Кіріспе
Иттің сапасы: Ойын немесе қайраттылық – бұл ең көп кездесетін қасиет, ол селекциялық шаралар арқылы өсірілген күрескер иттерге, жұмыс терьерлеріне және күрескер әтештерге тән. Бұл олардың тіпті жеңіліп бара жатқанда да күресте табандылық таныту қабілетін көрсетеді. Осындай қасиеттерді көрсететін иттер дайын, күреске құштар, қайратты немесе ержүрек деп сипатталады және жекпе-жекте жеңіске жету үшін физикалық және психикалық қиындықтарға қарсы тұра алады. Қайраттылық, иттің басқа иттермен күресуге деген мотивациясына қатысты, ал аң аууға құштарлық – олжаны қууға деген иттің мотивациясына қатысты. Қайраттылықты тудыратын факторлар толыққанды түсініксіз. Иттермен күресу үшін иттерді өсірудегі селекциялық қысымдар осы қасиеттің маңызды бөлігі болып көрінсе де, иттермен күрескендер генетиканың осы қасиетке қаншалықты әсер ететіні туралы пікірде келіспейді. Қайраттылығы жоғары иттер ұрпақтарында да осы қасиет көбірек кездеседі, бірақ оның мұрагерлігі тұрақты емес.
Game or gameness is a trait most often attributed to fighting dogs, working terriers, and fighting cocks that are selectively bred, referring to their ability to persevere in a fight even when losing. Dogs that demonstrate this trait can also be described as ready and willing, full of fight, spirited, or plucky, and are able to resist mental and physical challenges in order to win a fight. Gameness contrasts with prey drive insofar as gameness refers to a dog's motivation to fight other dogs, and prey drive refers to a dog's motivation to hunt prey. The factors that produce gameness in are not well understood. Though the selective pressures involved in breeding dogs for dogfighting appear to be a significant component of gameness, dogfighters disagree about the importance of genetics to the trait. While dogs that exhibit a high degree of gameness are more prone to have offspring who are also game, the inheritance of the trait is not consistent.
Тарих
"Геймнесс" термині алғаш рет 1800 жылдардың басында бокс матчтарындағы балуандарды сипаттау үшін қолданылды. Мұндай бокс матчтарының бірі 1810 жылдың желтоқсанында Англияның Сассекс округінде Чемпион Криб пен Молино есімді америкалық арасында өтті. Кездесу 55 минутқа созылды. "Екеуі де қатты сақадалданып, көру қабілеттерін толығымен жойды, ал денелері шектен шығып, әлсіз күйге түсті". "Шаяндасқаннан кейін, Молиноның күші таусылып, Криб те көп ұзамай құлай жаздады, бірақ оның қайраткерлігі оны көтеріп тұрды". Бұл термин жарысқа қатысатын жылқыларды сипаттауда да қолданылды, әсіресе соңынан келіп жеңіске жеткендерді, мысалы, 1929 жылғы наурыздағы Стэнли Стилл Чейз жарысы: "тактика сәтті аяқталды, бірақ жеңіске аттың қайраткерлігі және В. Стивенсонның нық мінезі себеп болды". Бұл термин "терьер жұмысы" үшін қолданылатын терьерлерге қатысты да жиі айтылды, яғни иттің жер астындағы аңды іздеп табуы және оның орнын қабылдауы, аңды қуып шығару ("болт") үшін немесе адамдар терьерге дейін қазып, аңды ұстай алатындай дауыстауы. Аңды ұзақ уақытқа дейін қорғап тұратын терьер қайратты деп есептеледі.
Жауынгерлік иттер тұқымдары
Иттермен күресте питбуль тұқымдас иттердің ең бағалы қасиеті – жарақат алғанда, сусызданғанда, шаршағанда немесе сүйектері сынғанда да күресті тоқтатпау қабілеті. Бір жазушы осыны былай сипаттайды: "Нағыз ит – ол күресті тоқтатпайтын, рингте өлгенше соққы алатын, тіпті екі аяғы сынғанда да шайқасатын ит". Осындай "нағыз" итті дамытуға арналған жаттығулардың көлемі мен әдістері ит күрескерінің деңгейі мен тәжірибесіне қарай әртүрлі болады. Көптеген "нағыз" иттердің ауырсынуға төзімділігі жоғары.
Жұмысшы терьерлер
Жұмыс терьерлері және басқа да кішкентай аң аулау иттері үшін, жер астындағы қауіпті зиянды жануарларды аулауда иттің қайраттылығын анықтау мақсатында жер асты сынақтары қолданылады. Американдық жұмыс терьерлер қауымдастығы қазіргі уақытта негізгі жемқорлық тесті болып табылатын Қайраттылық сертификатын (CG) ұсынады. 1800-ші жылдар мен 1900-ші жылдардың басында, "қайраттылық" термині қолданылған көптеген жарнамаларды көруге болар еді – мысалы, Fox терьерлері, Cairn, Sealyham, Bedlington, Glen of Imaal, Dandie Dinmont, Scotch және Skye терьерлері.