Кіріспе
Қытайлық диссидент Юй Донгюэ (; Hanyu Pinyin: Yù Dōngyuè) 1967 жылғы 4 желтоқсанда Қытайдың Хунань провинциясындағы Люян қаласында дүниеге келген. Ол "Люян күнделігінің" бұрынғы өнер редакторы. 1989 жылғы Тяньаньмэньдегі наразылықтарда досы Юй Цзицзянь жасаған жоспар бойынша Лу Деченгпен бірге Қытайдың саяси қайраткері Мао Цзэдунның портретіне бояу толтырылған жұмыртқа қабықтарын лақтырған. Юй Донгюе "саботаж" және "контрреволюциялық үгіт-насихат" жасады деген айыппен 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол қатты психологиялық тұрғыдан күйзеліске ұшырады. Сонымен қатар, ол "өнерге қатысты өте авангардтық көзқарастары" үшін де сынға ұшырады. Ол және оның достары билік өкілдері туралы жасаған "реакциялық мәлімдемелері" үшін түрлі физикалық азаптауларға да ұшырады.
Yu Dongyue (; Hanyu Pinyin: Yù Dōngyuè) was born in Liuyang, a city in Hunan province of China on December 4, 1967. He is the former arts editor of Liuyang Daily. In the Tiananmen protests of 1989, following a plan made by his friend Yu Zhijian, he and Lu Decheng threw eggshells full of paint at a portrait of China’s political figure Mao Zedong. Yu Dongyue was given a 20 year prison sentence for "sabotage" and "counter revolutionary propaganda”. He had become badly disturbed psychologically. He was also criticized for his "very avant garde views on art." He also had been subjected to various physical tortures because of “reactionary statements” he and his friends made about officials.
Ерте өмір
Юй Донгюй он жеті жасында Сянтан педагогикалық колледжін бітірді, бұл колледжді Юй Жицзян да бітірген. Ол ең алдымен бүкіл елден студенттер қабылдайтын Сянтан қаласындағы кәсіптік училищенің көркем өнер пәнінің мұғалімі болып жұмысқа орналасты, содан кейін Люян қаласына үгіт-насихат жұмысына ауыстырылды. 1987 жылдың жазында Тансу деген лауазымды тұлға Юй Жицзянды Юй Донгюймен таныстырды. Юй Донгюй Люянға өнер редакторы болып жіберілді, оның жұмысы газеттегі мақалаларға сурет түсіру және иллюстрация салудан тұрды. Юй Жицзян мен Лу Деченг кішкентай кезінен бері жақын дос болған, кейін олар үш еуі дос болып кетті. Юй Донгюй Юй Жицзян сияқты зиялы болды, бірақ Лу Деченгтің дене күшіне де ие болды. Ол баскетболды өте жақсы ойнайтын, тіпті қыс айларында, Люян өзенінің жағасында мұз қатып тұрғанда да таңертең жүзуді ұнататын. 1989 жылы Юй Донгюй Люян газетінде өнер редакторы болып жұмыс істеді.
Бейжіңге сапар
Үш дос әдебиет оқуға бірдей қызығушылық танытты. 15 сәуірде Ху Яобан қайтыс болғанға дейін олар қарапайым өмір сүрді, бірақ Ху Яобанның қазасынан кейін әдебиетке деген құлшыныстары күрт өсті. Олар Қытайдың 1980 жылдардағы сыбайлас жемқорлық, жекжаттық және тоқтап қалған саяси реформаларының Қытай үкіметінің диктатуралық билігінде терең тамырланғанына сенді. Ху Яобан да Люянг қаласынан еді, сондықтан Ю Донгюэ және оның достары Ху Яобанды еске алу шарасын ұйымдастыру қажеттігін талқылады, өйткені ол олардың көрнекті жерлесі еді. Кейін күндері олар Бейжіңде болған оқиғалар мен жалпыұлттық саясат туралы көп сөйлесті. Қытай халқының демократияға қол жеткізуі және үкіметтік қайшылықтар туралы әңгімеледі. 16 мамыр күні, ұлттық мәселелерді талқылаған бір түндік кездесуден кейін, үш жас жігіт және Лу Деченгтің жақын досы Ли Хунгу Пекинге баруға шешім қабылдады. Пекинге сапарға дайындалып жатқанда, Ю Донгюэ өзінің жазба дәптері, жазу блогы мен қаламдарын, сондай-ақ жұмыс орнынан алған фотоаппаратын сары рюкзакқа салды. 17 мамырда жолға шығар алдында, Ю Донгюэ теміржол вокзалы алаңында материалдарын ұзын үстелге жайып қойды. Ақ плакаттарға қара сиямен: "Бір партиялық диктатураны тоқтатып, демократиялық Қытай құру!" деп жазды. 5 метрлік қызыл жібекке металлға арналған сары бояумен, каллиграфиясына жылтырлық беру үшін жазды. Ол "Денгке қарсы, Фанды қолдау!" деген төрт сөзді, содан кейін топтың атын жазды: "Хунань студенттік қозғалысын қолдау тобы, Люян бөлімшесі". Ю Донгюэ және оның достары Чанша теміржол вокзалында сөз сөйлеп, сапарларына қаржы жинауға шақырды.
Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтардың рөлі
Юй Донгюэ, Юй Жицзянь, Лу Дэчэн және Ли Хунгу 18 мамырда Пекинге келген пойызбен келді. Сол түні төрт жігіт Вюр Кайсидің дауысын таныды. Вюр Кайсимен Мао туралы сөйлескеннен кейін Жицзянь, Вюрдің тарихи және қазіргі заманды байланыстыра білуіне тәнті болғандықтан, жаңа сөз сөйлеуге құлшыныспен толы болды. Ол Донгюэмен бірге сөздің жобасын жазды, бірақ радиостанция жарияламады. Юй Донгюэ бұл жағдайға көңілі қалды және билікке де, студенттердің білімсіздігіне де қарсы шешім табуға тырысты. Содан кейін Юй Жицзянь коммунистік тәңірлікті символдық түрде тоқтату үшін Маоның портретін бүлдіруді ұсынды, ал Юй Донгюэ мен Лу Дэчэн келісті. Маоның портретіне бояу себуге шешім қабылдағаннан кейін, Юй Донгюэ қажетті заттарды анықтады. Ол екі досымен бірге Ванфуцзин көшесіндегі Пекиннің сауда ауданына барып, кәсіби суретшінің құралдарын: акрил бояуларын, терпентин, каллиграфиялық қылқаламды, сия тасын, күріш пастасын және төрт дана сандал ағашының қабық қағазын іздеді. Құралдарын алғаннан кейін Ли Хунгу оларды бұл жоспардан бас тартуға көндіруге тырысты, бірақ сәтті болмады. Үш досы жоспарларын іске асыруға кіріспес бұрын, отбасына хат жіберу үшін почтаға барды, егер жоспар сәтсіз аяқталса, соңғы хабарласу үшін. Юй Донгюэ тоғыз хат жазды, олардың ішінде оның жұмыс берушісі, "Люянг Дейли" газеті, отбасы және бұрынғы сыныптастары болды. 1989 жылдың 23 мамырында нысана Мао Цзэдунның үлкен портреті болды. Юй Жицзяньнің ойынша, Юй Донгюэ "Бұл жерде бес мың жылдық диктатура аяқталады! Тұлғаға табынушылық осы күннен бастап жойылсын!" деген сөздерді мұқият жазып, портреттің екі жағына іліп қойды. Жұмыртқаларды көшпенді нан сатушыдан сұрап алған, олар бояу мен сияға толтырылды. Юй Донгюэ мен Лу Дэчэн Тяньаньмэн алаңының жанындағы көрнекті орында орналасқан Мао Цзэдунның үлкен портретіне қызыл, көк және сары бояумен толтырылған жұмыртқаларды лақтырды, бояу портретте қалды, бояу тамшылары Қытай Халық Республикасының негізін қалаушысының бетіне және көйлегіне тиді. Алаңдағы студенттер оларды провокаторлар деп ойлап, ұстап алып полицияға тапсырды. Олардың әрекеттері "контрреволюциялық саботаж" деп танылды. 1989 жылдың күзінде Пекин түрмесінде тұтқындар толып кетті, сондықтан Пекин билігі үш адамды өздерінің провинцияларына жазаларын өтеу үшін қайтарып жіберді. Олар Хюнань провинциясының №2 түрмесіне, сондай-ақ Хенян қаласындағы Янбей түрмесі деп белгілі түрмеге жіберілді. Янбей түрмесіне келгеннен кейін Юй Донгюэ күн сайын мұз судың астында бірнеше минут тұрып, дене шынықтырумен айналысты. Өйткені ол суық сумен жуу денені нығайтудың жақсы тәсілі деп сенген. Бірақ ол Юй Жицзяньмен бірге контрреволюциялық қылмыс жасаған жоқ, сондықтан олардың отбасы мүшелеріне оларға баруға рұқсат берілмеді. 1990 жылдың ақпан айында түрме басшылары Юй Жицзянь мен Юй Донгюэге қатаң айып тағып, контрреволюциялық қылмыстар мен ойларды айыптады. Түрмедегі басшыны "түзетілген белсенді" деп атады, жаңадан келген тұтқындарды кеңседе ұрып-соқты. Юй Донгюэ де көп қиындықтарға тап болды, содан кейін Юй Жицзянь мен Юй Донгюэ түрмедегі басшылыққа қарсы тұру үшін бірігіп, жаңа тұтқындармен күресу керектігін ұсынды. Түрмедегі қатаң бақылау орталығына қарсы тұру үшін Юй Донгюэ және басқа тұтқындар аштық ұйымдастырды, ол аштыққа қатысқандарды еске алу үшін өлеңдер жазды. Аштық ереуілінің бесінші күні шенеуніктер кешірім сұрады. 1990 жылдың наурыз айының соңғы күні Юй Жицзянь мен Юй Донгюэ ауыстырылды. Юй Донгюэ Хюнань провинциясының №1 түрмесіне, сондай-ақ Чишань түрмесіне, Юаньцзян электр машиналарын жасау зауытына және Донгтинхуа шаруашылығына жіберілді. Хюнань провинциясының №1 түрмесінде ол екі жыл жалғыз бөлмеде отырды, электр тогымен соққыға ұшырады, ұрып-соқты және басқа да түрлі азаптарға ұшырады, нәтижесінде оның басының оң жағында үлкен жарақат қалды. 1992 жылы ол түрмедегі тақтайға "4 маусымды қайта қарастыру" және "Дэн Сяопин құлдырасын" деген сөздерді жазды, бұл сол кездегі Қытайдың басшысы Дэн Сяопинге қарсы болды, нәтижесінде адам құқықтары жөніндегі топтардың мәлімдемесіне сәйкес, одан әрі қатыгез соққыға ұшырады.
Түрмеден кейінгі өмір
Ю Донгюе 2006 жылдың 22 ақпанында 16 жыл түрмеде отырғаннан кейін босатылды. 16 жылдық қамауда болу оны ақылдан шығарды. Ол дұрыс сөйлей алмайды және байланысқа түсе алмайды. Ю Жицзянь мен оның әйелі Ю Донгюеге күтім жасауды өздеріне міндет етті.