Кіріспе

Діни қозғалыс

Свадьяя қозғалысы немесе Свадьяя Паривара ХХ ғасырдың ортасында Үндістанның батыс штаттарында, әсіресе Махараштра мен Гуджаратта басталды. Бұл қозғалыс Ведалық сенімге байланысты Упанишадтардың махавакьяларына (ұлы нақыл сөздеріне) негізделген, яғни құдайдың өзіңде, әрбір адамда, барлық тірі жанда және құдайдың барлық жаратылысында бар екендігіне сенім білдіреді. Ол ерікті түрде өзін зерттеуге, өзін тануға, қоғамдық пікірсайыстарға және өзіңде де, басқаларда да құдайға жауапкершілікпен әрекет етуге шақырады. Қоғам мүшелері Бхавабхактиге (құдайға деген эмоционалды берілу), Крутибхактиге (құдайдың барлық жаратылысына ерікті қызмет көрсету арқылы құдайға берілгендік) және Бхактифериге (қоғамдастық серіктестерінің жай-күйін көру, олармен жұмыс істеу және көмектесу үшін рухани саяхат) қатысады.

Тарих

Пандуранг Шастри Атавале колониялық Үндістандағы Махараштриялық брахман отбасында дүниеге келген. 1940 жылдары, жиырма жасына келгенде, Атавале Үндістанның Мумбаи қаласында Бхагавад-гита туралы лекциялар оқып бастады. Ол либералдық әлеуметтік саясат пен социализмнің байлар мен мұқтаждар арасындағы қақтығысты шеше алмайтынын айтты. Ол қайырымдылық көмегінен бас тартып, мұның тәуелділікке әкелетінін, адамның қадір-қасиетін төмендететінін және алушының өзіне деген сенімін жоятынын дәлелдеді. Ол рухани, экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан өзін-өзі босатудың басқа жолын іздеді. Оның пікірінше, мұндай ізденістің негізі мен құндылықтары индуизмнің ежелгі мәтіндерінде жатыр. Ол осы қағидаларды өз қауымында, әсіресе Агри, Багри және Сагри деп аталатын әлеуметтік жағдайы нашар топтарда уағыздай бастады. Осы бастама 1958 жылы Атаваледің "Свадьяя" қозғалысын құрады. Оның жақтастары оны "Дада" (аға) деп атайды. Қозғалыс мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардан (ҮЕҰ) кез келген қолдау мен көмекті қабылдамайды, мүшелерінің ерікті еңбегіне толыққанды сенеді. Олар Үндістан, Португалия, АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Австралия, Жаңа Зеландия және Таяу Шығыста 50 000-ден 100 000-ға дейін орталықтары ("кендра" орындары) және 6-20 миллионға дейін жақтасы бар екенін мәлімдейді.

Талқылау

Стандартты классикалық санскрит тілінде svādhyāyaḥ (Devanāgarī: स्वाध्याय:) – өзіндік оқу (adhyāya) немесе жеке оқу (sva), яғни, жеке зерттеу немесе жалғыз оқу. Атавале мен Паривар үшін Свадьяй – рухани ізденіс үшін өзінді зерттеу, инновациялық және ерекше түсіндіру болып табылады. Мүшелерінің айтуынша, бұл – «көп мәдениетті және әртүрлі дүниетанымы бар әлемде бірлік орнату, қарым-қатынастар желісімен өзін үйлестіру, өзің, қоғам және Құдай арасындағы маңызды байланыстарды құру және сақтау, адамның іс-қимылын қасиеттілікпен білу және байыту жолы». Атавале Свадьяй (Swadhyay) іс-практикасын ұстанатындарға (Swadhyayees) сіңген Ішкі Құдайды түсіну арқылы оларды шын ниетпен құлшынысқа (Bhakti) бастайды. Атавале білім беру мекемелерін ашты, байлықты қайта бөлу шараларын және әлеуметтік көмек жобаларын дамытты. Атавале жеке тұлғаның өзгеруінің нәтижесінде кең ауқымды әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізуге болатынын көрсетті. Оның сөзіне сәйкес, құлшынысты әлеуметтік күшке айналдыруға болады. «Құдай бізбен және біздің ішімізде болғандықтан, ол барлық ісімізде серіктес. Демек, оның үлесі бар» – Атавале байлықтың бір бөлігін кедейлер мен мұқтаждарға қайта бөлуге болатынын ұсынады. Атавале сондай-ақ шаруалар қауымына «Йогешвар Криши» (құдайлық шаруашылық) идеясын таныстырды. Бұл әлеуметтік тәжірибеде Свадьяй іс-практикасын ұстанатын адам бір маусымға жер учаскесін Құдайдың шаруашылығы ретінде пайдалануға береді. Содан кейін әр адам айына бір күн осы жерді өңдеуге жұмыстанады. Құдайға арналған жердің табысы «жеке емес байлық» деп аталады және ол тек Құдайға ғана тиесілі. Байлық жергілікті ғибадатханада (Амриталаям) қасиеттіленеді, содан кейін мұқтаж адамдарға прасад немесе құдайдан бата алған тағам ретінде таратылады. Свадьяй «игілікті сыйлық беруге» баса назар аударады, онда «мұқтаж отбасыға көмек түнгі уақытта жеткізіледі, осылайша басқалар бұл отбасының қоғамнан көмек алғанын білмейді».

