Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық скрипкашы және композитор (1653–1713)
Italian violinist and composer (1653–1713)
Арханжело Корелли (/k//ə/'/r//ɛ//l//i/, сондай-ақ /UK//k//ɒ/'/, /US//k//ɔː/'/ //, //k//oʊ/'/ /, arˈkandʒelo koˈrɛlli; 17 ақпан 1653 – 8 қаңтар 1713)
Arcangelo Corelli (/k//ə/'/r//ɛ//l//i/, also /UK//k//ɒ/'/ /, /US//k//ɔː/'/ //, //k//oʊ/'/ /, arˈkandʒelo koˈrɛlli; 17 February 1653 – 8 January 1713)
Ол Болонья мен Римде білім алған және мансабының көп бөлігін бай демеушілердің қорғауында өткізген. Оның барлық шығармалары тек алты жарияланған жинақтан ғана тұрады – олардың бесеуі трио сонаталары немесе соло, ал біреуі концерти гросси. Ол бүкіл Еуропа бойынша зор даңқ пен жетістікке жетті, соның нәтижесінде кең таралған музыкалық үлгілер қалыптасты. Оның шығармалары тепе-теңдігі, әдемілігі, сәнді және ерекше гармониялары, текстуралардың байлығы, театрлық эффектінің кереметтігі, айқын, көркем және әуенді полифониясы үшін бағаланды, бұл классикалық идеалдардың үлгісі, бірақ барокко дәуіріне жатады және көбінесе динамикалық және экспрессивті контрасттарды зерттеу сияқты осы мектепке тән тәсілдерді қолданады, бірақ әрқашан шамалылық сезімімен үйлесімді. Ол кемінде екі жүз жылдық тәжірибеден кейін қалыптасқан жаңа тональдық жүйені экспрессивті және құрылымдық мақсатта толыққанды қолданған алғашқы адам болды. Рим музыкалық өміріндегі маңызды тұлға және халықаралық деңгейде жоғары бағаланған ол көптеген сарайлардың ықыласына ие болды және өз заманының ең беделді көркемдік және интеллектуалдық қоғамына, Аркадияның понтификалық академиясына қабылданды. Ол өмір замандастары арасында "жаңа Орфей" деп танылды. Бүгінгі күнге дейін оның шығармаларына арналған зор сындық зерттеулер жазылған, ал оның сонаталары музыкалық академияларда оқу құралы ретінде, сондай-ақ қазіргі концерттік репертуарда өзін-өзі танытуға қабілетті туындылар ретінде кеңінен қолданылады.
He was trained in Bologna and Rome and spent most of his career there with the protection of wealthy patrons. Though his entire production is limited to just six published collections – five of which are trio sonatas or solo and one of concerti grossi — he achieved great fame and success throughout Europe, in the process crystallizing widely influential musical models. His writing was admired for its balance, refinement, sumptuous and original harmonies, for the richness of the textures, for the majestic effect of the theatricality and for its clear, expressive and melodious polyphony, a perfect quality of classical ideals, although belonging to the baroque epoch and often employing resources typical of this school, such as the exploration of dynamic and expressive contrasts, but always tempered by a great sense of moderation. He was the first to fully apply, with an expressive and structuring purpose, the new tonal system, consolidated after at least two hundred years of experimentation. A dominant figure in Roman musical life and internationally highly regarded, he was desired by many courts and was included in the most prestigious artistic and intellectual society of his time, the Pontifical Academy of Arcadia. He was known in his time as "the new Orpheus", Even today his work is the subject of a voluminous critical bibliography and his sonatas are still widely used in musical academies as didactic material as well as pieces capable of affirming themselves in today's concert repertoire.
