Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Raggejavreraige немесе Råggejávrrerájgge – Норвегияның Нордланд графтығындағы Хамарой муниципалитетінде Hellemofjorden шығанағының үстіндегі тауда орналасқан үңгір. Үңгір Раггеявр көліне жақын, Мускен ауылының оңтүстігінде жатыр. Råggejávrrerájgge – осы жер асты суының әсерінен ойылып жасалған әктас үңгір. 188 метр тереңдігімен, ол Скандинавиядағы ең терең үңгір және Солтүстік Мұздық шеңберінен солтүстікке қарай белгілі жалғыз терең үңгір.
Raggejavreraige or Råggejávrrerájgge is a cave located in a mountain above the Hellemofjorden in the municipality of Hamarøy in Nordland county, Norway. The cave is located near the lake Råggejávrre, about south of the village of Musken. Råggejávrrerájgge is a limestone cave that has been eroded by this underground river. At deep, it is the deepest cave in Scandinavia and the only known deep cave north of the Arctic Circle.
Өңірлік жағдай
Жалпы алғанда, бұл аймақ – тік жарлы Тайсфьорденмен тілінген кең жота (теңіз деңгейінен биіктігі жоғары). Су өткізбейтін тау жынысының ішінде үш екі өлшемді мәрмәр жолағы бар, олар жотаның жоғарғы бөлігінен теңіз деңгейінен төменге дейін (фьорд өте терең) және одан әрі жалғасады. Раггеяврэйге фьордтың оңтүстік жағындағы ең батыс жолақта орналасқан. Кейбір жерлерде үңгір мәрмәрдің бүкіл енін алып жатады, ол жарықтың енінен аспайды. Үңгірге дейін автомобиль жолы шектеулі. Ең жақын жол солтүстікке қарай Драг ауылында (Бодо арқылы) аяқталады. Драгтан шағын Мускен ауылына рейспен қайықпен баруға болады. Мускеннен жергілікті мектепте тұруға және жол бастаушыларды моторлы қайықпен тасымалдау мен қайтарып алуға шаралар ұйымдастырылуы мүмкін. Жақсы жолмен қиын жорықтан кейін, үңгірдің жоғарғы кіреберіс аймағына жетесіз.
Generally, the area is a vast plateau (exceeding an elevation of above sea level) that is incised by the steep walled Tysfjorden. Within the impermeable rock, there are three two dimensional stripes of marble that run from the top of the plateau to below sea level (the fjord is deep), and continue on the other side. Raggejavreraige is located on the south side of the fjord within the westernmost stripe. In places, the cave occupies the entire width of the marble, which does not exceed
Road access to the cave is limited. The nearest road ends at the village of Drag (via Bodø), about to the north. From Drag, there is scheduled boat service that can be taken to the small village of Musken. Accommodations at the local school and arrangements for trailhead drop off and pickup by motor boat can be arranged from Musken. After a stiff hike on a good trail up to an elevation of the upper entrance area is reached.
Үңгірдің сипаттамасы
Алаңның үстіндегі жер беті сулары мәрмәрге кездескен жерде батып кетеді, бірақ Raggejavreraige ("RJR") кіреберісі шамалы алыста, жазық аңғардың төменгі жағынан қысқа қашықтықта орналасқан. Бұл кіреберіс ерекше көзге түспейді, бірақ оның ішке қарай күшті жел соғуы, оның үлкен үңгір екендігіне күмән қалдырмайды. Үңгірдің құрамында тік жарықтар мен шахталар, сондай-ақ көлбеу немесе төмен еңісті өткелдерден тұратын бірнеше бөлік бар. RJR-дің ең басты ерекшелігі – Storstupet ("Үлкен шахта"). Барлық су бірнеше метр қашықтықтағы параллель шахтаға құлайды. Ulvgangen ("Құрделме жол") осы ылғал шахтаның аузындағы сарқырама арқылы өтіп, құрғақ Storstupet-ке жетеді. Storstupet-ке түсу оның тік бұрышымен (шамамен 80 градус) қиынға соғады, сондықтан көптеген командалар осы тік жарды жоғарыдан түсуді жөн көреді. Storstupet-тің ортасында ылғал шахтамен байланысатын терезе бар, сондықтан төмен түсетін үңгіршілер ылғал шахтаның шуы мен қозғалысын салыстырмалы түрде сезіне алады. Параллель шахтадан шыққан барлық су төменгі жағындағы еденге сіңіп, енді үңгірде көрінбейді. RJR-дің тағы бір ірі шахтасы – әсерлі Litlestupet ("Кішкентай шахта"), ол Knivgangen ("Жақсы өтпес") деп аталатын жартылай айналма жол арқылы қысқартылған. Storstupet-тен айырмашылығы, Litlestupet құрғақ, тыныш және тік ілінген. Үш кіреберіс болғандықтан, үңгіршілер теңіз деңгейінен биіктіктегі жоғарғы кіреберістен өтіп, Mistral шығу орнынан теңіз деңгейінен биіктікте немесе ең төменгі шығу орнынан, яғни фиордтан шамалы биіктіктегі жартастан шыға алады.
