Кіріспе

Италия композиторы (1603/10–1680)
Марко Уччеллини (Форлимпополи, Форли 1603 немесе 1610, 10 желтоқсан 1680) – итальяндық барокко кезеңінің скрипкашысы және композиторы. Оның негізінен жеке скрипкаға арналған әндері тәуелсіз аспаптық классикалық музыканың қалыптасуына және скрипка өнерінің дамуына үлкен үлес қосты деп есептеледі.

Өмір

Уччеллини өмірі, XVII ғасырдағы көптеген композиторлар сияқты, толық құжатталмаған; алайда, шамамен өмірбаяны жасауға жететін ақпарат бар. Ол Форлидің Форлимпополи қаласында, XIV ғасырдың басынан бері осы аймақта жер иеленген бай әулетте дүниеге келген. Әулеттің көптеген мүшелері жергілікті шіркеулерде қызмет еткен, соның ішінде Уччеллинидің әкесі Пьетро Мария, және Марко 1630-шы жылдардың басында Ассизидегі семинарияда оқыған болуы мүмкін. Оның өсиетінен алынған мәліметтер Уччеллинидің музыкалық білімін сол жерде, мүмкін, басқа бір белгілі ерте скрипкашы-композитор Джованни Баттиста Бононаментеден алғанын көрсетеді, ол сол кезде Ассизидегі Әулие Франциск базиликасының музыка директоры (маэстро ди капелла) қызметін атқарған. 1641 жылдан 1662 жылға дейін Моденадағы Эсте сарайының аспаптар тобының басшысы (Capo degl’instrumentisti) болды, ал 1647 жылдан 1665 жылға дейін Модена соборының маэстро ди капелласы болды. Еңбекақы төлеу тізімдері мен Уччеллинидің хаттарының қалдықтарынан оның д’Эсте әулетінің бағалы кеңесшісі және жақын серігі болғаны анық, ол басқа сарай скрипкашыларынан шамамен сегіз есе көп жалақы алған. Герцог Альфонсо IV д’Эсте билікке келгеннен кейін Эстенсе капелласы таратылғанда, Уччеллини лауазымынан босатылды. Бірақ ол көп ұзамай Пармадағы Фарнезе сарайында капелла шебері болып қайта жұмысқа орналасты; ол бұл қызметке негізінен Фарнезе әулетіне жақында үйленген Изабелла д’Эсте арқылы ие болды. Фарнезе сарайында опералар мен балеттер жазды, бірақ олардың ешқайсысы бізге жеткен жоқ; сондықтан ол бүгінде көбінесе аспаптық шығармаларымен танымал. Уччеллини XVII ғасырдың бірінші жартысындағы көрнекті итальяндық скрипкашы-композиторлардың бірі болды. Скрипка мен континуоға арналған сонаталары скрипкаға арналған ерекше стильдік жазуды дамытуға үлкен үлес қосты (виртуоздық тізбектер, секірулер және жоғары позицияларға өтулер), аспаптың техникалық мүмкіндіктерін және шырағын кеңейтті. 17 ғасырдың басқа итальяндық сонаталары сияқты, Уччеллинидің сонаталары да бірін-біріне ағылып жатқан қысқа, контрастты бөлімдерден (көбінесе билерден) тұрады. Уччеллинидің инновациялары Иоганн Генрих Шмельцер, Генрих Игнац Бибер және Иоганн Якоб Вальтер сияқты австро-германдық скрипкашы-композиторлардың бір буынына әсер етті.

Шығармалары

Уччеллини негізінен аспаптық музыка жазды, оның жеті жинағы жарық көрді. Мысалы:

Salmi a 1, a 3, 4, et a 5 concertati, аспаптармен және аспаптарсыз бөліктері бар, сонымен қатар Әдісқа Сыйымды Құдай ананың дұғаларымен концерт, Op. 6 (Венеция, 1654)
Ozio regio, Op. 7 (Венеция, 1660 және Антверпен, 1668)
Sinfonie Boscarecie, Op. 8, скрипка және бассо континуо үшін 37 шағын шығармалар жинағы, екінші және үшінші скрипкалар қалауынша қосылатын. Ноттардың алғашқы басылымы 1660 жылы Венецияда жарық көрді, бірақ 1669 жылы Антверпенде қайта басылған нұсқа Sinfonie Boscarecie-нің қолжетімді нұсқасында қолданылды.
Sinfonici concerti brevi e facili, Op. 9

Ол сонымен қатар "Гли евенти ди Филандро ад Эдесса" атты бір опера жазды, ол 1675 жылы Пармада тұңғыш рет қойылды.

Скрипка ойнауға қосқан үлесі

Уччеллинидің скрипкалық композицияларының өте идиомалық және виртуоздық сипатынан оның өзі де керемет скрипкашы болғанын айтуға болады. Ол өзінің қиын музыкасын орындауға қажетті бірнеше техникалық жаңалықтарды енгізумен қатар, жеке скрипка және континуоға арналған музыканы ерте танымал етуші болды. Ол кезде композиторлар шығармаларында нақты аспаптарды көрсетпеуді қалаған, оның орнына ұқсас диапазонды аспаптарда ойнауға болатын партияларды жазуды жөн көретін.

Таңдалған дискографиясы

Дон Марко Уччеллини: Канцонидің үстінен соната, Op. 5 (1649). Арпарла Давид Монтимен (барокко скрипкасы) және Мария Кристина Клиримен (арпа доппия) орындады. Stradivarius STR 37023, 2015 жылғы шығарылым. http://www.stradivarius.it/scheda.php?ID=801157037023500
Марко Уччеллини: Сонаталар. Романска тобы Эндрю Манзе (скрипка), Найджел Норт (теорбо, архлют, барокко гитарасы) және Джон Толл (клавесин, орган) қатысымен, сонымен қатар Манзе жазған тамаша сызбалық ноталармен орындады. 1999 жылы шығарылды. Harmonia Mundi 907196
Марко Уччеллини: La Hortensia Virtuosa. Боб ван Асперен (клавесин), Люси Ван Дейл (скрипка), Жап тер Линден (виолончель) және Тойохико Сато (люта) орындады. 2007 жылы шығарылды. Aeolus 10096