Иравати Карве: Үндістандық әлеуметтанушы және жазушының өмірі мен еңбектері
Irawati Karve
Иравати Карве – белгілі индиялық әлеуметтанушы, антрополог, жазушы (1905-1970). Махараштрадан шыққан, Индия социологиясының дамуына үлес қосып, әйел социологтердің алғашқы өкілі болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандық қоғамтанушы және жазушы (1905–1970)
Indian sociologist and writer (1905–1970)
Иравати Карве (15 желтоқсан 1905 – 11 тамыз 1970) – Үндістанның Махараштра штатынан шыққан, қоғамтану, антропология саласындағы пионер, педагог және жазушы. Ол Үндістандағы әлеуметтану және Үнді әлеуметтануының негізін қалаушы Г. С. Гурьедің шәкірттерінің бірі болды. Ол – Үндістандағы әлеуметтанумен айналысқан алғашқы әйел деп есептеледі.
Irawati Karve (15 December 1905 – 11 August 1970) was a pioneering Indian sociologist, anthropologist, educationist and writer from Maharashtra, India. She was one of the students of G. S. Ghurye, founder of Indian Sociology & Sociology in India. She has been claimed to be the first female Indian Sociologist.
Ерте өмір және білім
Иравати Карве 1905 жылғы 15 желтоқсанда Читпаван брахмандарының бай отбасында дүниеге келді. Оның есімі әкесі Ганеш Хари Кармаркардың Бірма мақта компаниясында жұмыс істеген Бірмадағы Иравади өзенінің құрметіне берілді. Ол жеті жасынан бастап Пунадағы Хузурпага қыздар интернатына қатысты, содан кейін 1926 жылы Фергюсон колледжінде философияны оқып бітірді. Одан кейін ол Бомбей университетінде Г. С. Гурье басшылығымен әлеуметтануды оқу үшін Дакшина стипендиясын алды және 1928 жылы өзінің кастасы туралы «Читпаван брахмандары – этникалық зерттеу» тақырыбында диссертация қорғап, магистр дәрежесін алды. Карве Гурьемен бірге оқып жүргенде мектепте химия пәнін оқытқан Динар Дондо Карвеге тұрмысқа шықты. Күйеуі әлеуметтік тұрғыдан беделді брахман отбасынан болғанымен, оның некесі әкесінің мақұлдауына ие болмады, ол оның ханшайымдық мемлекеттің билеуші отбасына үйленеді деп үміттенеді. Динар Дхондо Кешав Карведің ұлы болды, ол «Бхарат Ратна» орденімен марапатталған және әйелдер білімінің негізін қалаушы. Алайда, Дхондо Карве Динардың оны Германияға оқуға жіберуіне қарсы болды. 1928 жылдың қараша айында басталган Германиядағы оқу Үндістан Ұлттық Конгресінің мүшесі Живрадж Мехтадан алынған қарыз есебінен қаржыландырылды және Динардың сол елдегі білім алу тәжірибесімен шабыттандырылды, онда ол он жыл бұрын органикалық химиядан докторлық диссертациясын қорғалған болатын. Ол Кайзер Вильгельм антропология, адам генетикасы және евгеника институтында оқыды, екі жылдан кейін докторлық ғылым кандидаты атағын алды, содан кейін күйеуіне Үндістанға оралды, онда жұбайлар сол кездегі әлеуметтік шектеулерге көптеп бағынбаған, едәуір ерекше өмір салған. Оның күйеуі атеист болды және ол Пандарпурдағы Витоба индуисттік қасиетті орнына баруын сенім емес, «дәстүрге» деген құрметпен түсіндірді. Осының бәріне қарамастан, олардың отбасы көзқарасы мен іс-қимылы бойынша орта таптың индуисттік отбасы болды.
