Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Савитрибай Пхуле (1831–1898) – үнді әлеуметтік қайраткері. Ол Үндістандағы алғашқы әйел мұғалімдердің бірі болды. 1848 жылы Пуна қаласында Татьясахаб Бхиде үйінде (Бхидевада) қыздарға арналған алғашқы мектепті ашты.
Indian social reformer (1831–1898)
Savitribai Phule was one of the first female teachers in India, They started their first school for girls in 1848 in Pune at Tatyasaheb Bhide's residence or Bhidewada.
Ерте өмір
Савитрибай Пхуле 1831 жылдың 3 қаңтарында Махараштра штатының Сатара ауданындағы Найгаон ауылында дүниеге келген. Оның туған жері Ширвалдан шамалы, ал Пунадан да алыс емес. Ол Лакшми мен Патилдің төрт баласының ең кіші қызы болды, екеуі де Мали қауымынан шыққан. Савитрибай күйеуі Жотірао Пхулеге 9 немесе 10 жасында, ал ол 13 жаста тұрмысқа шықты.
Savitribai Phule was born on 3 January, 1831, in the village of Naigaon in Satara District, Maharashtra. Her birthplace is about from Shirval, and from Pune. She was the youngest daughter of four children born to Lakshmi and Patil, both of whom belonged to the Mali Community. Savitribai married her husband, Jyotirao Phule, at the age of 9 or 10, while he was 13.
Білім
Савитрибай үйленген кезде сауатсыз болған. Оның күйеуі оны және Сағұнабай Ширсағарды, оның туысқан әпкесін, өздерінің шаруа қожалығында жұмыс істеп жатқанда үйде оқытты. Ж.Жотыраумен бастауыш білімін аяқтаған соң, оның достары Сахарам Ешвант Параңжпе мен Кешав Шиврам Бхавалкардың жетекшілігімен оқуын жалғастырды. Ол екі мұғалімдер даярлау курсына қатысты: біріншісі Ахмеднагарда американдық миссионер Синтия Фаррар басқаратын мекемеде, ал екінші курсы Пунадағы Нормальді мектепте өтті. Сағұнабаймен бірге оқытуды бастағаннан кейін, Савитрибай мен Ж.Фуле, сондай-ақ Сағұнабай Бхидевадада өздерінің мектебін ашты. Бхидевада – Татья Сахеб Бхиденің үйі, ол осы үштіктің еңбегінен шабыттанды. Бхидевададағы оқу жоспары математика, ғылым және әлеуметтану пәндерін қамтитын дәстүрлі батыс оқу бағдарламасын кіріктірді. 1851 жылдың соңына қарай Савитрибай мен Ж.Фуле Пунада қыздарға арналған үш мектепті басқарды. Барлығы үш мектепте шамамен жүз елу оқушы білім алды. Оқу жоспарлары сияқты, осы үш мектепте қолданылған оқыту әдістері де мемлекеттік мектептердегілерден ерекшеленді. Автор Дивия Кандукури Пуле әдістері мемлекеттік мектептердегілерге қарағанда артық деп санайды. Осылайша, олардың беделі артып, Фулдің мектептерінде білім алатын қыздардың саны мемлекеттік мектептердегі ұлдардың санын басып өтті. Бұдан өзге, олар «Балхатья Пратибандхак Гриха» деп аталатын күтім орталығын да ашты.
Savitribai was illiterate at the time of her marriage. Her husband educated her and Sagunabai Shirsagar, his cousin sister, at their home while working on their farm. Once she completed her primary education with Jyotirao, she continued her studies under the guidance his friends, Sakharam Yeshwant Paranjpe and Keshav Shivram Bhavalkar. She enrolled herself in two teachers' training programs; the first was at an institution run by an American missionary, Cynthia Farrar, in Ahmednagar, and the second course was at a Normal School in Pune. Not long after beginning to teach with Sagunabai, Savitribai and Jyotirao Phule, along with Sagunabai, started their own school at Bhidewada. Bhidewada was the home of Tatya Saheb Bhide, who was inspired by the work that the trio was doing. The curriculum at Bhidewada included a traditional Western curriculum of mathematics, science, and social studies. By the end of 1851, Savitribai and Jyotirao Phule were running three different schools for girls in Pune. Combined, the three schools had approximately one hundred and fifty students enrolled. Like the curriculum, the teaching methods employed by the three schools differed from those used in government schools. The author Divya Kandukuri believes that the Phule methods were regarded as being superior to those used by government schools. As a result of this reputation, the number of girls receiving their education at the Phules' schools outnumbered the number of boys enrolled in government schools. The couple also opened a care center called Balhatya Pratibandhak Griha
Жеке өмір