Балалық шақ
Шомылдыру тізімдері Кореллидің 1653 жылғы 17 ақпанда Романьяның шағын Фузиньяно қаласында, содан кейін Паптық штаттардағы Феррара диоцезінде дүниеге келгенін көрсетеді. Оның әулеті 1506 жылдан бері Фузиньянода жер иелері болған, сол кезде Корелли Римнен осы аймаққа көшіп келген. Олардың жағдайы жақсы болғанымен, кейінірек композитордың шежіресі туралы айтылған бірнеше қиялға толы әңгімелерде көрсетілгендей, олар ақсүйектерге жатпағаны анық. Кейбір шежірелік ағаштар тіпті Кореллидің әулетін Ной пайғамбарға дейін жегізуге тырысты. Форлидегі Пьянкастелли жинағындағы заманауи құжаттар Корелли әулетінің шежіресі және мінез-құлқы туралы құнды ақпарат береді. Карталар Кореллилердің Фузиньяно төңірегінде кең көлемдегі егістік жерлері болғанын көрсетеді. Діни құлшынысына қарамастан, Кореллилер Фузиньяноның феодалдық билеушілері – Калкагнини әулетімен қақтығысқа түскен көрінеді; 1632 жылы Папаның жазалаушысы сәтсіз көтерілістен кейін Родольфо Кореллинің басын шауып, денесін төрт бөлікке бөлген, соның ішінде оның үйі де қиратылған. Кореллиге байланысты көптеген әңгімелер мен аңыздар оның өміріндегі оқиғаларды растайтын сенімді заманауи деректердің аздығымен күрт контрастқа түседі. Бұл айырмашылық оның қалыптасу кезеңінде, әсіресе музыкалық білімінде ерекше байқалады; балалық шағы туралы дәстүрлі, әдемілеу әңгімелер көп бұрын жоққа шығарылған.
Baptismal records indicate that Corelli was born on 17 February 1653 in the small Romagna town of Fusignano, then in the diocese of Ferrara, in the Papal States. His ancestors had been in Fusignano and land owners there since 1506, when a Corelli moved to the area from Rome. Although apparently prosperous, they were almost certainly not of the nobility, as several fanciful accounts of the composer's genealogy subsequently claimed. efn|group=n|Some family trees even attempted to trace Corelli's ancestors back to Noah. Contemporary documents in the Piancastelli collection in Forlì provide valuable background information about the genealogy and character of the Corelli family. Maps indicate that the Corellis owned a conspicuous quantity of agricultural land around Fusignano. Despite their religious piety, the Corellis appear to have been embroiled in a conflict with the Calcagnini family, the established feudal rulers of Fusignano; in 1632, the papal executioner beheaded and quartered a certain Rodolfo Corelli after a failed uprising in which his family house was torn down. The wealth of anecdotes and legends attached to Corelli contrast sharply with the paucity of reliable contemporary evidence documenting events in his life. This gap is especially pronounced for his formative years, including his musical education; traditional accounts of a highly idealized childhood have long been debunked.
Музыкалық білім беру
Композиторды жақсы білетін ақын Джованни Марио Кресчимбенидің айтуынша, Корелли 1666 жылы Болоньяға көшкенге дейін алдымен жақын орналасқан Фаенца қаласындағы, содан кейін Лугодағы дін қызметкерінің басшылығымен музыка оқыған. Ол кездегі музыкалық мәдениеттің маңызды орталығы болған Болоньяда Эрколе Гайбара мен оның шәкірттері Джованни Бенвенути (скрипкашы) және Леонардо Бруньолимен байланысты скрипкашылар мектебі гүлденген. Кейінгі дереккөздер Кореллидің музыкалық білімін бірнеше шебер скрипкашылармен байланыстырады, олардың ішінде Бенвенути, Бруньоли, Бартоломео Лоранти және Джованни Баттиста Бассани бар. Бұл мәлімдемелер тарихи тұрғыдан мүмкін болғанымен, көбінесе расталмаған, сондай-ақ папаның контральтосы Маттео Симонелли оған алғаш рет "Палестрина стилінде" жазуды үйреткен деген де хабар расталмаған. Кейінірек Кореллидің меценаттарына айтқан сөзі оның музыкалық білімінің негізінен скрипкаға бағытталғандығын көрсетеді. Кореллидің алғашқы үш жарияланған шығармаларының (Opus 1-3) мұқабаларында "Il Bolognese" деген лақап аты болғанымен, оның Болоньядағы тұру мерзімі нақты белгісіз. Сондай-ақ, Кореллидің 1681 жылы Баварияның сайлаушысы Максимилиан II Эммануэльдің қызметінде Германияда және 1680 мен 1685 жылдар аралығында оның досы, әріптесі – композитор, скрипкашы Кристиано Фаринеллидің үйінде болғаны туралы да мәлімдемелер бар.