Irawati Karve was born on 15 December 1905 to a wealthy Chitpavan Brahmin family and was named after the Irrawaddy River in Burma where her father, Ganesh Hari Karmarkar, was working for the Burma Cotton Company. She attended the girls boarding school Huzurpaga in Pune from the age of seven and then studied philosophy at Fergusson College, from which she graduated in 1926. She then obtained a Dakshina Fellowship to study sociology under G. S. Ghurye at Bombay University, obtaining a master's degree in 1928 with a thesis on the subject of her own caste titled The Chitpavan Brahmans — An Ethnic Study. Karve married Dinkar Dhondo Karve, who taught chemistry in a school, while studying with Ghurye. Although her husband was from a socially distinguished Brahmin family, the match did not meet with approval from her father, who had hoped that she would marry into the ruling family of a princely state. Dinkar was a son of Dhondo Keshav Karve, a Bharat Ratna and a pioneer of women's education. Somewhat contradictorily, Dhondo Karve, opposed Dinkar's decision to send her to Germany for further studies. The time in Germany, which commenced in November 1928, was financed by a loan from Jivraj Mehta, a member of the Indian National Congress, and was inspired by Dinkar's own educational experiences in that country, where he had obtained his PhD in organic chemistry a decade or so earlier. She studied at the Kaiser Wilhelm Institute of Anthropology, Human Heredity, and Eugenics, was awarded a doctorate two years later and then returned to her husband in India, where the couple lived a rather unconventional life less bound by the social strictures that were common at that time. Her husband was an atheist and she explained her own visits to the Hindu shrine to Vithoba at Pandharpur as out of deference for "tradition" rather than belief. Despite all this, theirs was essentially a middle class Hindu family in outlook and deed.
Мансап
Карве 1931-1936 жылдары Бомбей қаласындағы SNDT әйелдер университетінде әкімші болып жұмыс істеді және қалада аспирантурадан сабақ берді. 1939 жылы Пунадағы Деккан колледжіне әлеуметтану пәнінен оқытушы болып ауысты және өмірінің соңына дейін сол жерде қызмет етті. Нандини Сундардың сөзіне сәйкес, Карве – Үндістандағы алғашқы әйел антрополог, ол өмір сүрген кезеңде бұл ғылым әдетте әлеуметтанумен шатастырылатын. Оның академиялық қызығушылықтары өте кең болды: антропология, антропометрия, серология, индология, палеонтология, сондай-ақ халық әндерін жинау және феминистік поэзияны аудару. Ол негізінен диффузиялық теорияны қолдаған, бірнеше интеллектуалдық мектептердің ықпалында болған және кейбір жағынан В.Х.Р. Риверстің әдістерін үлгі еткен. Оған классикалық индология, британдық үкімет бюрократтарының этнологиясы және неміс евгеникасына негізделген физикалық антропология да әсер еткен. Бұған қоса, ол далалық зерттеулерге қызығушылық танытқан. Сундар былай деп жазады: "1968 жылға дейін ол антропометриялық және сол кездегі «генетикалық» деректер (қан тобы, түс сезу қабілеті, қолды ұстау және гипертрихоз) негізінде субкасталар сияқты әлеуметтік топтарды картаға түсірудің маңыздылығына сенген". Ол сол кездегі Пуна университетінде (қазіргі Пуна университеті) антропология кафедрасын құрды. Карве көп жыл бойы Пунадағы (Пуна университеті) Деккан колледжінде әлеуметтану және антропология кафедрасын басқарды. 1947 жылы Нью-Делиде өткен Ұлттық ғылым конгресінің антропология бөлімін төрағалық етті. Ол маратхи және ағылшын тілдерінде жазған.
Karve worked as an administrator at SNDT Women's University in Bombay from 1931 to 1936 and did some postgraduate teaching in the city. She moved to Pune's Deccan College as a Reader in sociology in 1939 and remained there for the rest of her career. According to Nandini Sundar, Karve was the first Indian female anthropologist, a discipline that in India during her lifetime was generally synonymous with sociology. She had wide ranging academic interests, including anthropology, anthropometry, serology, Indology and palaeontology as well as collecting folk songs and translating feminist poetry. She was essentially a diffusionist, inspired by several intellectual schools of thought and in some respects emulating the techniques used by W. H. R. Rivers. These influences included classical Indology, ethnology as practised by bureaucrats of the British Raj and also German eugenics based physical anthropology. In addition, she had an innate interest in fieldwork. Sundar notes that "as late as 1968 she retained a belief in the importance of mapping social groups like subcastes on the basis of anthropometric and what was then called 'genetic' data (blood group, colour vision, hand clasping, and hypertrichosis)". She founded the department of anthropology at what was then Poona University (now the University of Pune). Karve served for many years as the head of the Department of Sociology and Anthropology at Deccan College, Pune (University of Pune). She presided over the Anthropology Division of the National Science Congress held in New Delhi in 1947. She wrote in both Marathi and English.
