндірілді. Германия үкіметі бұл мәселеде ашық түрде қатыспады; қағаз жүзінде MEFO толығымен жеке компания болды, бірақ шындығында компанияның екі директоры болды: біреуі Рейх қорғаныс министрлігі, екіншісі Рейхсбанк тағайындаған. Төрт компания 1 миллиардтан астам рейхмарканы (1933 жылғы 1,0 рейхмарканың құны бүгінгі шақта миллиардтаған еуроға баламалы) біріктірді, ал Ұлттық-социалистік үкімет бұл ақшаны бес жылдық мерзімге берілген Mefo вексельдерімен қайтаруға келісті. Көп ұзамай нацистер бұл вексельдерді (неміс тілінде Mefo Wechsel деп аталады) дисконттау арқылы, оларды ақшаның бір түріне айналдырды. 1934 және 1938 жылдар аралығында қайта қарулануды қаржыландыру үшін жалпы сомасы 12 миллиард рейхмаркаға жететін Mefo вексельдері шығарылды. Салыстыру үшін, Германияның мемлекеттік қарызы 1932 жылы, Гитлер билікке келгенге бір жыл бұрын, 10 миллиард рейхмарканы құрады. 1938 жылы ресми түрде жарияланған мемлекеттік қарыз 19 миллиард рейхмарканы көрсетті, бірақ оған Mefo вексельдерінің 12 миллиард рейхмаркасы да қосылуы керек. Яғни, Гитлер мен Германияның экономика министрі Хьяльмар Шахт Германияның мемлекеттік қарызын алты жылдың ішінде үш есеге арттырды, бірақ осы өсімнің жартысынан астамы есепке алынбады. 1938 жылы MEFO вексельдерінің мерзімі келгенде, үкімет күрт ақша тапшылығын байқады. Бұл мәселені шешу үшін нацистік режим «күдікті әдістерге» жүгінді, оның аясында «банктер осы вексельдерді өтеу үшін мемлекеттік облигацияларды сатып алуға мәжбүр болды, ал үкімет азаматтардың жинақ шоттары мен сақтандыру компанияларынан ақша алды. Осылайша, қарапайым неміс азаматы Германияның қайта қарулануының қаржы демеушісіне айналды». Соңында үкімет ақша тапшылығын азайту үшін баспаханаға жүгінуге мәжбүр болды. Бұл Германияның қайта қарулану бағдарламасының маңызды бөлігі болды және оны сол кезде экономика министрінің басшысы және соғыс экономикасы жөніндегі уәкіл болған Хьяльмар Шахт ойлап тапты. 1933 жылы билікке келгеннен кейін, ұлттық социалистер Германияны қайта қаруландыру үшін салықтар мен мемлекеттік қарыздардан түсетін қаражат жеткіліксіз болатынын түсінді. Сонымен қатар, қайта қарулану процесін құпия ұстау қажеттілігі осы жалған компанияның құрылуына себеп болды.

This dummy company was set up in May 1933, just after appointment of Hjalmar Schacht as Reichsbank President in March 1933, as a front for purchases from four German armament manufacturers, Krupp, Siemens, Gutehoffnungshütte, and Rheinmetall. The four were persuaded to put up the initial share capital of 250,000 Reichsmarks. The German government was not openly involved in any way; on paper, MEFO was entirely a private company, in reality, the company had two directors, one appointed by the Reich Ministry of Defence and the other by the Reichsbank. The four companies pooled together over 1 billion Reichsmark (equivalent to 1.0 in 1933 is equivalent to about <calculated amount> in recent years billion euros) where the National Socialist government agreed to repay the money with five year promissory notes known as Mefo bills. Soon afterwards, the Nazis discounted these notes (known in German as Mefo Wechsel), basically turning them into a type of currency. Between 1934 and 1938, Mefo bills worth a total of 12 billion Reichsmark were issued to pay for rearmament. To put that into context, Germany's national debt in 1932, the year before Hitler took power, was only 10 billion Reichsmark. By 1938 the official admitted national debt was 19 billion Reichsmark but the Reichsmark 12 billion in Mefo bills has to be added on top of that. In other words, Hitler and the German Minister of Economics, Hjalmar Schacht, tripled Germany's national debt in just six years, but more than half of the increase was off the books. When the MEFO notes fell due in 1938, the government discovered a serious cash shortage. To resolve the problem, the Nazi regime employed “highly dubious methods” where “banks were forced to buy government bonds to be used to repay these bills, and the government took money from savings accounts and insurance companies. This made the ordinary German citizen the financier of the German rearmament.” Eventually, the government had to resort to the printing press to help mitigate the cash shortage. It was one of the key components of Germany's rearmament program and was invented by Hjalmar Schacht, who then was head of the Ministry of Economics, and Plenipotentiary for the War Economy. After assuming power in 1933, the National Socialists realized that rearming Germany would require funds that were not likely to be generated from taxes or public loans. In addition, the need to keep the rearmament effort secret led to the creation of this dummy company.

Дәйексөздер

Біздің қару-жарақтарымыздың қаржыландырылуының бір бөлігі саяси оппоненттеріміздің несиелері есебінен жүзеге асырылады. – Хьялмар Шахт 1935 жылғы 3 мамырда Адольф Гитлерге жолдаған меморандумында.