Surface water atop the plateau sinks where it encounters the marble, but the accessible entrance to Raggejavreraige ("RJR") is some away, a short distance above the shallow valley floor. This entrance is not particularly distinctive, but its strong, inward gust of wind erases any doubt that it is a large cave. The cave consists of about of passages that alternate between steep rifts or shafts and horizontal or low slope passages. RJR's dominant feature is the Storstupet ("Big Shaft"). All of the water falls down a parallel shaft only a few metres away. The Ulvgangen ("Wolf Walk") traverses across the cascades at the mouth of this wet shaft to the dry Storstupet. A pulldown descent of Storstupet is complicated by its low angle (about 80 degrees), and many teams prefer to detackle this pitch from above. Halfway down Storstupet is a window connecting back with the wet shaft, so descending cavers can enjoy all of the sound and fury of the wet shaft in relative comfort. All of the water from the parallel shaft sinks into the floor at its bottom, and is not seen again in the cave. RJR's other major shaft is the impressive Litlestupet (Little Shaft), reduced to by a partial bypass known as Knivgangen ("Razor Passage"). Unlike Storstupet, Litlestupet is dry, quiet, and free hanging. As there are three entrances, cavers conducting a through trip from the upper entrance at above sea level can exit at the Mistral exit at above sea level or at the lowest exit which is in a cliff a mere above the fjord.
Барлау
Норвегиялық геолог Штейнар Фосли 1930 жылдардың соңында RJR аймағына сапар шегіп, теңіз деңгейінде қайта пайда болатын батып бара жатқан өзендердің бар екенін байқады. 1968 жылы британдық үңгірші Дэвид Хеп пен Ульв Холбэй (оның құрметіне Ульвганген аталуы) мектеп оқушыларынан тұратын топты Сторступетке шамамен жартысына дейін алып келді. Келесі жылы Кендал үңгір клубының (KCC) тобы жеңілгіш көмегімен осы үңгірдің көп бөлігін зерттеп, ортаңғы кіреберіс арқылы шықты. Екі төменгі кіреберіс арасындағы байланыс 1979 жылы британдық команда тарапынан орнатылды. Үңгірдің тереңдігі туралы болған күмәндар (хабарланған тереңдік аралығында болды) 1991 жылы Стейн Эрик Лорицен және басқалардың үңгірдің көп бөлігін қайта зерттеуіне себеп болды, нәтижесінде үңгірдің нақты тереңдігі анықталды. Үңгірдің кіреберістері теңіз деңгейінен жоғары, теңіз деңгейінен жоғары және теңіз деңгейінен жоғары биіктікте орналасқан, ал үңгірдің ең төменгі нүктесі теңіз деңгейінен жоғары. Үңгір теңіз деңгейінен төмен ағып шығатыны белгілі.
Norwegian geologist Steinar Foslie visited the RJR area in the late 1930s, and noted the presence of sinking streams resurging at sea level. In 1968, British caver David Heap of the Kendal Cave Club and Ulv Holbye (after whom Ulvgangen is named) led a school party to about partway down Storstupet, which was descended the next year by a KCC party using a winch, completing exploration of most of the cave and exiting via the middle entrance. The connection between the two lower entrances was made by a British team in 1979. Doubts about the accuracy of the cave survey (stated depth was anywhere between ) led to a resurvey of most of the cave by Stein Erik Lauritzen and others in 1991, which corrected the depth of the cave to The entrances to the cave are located at elevations of , , and above sea level, with the low point of the cave at above sea level. The cave is known to resurge below sea level.