Мұра
Сундар Карве өз заманында, әсіресе туған жері Махараштрада кең танылғанмен, социология/антропологияның стандартты тарихтарында құрметпен еске алынса да, ол өз замандастарының кейбіреулері сияқты ғылымдарға ұзақ мерзімді әсер етпеген сияқты. Ол Карве әсерінің Гурье мен Луи Дюмон сияқты ғалымдарға қарағанда әлсіз болуына қатысты түрлі себептерді келтіреді. Олардың арасында оның Дели мен Бомбейге қарағанда беделі төмен академиялық орталықта орналасқандығы және әріптес ғалымдары функционализмге негізделген мамандануға көшкен кезде, оның классикалық антропологиялық зерттеулерге, яғни бастау тегіне қатысты мәселелерге ден қоюы бар. Сонымен қатар, оның докторлық диссертацияларын қорғаған шәкірттерінің бірі де оның еңбегін жалғастыра алмауы оның ұзақ мерзімді әсеріне әсер еткен болуы мүмкін: Гурье шәкірттерінен айырмашылығы, олар академиялық ортада бекіне алмады. Оның алғашқы еңбектерін Оксфорд университетінің баспасы сияқты ірі академиялық баспалардың орнына, жұмыс берушісі – Деккан колледжі сияқты танымал емес баспагерде жариялағандығы да мәселе тудырды, бірақ бұл оған талап етілген болуы мүмкін. Карве қайтыс болғаннан кейін, оның замандасы, маратхи зиялысы Дурга Бхагат, ол да Гурьемен оқыған, бірақ курстан шығып кеткен, Карвеге қатысты сынап жазба жазды. Сундар бұл жазбада «плагиат, мансапқорлық, адамдарды манипуляциялау, басқалардың еңбегін жасыру және т.б.» сияқты айыптаулар бар екенін айтады. Бұл айыптаулардың негізділігіне қарамастан, бұл эссе Бхагатқа артық құрмет әкелмейді. Карвенің туыстық қатынастар туралы зерттеуі антропометриялық және лингвистикалық зерттеулерге негізделгенімен, қазіргі таңдағы талаптарға сай емес саналады, бірақ оның еңбегіне және экология, Махараштра мәдениеті сияқты басқа да аспектілеріне академиялық қызығушылық қайта оянды. Оның оқу ауқымы өте кең болды, ол Рамаяна сияқты санскрит эпостарынан бастап бақты ақындары, Оливер Голдсмит, Джейн Остин, Альберт Камю және Алистер Маклинге дейін көптеген авторларды қамтыды, ал академиялық пәндерге қатысты кітаптарының жинағы қазір Деккан колледжінің кітапханасының бір бөлігін құрайды.
Sundar says that although Karve was very well known in her time, especially in her native Maharashtra, and gets an honourable mention in standard histories of sociology/anthropology, she does not seem to have had a lasting effect on the disciplines in the way of some of her contemporaries. She provides various possible reasons why Karve's effect has been less than that of people such as Ghurye and Louis Dumont. These include her location at an academic centre that carried less prestige than, say, those in Delhi and Bombay and because she concentrated on the classical anthropological concern relating to origins at a time when her fellow academics were moving from that to more specialised matters underpinned by functionalism. In addition, her lasting impact may have been affected due to none of her Ph. D. students being able to carry her work forward: unlike, say, Ghurye's students, they failed to establish themselves in academia. There was also the issue of her use of a niche publisher — her employers, Deccan College — for her early works rather than a mainstream academic house such as Oxford University Press, although this may have been imposed upon her. After Karve's death, Durga Bhagwat, a contemporary Marathi intellectual who had also studied under Ghurye but left the course, wrote a scathing critique of Karve. Sundar summarises this as containing "charges of plagiarism, careerism, manipulation of persons, suppressing the work of others, etc. Whatever the truth of these charges, the essay does Bhagwat little credit." Although Karve's work on kinship was based on anthropometric and linguistic surveys that are now considered unacceptable, there has been a revival of academic interest in that and some other aspects of her work, such as ecology and Maharashtrian culture. Her range of reading was wide, encompassing Sanskrit epics such as the Ramayana to the Bhakti poets, Oliver Goldsmith, Jane Austen, Albert Camus and Alistair MacLean, and her library of books related to academic subjects now forms a part of the collection of Deccan College.