Кіріспе

"Nordstjernan" – швед инвестициялық компаниясы. "Nordstjernan" – төртінші буын отбасылық компания, Аксель мен Маргарет Аксон Джонсон қорымен басқарылады. Компанияның бастауы 1890 жылы құрылған "Nordstjernan" кеме тасымалдау компаниясынан басталады.

Бірінші буын

Негізін қалаушы Аксель Джонсон (1844-1910) заманының кәсіпкері болды және білімді акция саудасы арқылы капитал жинады. 1890 жылы ол тез өркендеген Nordstjernan кеме компаниясын құрды. Оның кәсіби білігі, экономикалық элита арасындағы жеке байланыстары, бизнес-концепцияны дамытуға қажетті жағдайлар мен тиімді қаржыландыру деңгейін қамтамасыз етті. ХХ ғасырдың басында Аксель Джонсон Швециядағы жетекші кеме иесі және Ла-Плата бағытымен Оңтүстік Америкаға жүйелі қатынас жасаудың алғашқысы болды. Аксель Джонсонның соңғы кәсіби операциясы Nordstjernan компаниясын танымал етті. Ол Еуропаға кофе тасымалдау бағасын қатаң түрде бақылаған, халықаралық кофе монополиясын, "кофе конференциясын" бұзды. Аксель Джонсон өз таланты, жігері және амбициясының, сондай-ақ қолайлы сыртқы жағдайлардың арқасында Джонсон тобының негізін құрайтын компанияны құрды, оны кейін оның ұлы Аксель Аксон Джонсон (1876-1958) дамытты.

Екінші буын

Аксель Акссон Джонсон, немесе өзі айтқандай, Бас консул 1910 жылы 34 жасында әкесінен компанияны мұра етіп алды. Жаңа технологиялар енгізіліп, ескі технологиялар, олардың ескіргенін ешкім түсінбей тұрып сатылды, мысалы, бу кемелерін сату және дизельдік кемелерді сатып алу. 20 жылдан сәл кейін, 1936 жылы, Джонсон тобы заманауи Швецияның символына айналды. «Синергияны жинаушы» деп сипатталған Бас консул сол кезде үш маңызды өнеркәсіптік жобаны жүзеге асырған болатын. 1920-жылдардың басында Nordstjernan әлемдегі алғашқы дизельдік мұхиттық флотқа ие болды, бұл бәсекелестерден озық болуға және жаңа бағыттар ашуға мүмкіндік берді, әсіресе Панама каналы арқылы Солтүстік және Оңтүстік Американың батыс жағалауларына қатынайтын Тынық мұхиты желісі. 1924 жылы ол Швецияда тот баспайтын болатты енгізді, ал 1928 жылы Нюнахамн қаласында Швециядағы алғашқы мұнай өңдеу зауытын салдырды. Джонсон тобының кеңеюі мен дамуы интеграция принципіне негізделді. Мақсаты – топты тауарлар мен қызметтер бойынша дербес қамтамасыз ету. Сауда үйі Avesta Jernverk үшін сату (болат) және сатып алу (көмір) жұмыстарын жүзеге асырды, кеме компаниясы сауда үйінің көлік қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін ішінара құрылды, ал мұнай өңдеу зауыты кеме компаниясының кемелерін мұнаймен және швед жолдарын асфальтпен қамтамасыз етті. Бұл инвестициялар империяның ядросын құрады, ол Бас консул қайтыс болған кезде жүзден астам компанияны біріктірді. Бас консул Швециядағы жеке басқарудағы ең ірі компаниялар тобын қалдырды.

