Кіріспе

1970 жылдардың соңындағы Қытайдағы либерализация кезеңі

"Пекин көктемі" – Қытай Халық Республикасындағы "Болуан Фаньчжэн" кезеңінде болған қысқа мерзімді саяси либерализацияны білдіреді. Атауы 1968 жылы Чехословакияда болған, осыған ұқсас "Прага көктемі" оқиғасынан алынған.

Тарих

Пекин көктемі кезінде, Қытай Халық Республикасы үкіметінің алдында қытай халқына бұрынғыдан гөрі үкіметті сынауға көбірек мүмкіндік берілді. Бұл сынның көп бөлігі Мәдени революцияға және сол кездегі үкіметтің әрекеттеріне бағытталған еді. Бұл сын Демократиялық қабырға қозғалысы арқылы, Қытайдағы демократиялық қозғалыстың бірі ретінде жарияланды.

1990 жылдар

"Пекин көктемі" деген сөз тіркесі ҚХР-да 1997 жылдың қыркүйегінен 1998 жылдың қарашасының ортасына дейінгі кезеңдегі тағы бір саяси жаңару кезеңінде де қолданылды. Осы "жаңа Пекин көктемі" барысында Қытай билігі саяси ой-пікірді білдіру және ұйымдастыруға қатысты бақылауды біршама жеңілдетті. Гонконгтың Ұлыбританиядан Қытайға қиындықсыз берілуі және Дэн Сяопиннің 1997 жылдың басындағы қазасы осы қысқа мерзімді либерализацияның алғышарты болды. Осы екінші "Пекин көктемі" кезінде Қытай демократиялық партиясы құрылып, кейбір жергілікті билік органдары оны заңды түрде тіркеді. Демократиялық қабырға қозғалысының диссиденті Вэй Цзиньшен босатылып, елден қуылды, Қытай Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімге қол қойды, сондай-ақ АҚШ президенті Билл Клинтон және БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комиссары Мэри Робинсон осы кезеңде Қытайға сапар шекті. 1998 жылдың соңына таман үкімет тағы да жетекші диссиденттерді және жаңадан құрылған оппозициялық Қытай демократиялық партиясымен байланысты адамдарды қысымға алды.