Сәутрибай мен Жітіраудың өз балалары болмады. Клиника Пунаның шетінде, инфекция қаупі жоқ аймақта салынды. Савитрибай Пандуранг Бабаджи Гейквадтың ұлын құтқаруға тырысып, батырларша қаза тапты. Бабаджи Гейквадтың ұлы Мундхвадан тыс, Махар елді мекенінде обаға шалдыққандығын естіген Савитрибай Пхуле дереу оның қасына жүгіріп, ауруханаға арқасында көтеріп алып барды. Осы оқиғада Савитрибай Пхуле обаға ұқтап, 1897 жылдың 10 наурызында сағат 21:00-де қайтыс болды. Жітірауға жазған хатында Савитрибай төменгі кастадағы әйелмен қарым-қатынас болғандықтан, ауыл тұрғындары линче (өлім жазасын өздері орындау) жасауға дайындалып жатқан бір бала туралы айтты. Ол былай деп жазды: "Мен олардың кісі өлтіру жоспарын біліп алдым. Мен дереу сол жерге асығып барып, британ заңнамасы бойынша осындай әрекет жасаудың қорқынышты салдары бар екенін ескертіп, оларды тоқтаттым. Менің сөзімнен кейін олар пікірлерін өзгертті". Б.Р. Амбедкар мен Аннабхау Сате сияқты, Пхуле де, әсіресе, әлеуметтік жағдайы нашар топтар үшін символдық тұлғаға айналды. Манави Хаққ Абхиян (Адам құқықтары жөніндегі науқан, Манг Амбедкари ұйымы) жергілікті бөлімдеріндегі әйелдер оның туған күнін (Jayanti - маратхи және басқа да үнді тілдерінде) мерекелеу үшін жиі шерулер ұйымдастырады. Пуна қалалық әкімшілігі 1983 жылы оның құрметіне ескерткіш орнатты. 1998 жылдың 10 наурызында "Индия Посты" Пхуленің құрметіне пошта маркасын шығарды. Савитрибайдың туған күні – 3 қаңтар күні бүкіл Махараштрада, әсіресе қыздар мектептерінде "Балика Дін" ретінде аталып өтеді. 2015 жылы Пуне университеті оның құрметіне Савитрибай Пхуле Пуне университеті деп қайта аталды. 2017 жылдың 3 қаңтарында Google іздеу жүйесі Савитрибай Пхуленің 186 жылдығын Google doodle арқылы атап өтті.
Savitribai and Jyotirao had no children of their own. The clinic was established on the stern outskirts of Pune, in an area free of infection. Savitribai died a heroic death trying to save the son of Pandurang Babaji Gaekwad. Upon learning that Babaji Gaekwad's son had contracted the plague in the Mahar settlement outside of Mundhwa, Savitribai Phule rushed to his side and carried him on her back to the hospital. In the process, Savitribai Phule caught the plague and died at 9:00 pm on 10 March 1897. In a letter to her husband Jyotirao, Savitribai told the story about a boy about to be lynched by his fellow villagers for having relations with a woman of lower caste when Savitribai intervened. She wrote, "I came to know about their murderous plan. I rushed to the spot and scared them away, pointing out the grave consequences of killing the lovers under British law. They changed their mind after listening to me". Along with B. R. Ambedkar and Annabhau Sathe, Phule has become an icon in particular for the backward classes. Women in local branches of the Manavi Hakk Abhiyan (Human Rights Campaign, a Mang Ambedkarite body) frequently organize processions on their Jayanti (birthday in Marathi and other Indian languages). Pune City Corporation created a memorial for her in 1983. On 10 March 1998 a stamp was released by India Post in honour of Phule. Savitribai's birthdate, 3 January, is celebrated as Balika Din in the whole of Maharashtra, especially in girl's schools. In 2015, the University of Pune was renamed as Savitribai Phule Pune University in her honour. On 3 January 2017, the search engine Google marked the 186th anniversary of the birth of Savitribai Phule with a Google doodle.
Танымал мәдениетте
Крантижёти Савитрибай Пхуле, оның өміріне негізделген үнді драмалық телесериал 2016 жылы DD National телеарнасында көрсетілді. iSavitri Jyoti, Савитрибай Пхуле мен Джотиба Пхуле өмірі мен еңбектеріне негізделген маратхи драмалық телесериал 2019-2020 жылдары Sony Marathi телеарнасында көрсетілді. Савитрибай Пхуле туралы 2018 жылы үнді тіліндегі көркем фильм түсірілді. 2021 жылы Пуне университеті Пхуленің 12,5 фут, нақты өлшемдегі қоладан жасалған мүсінін құрастырды. Ол 2022 жылы ашылды.
Krantijyoti Savitribai Phule, an Indian drama television series based on her life was aired on DD National in 2016.
iSavitri Jyoti, a Marathi drama television series based on the life and work of Savitribai Phule and Jyotiba Phule was aired on Sony Marathi in 2019 2020. Savitribai Phule, an Indian Kannada languagebiopic was made about Phule in 2018. In 2021, Pune University created a 12.5 foot, life size bronze metal statue of Phule, It was inaugurated in 2022.