Үшінші буын

Бас консулдың үлкен ұлы, тау-кен инженері Аксель Аксон Джонсон (1910-1988) топтың басқаруын және одан әрі дамуын өз қолына алды. Nordstjernan контейнерлік тасымалдау саласында жаңашыл болды. Бұл ретте тау-кен инженері дәстүрлі Джонсон қағидасын сақтады, яғни интеграция арқылы өзін-өзі қамтамасыз етуді ұстанып өтті. Жаңа салынған мұздатқыш кемелердегі (reefer) орынды толтыру үшін Saléns компаниясымен бірлесіп SABA аталған жеміс-жидек компаниялары сатып алынды. Тау-кен инженерінің басшылығымен Datema компьютерлік компаниясы құрылды және Кеңес Одағымен байланыстар дамытылып, күшейтілді. 1918 жылы Джонсон жаңа коммунистік үкіметпен сауда келісіміне қол қойған алғашқы шетелдік компания атанды. Джонсон тобы бірте-бірте Кеңес Одағының ең ірі сауда серіктестерінің біріне айналды. 1960 жылдардың басында Nordstjernan, Швецияның қалған өнеркәсібі сияқты, кеңейтіліп, халықаралық деңгейге шықты. Бұл Швецияның Екінші дүниежүзілік соғысқа қатыспауының нәтижесінде алғашқы қадамды басып өтуімен байланысты болды. Жаңа нарықтар ашылды және сауда либералдануға ұшырады. Nordstjernan алып конгломератқа айналды. 1970 жылдардағы Швецияның дағдарысы Nordstjernan-ның барлық салаларында көрінді. Ұзақ мерзімді құрылымдық өзгерістер мен экономикалық айналымдар топтың теңіз, инженерлік, мұнай және болат салаларындағы көптеген кәсіпорындарында үлкен шығындарға алып келді. 1970 жылдардағы дағдарыс Nordstjernan-ды толық тәуелсіздік принципінен бас тартуға мәжбүр етті, ал компания акцияларын биржада тіркеу мәселесі сыртқы венчурлық капиталға қол жеткізу мақсатымен талқыланды. 1981 жылы Бо Аксон Джонсон (1917-1997) ағасының Джонсон тобындағы бұрынғы міндеттері мен функцияларын, Акселдің қызы Антония Аксон Джонсон (1943), A. Johnson & Co және A. Johnson & Co Inc (қазіргі Аксель Джонсон тобы) алғандарын қоспағанда, өз міндетіне алды. Бо Аксон Джонсон «Мәдени революция» деп аталатын реформаны бастап, Nordstjernan операцияларында маңызды өзгерістер енгізді. Бұл құрылыс секторына инвестиция салуды білдірді, ол 1985 жылы Nordstjernan сатуларының шамамен 30 пайызын құрады және топтың ұзақ жылдар бойы толық меншікті компаниялар түрінде қызығушылық танытқан саласы болды, оның ішінде Strå Kalkbruk (1915), Nya Asfalt (1928) және Svenska Väg (1930) компаниялары бар. Құрылымдық трансформация және бір негізгі операцияға шоғырлану швед өнеркәсібіндегі рекордты жағдай болып табылады. Келесі жылдары 180 компания мен заңды тұлға сатылды. Осы процесте кем дегенде бес компания акция нарығында тіркелді, олардың ішінде Avesta Jernverk (1987), Databolin (1987), Silja Line (1990), NK (1987 және 1997) және Linjebuss (1992) компаниялары бар. Бұл оңалту процесі құрылыс және жылжымайтын мүлік компаниясы NCC-ге кеңейтуге мүмкіндік берді. Бұл компания бастапқыда Nordstjernan ретінде тіркелген, бірақ 1988 жылы ABV компаниясын сатып алғаннан кейін NCC деп өзгертілді. 1980 жылдары Nordstjernan жабық отбасылық компаниядан және өнеркәсіптік конгломераттан NCC болып, солтүстік аймақтың құрылыс және жылжымайтын мүлік компаниясына айналды. 1997 жылдың көктемінде Бо Аксон Джонсонның соңғы бизнес операциясы болған Siab компаниясын сатып алғаннан кейін, солтүстік аймақтағы ең ірі, нарықта жетекші құрылыс компаниясы болу мақсаты іске асырылды. Nordstjernan NCC-нің негізгі иесі болып қала береді.

Төртінші буын

1997 жылы Бо Аксон Джонсонның қайтысынан кейін, екі туысы Антония Аксон Джонсон (1943 ж.) және Вивека Аксон Джонсон (1963 ж.) Nordstjernan жауапкершілігін өздеріне алды. Жаңа директорлар кеңесі және басқарушы топ тағайындалды. Бүгінде Nordstjernan компаниясының негізгі инвестициясы – Солтүстік Еуропадағы екінші ірі құрылыс компаниясы NCC.

Негізгі тұлғалар

Питер Хофвенштам (1965 жылы туған) 2019 жылдан бері Nordstjernan AB бас директоры. Вивека Аксон Джонсон (1963 жылы туған) 2007 жылдан бері директорлар кеңесінің төрағасы. Антония Аксон Джонсон (1943 жылы туған) 2007 жылдан бері вице-төраға.