Нанымдар

Свадьяй – санскрит сөзі. Париварда Свадьяй – «Өзінді тану» дегенді білдіреді. «Өзі» немесе «Мен» – эгоның, интеллектінің және сананың астында жатқан ішкі рух. Свадьяй – өзінді зерттеу, білу, тану және түсіну, сондай-ақ өзінің нағыз және ішкі жанын білу және басқа жандарға тиісті құрмет көрсетуді қамтиды. Бұл – «мәдениеттер мен дүниетанымы бар көп қатарлы әлемде бірлік табу, қарым-қатынастар желісімен өзінді үйлестіру, өзің, қоғам және Құдай арасындағы маңызды байланыстарды құру және сақтау, руханилықпен адамның іс-қимылын білу және байыту» жолы. Свадьяй Паривардың ұстаздары бұл секта, культ, дін, дәстүр, институт немесе тіпті ұйым емес екенін мәлімдейді. Бұл ұйымдасқан дін емес. Ол мүшелікке немесе серттерге талап қоймайды. Бұл қозғалыс немесе революция емес. Свадьяй – каста, дін, ұлттық белгішелік, түс, білім деңгейі және қоғамдағы статусыңа тәуелсіз. Свадьяй – рухани жаңару арқылы жеке тұлғаның өзгеруі. Бұл – сананың көзқарасы. Свадьяй – руханилық пен берілгендіктің терең қырларын түсінуге мүмкіндік беретін дұрыс перспектива немесе көзқарас. Свадьяйдың негізгі ойы – Құдайдың адамның ішінде болуы. «Құдай ішінде» – яғни «Құдай менің және әрбір адамның ішінде бар». Барлығы да Құдайдың балалары. Сондықтан, Свадьяй Құдайдың Әкелігі аясында Құдайлық бауырластықты орнатады, яғни «басқа біреу» емес, ол менің Құдайлық бауырым. Қандық байланыс Қан жасайтын арқылы қарым-қатынасқа дейін кеңейтіледі. Дәстүрлі отбасы ұғымы Құдайдың отбасына дейін кеңейтіледі. Бұл – ішкі Құдай туралы түсініктің табиғи жалғасы. Бұл өте қарапайым көрінеді. Алайда, Свадьяймен тығыз байланыста болған көптеген адамдар үшін бұл олардың өмірінде тұрақты өзгерістерге әкелді. Құдай менің ішінде мекендейді деген түсінік мені құдайлық және құрметке лайық етеді. Сондай-ақ, бұл Құдай барлық жерде, барлық тірі нәрселерде бар, сондықтан барлық адамдарға құрметпен қарау және адал болу қажет деген ойды тудырады. Осылайша, Құдайдың адамның ішінде болуы туралы түсінік адамдарды басқалардың әл-ауқатын қорғауға шақырады. Свадьяй дәстүрлі ұйым ретінде жұмыс істемейді, бірақ кеңейтілген отбасы ретінде жұмыс істейді, оның нақты көзқарасы бар. Бұл – ақылға негізделген дін арқылы адамзаттың жан-жақты дамуы арқылы жалпы адамзаттың көтерілуіне қол жеткізу. Бұл жағдайда дін – Адамның діні және оны индуизм, ислам, христиандық, иудаизм немесе буддизм сияқты дәстүрлі ұйымдасқан діндер деп түсіндіруге болмайды. Свадьяй жылдам нәтижелерге немесе жариялылыққа қызығушылық танытпайды, 1940 жылдан бері керемет «нәтижелерге» қол жеткізсе де, ол бүгінгі күнге дейін көпшілікке белгісіз болып қала береді. Ол өзінің эксперименттері, жобалары немесе жиналыстары үшін үкіметтерден немесе қайырымдылық ұйымдарынан қаржылық көмек сұрамайды және қабылдамайды. Ол ешқандай демеушіге, діни органға немесе бақылаушы күшке есеп бермейді; оның саяси идеологиясы немесе догмасы жоқ. Свадьяйдың күш-жігері нәтижесінде өзін-өзі ұстайтын, Құдайға сенетін, батыл, мәдениетті, Киелі кітапты жақсы көретін, адал қоғам құрылды. Бұл қоғамда іс-қимылға қарағанда дұрыс көзқарас, ойлар, ләззат-ермектен гөрі сезімдер, өзімшілдіктен гөрі жан-жақтылық, жеке тұлғадан гөрі топтық, мінез-құлықтан гөрі мәдениет, нәтижеден гөрі күш-жігер, күш-қуаттан гөрі ізгілік, ақыл-ойынан гөрі шындық, байлықтан гөрі әділдік жоғары бағаланады. Свадьяйдың бастауы 1942 жылға дейін жетеді, осы қызметтің бастамашысы Пандуранг Шастри Атавале, оны сүйіспеншілікпен «Дада» (Үлкен аға) деп атайды, Үндістанның Мумбаи қаласында жалғыз өзі ғибадат сапарларына шыға бастады. Ол жұмысшыларының шағын тобын, негізінен кәсіби мамандарды, Бомбейдің айналасындағы түрлі ауылдарға осындай сапарларға баруға шақырды. Ішкі Құдай туралы түсінік миллиондаған адамды ішкі Құдайды тануға, өзін-өзі сыйлауға және адалсыздықтан арылуға шақырады. Свадьяйдың берік орны бар ауылдарда қылмыстың азаюына, әлеуметтік кедергілердің жойылуына, кедейлік, аштық және баспанасыздықтан құтылуға және басқа да әлеуметтік және азаматтық жағдайлардың жақсаруына куә болдық.