According to the poet Giovanni Mario Crescimbeni, who presumably knew the composer well, Corelli initially studied music under a priest in the nearby town of Faenza, and then in Lugo, before moving in 1666 to Bologna. A major centre of musical culture of the time, Bologna had a flourishing school of violinists associated with Ercole Gaibara and his pupils, Giovanni Benvenuti (violinista) and Leonardo Brugnoli. Reports by later sources link Corelli's musical studies with several master violinists, including Benvenuti, Brugnoli, Bartolomeo Laurenti and Giovanni Battista Bassani. Although historically plausible, these accounts remain largely unconfirmed, as does the claim that the papal contralto Matteo Simonelli first taught him to write in the "Palestrina style". A remark Corelli later made to a patron suggests that his musical education focused mainly on the violin. Although the nickname Il Bolognese appears on the title pages of Corelli's first three published sets of works (Opus 1 to 3), the duration of his stay in Bologna remains unclear. It was also claimed that Corelli spent time in Germany in the service of Maximilian II Emanuel, Elector of Bavaria (supposedly in 1681), as well as in the house of his friend and fellow violinist composer Cristiano Farinelli (between 1680 and 1685).
Кәсіби жетістік
1687 жылы Корелли Швеция королевасы Кристинаның музыкалық фестивальдерін басқарды. Ол сондай-ақ кардинал Пьетро Оттобонидің, тағы бір кардинал Пьетро Оттобонидің шөбересінің сүйіктісі болды, ол 1689 жылы Папа Александр VIII атанды. 1689-1690 жылдары Корелли Моденада болды. Модена герцогы оған жомарттықпен көмектесті. 1706 жылы Корелли Римдегі Pontificia Accademia degli Arcadi (Аркадия академиясы) мүшесі болып сайланды. Оған Аркадиялық Аркомело Эримантео деген есім берілді. 1708 жылы Корелли Римге оралып, кардинал Оттобонидің сарайында тұрды. Сол жылы король Филипп V шақыруымен Неапольге сапар шекті. Корелли қалыптастырған және оның шәкірттері – Франческо Джеминиани, Пьетро Локателли, Пьетро Каструччи, Франческо Антонио Бонпорти, Джованни Стефано Карбонелли, Франческо Гаспарини және басқалар сақтап қалған орындау стилі скрипка өнерінің дамуына зор үлес қосты. Дегенмен, Корелли өзінің аспабының мүмкіндіктерінің аз бөлігін ғана пайдаланды. Мұны оның жазбаларынан көруге болады. Скрипка партиялары көбінесе ең жоғары ішекте D нотасынан аспамайды, кейде ең жоғары ішектегі төртінші позицияға дейін жетеді. Кореллидің Генделдің «Уақыт пен шындықтың жеңісі» ораториясының (1708 жылы Римде тұңғыш рет қойылған) увертюрасындағы А in altissimo нотасына дейінгі бөлімді ойнаудан бас тартқаны туралы көптеген әңгімелер айтылады. Ол өмірінде жалғыз осы құрылысқа ғана құмар болды. Ол барлық мүлкін өзінің меценаты мен досына қалдырды, ол ақшаны Кореллидің туыстарына жомарттықпен берді. Корелли Римдегі Пантеонда жерленген.
In 1687 Corelli led the festival performances of music for Queen Christina of Sweden. He was also a favorite of Cardinal Pietro Ottoboni, grandnephew of another Cardinal Pietro Ottoboni, who in 1689 became Pope Alexander VIII. From 1689 to 1690 he was in Modena. The Duke of Modena was generous to him. In 1706 Corelli was elected a member of the Pontificia Accademia degli Arcadi (the Arcadian Academy of Rome). He received the Arcadian name of Arcomelo Erimanteo. In 1708 he returned to Rome, living in the palace of Cardinal Ottoboni. His visit to Naples, at the invitation of King Philip V, took place in the same year. The style of execution introduced by Corelli and preserved by his pupils, such as Francesco Geminiani, Pietro Locatelli, Pietro Castrucci, Francesco Antonio Bonporti, Giovanni Stefano Carbonelli, Francesco Gasparini, and others, was of vital importance for the development of violin playing. However, Corelli used only a limited portion of his instrument's capabilities. This may be seen from his writings. The parts for violin very rarely proceed above D on the highest string, sometimes reaching the E in fourth position on the highest string. The story has been told and retold that Corelli refused to play a passage that extended to A in altissimo in the overture to Handel's oratorio The Triumph of Time and Truth (premiered in Rome, 1708). the only luxury in which he had indulged. He left both to his benefactor and friend, who generously made over the money to Corelli's relatives. Corelli is buried in the Pantheon at Rome.
Мұра
Оның концерті гросси Батыс мәдениетінде көбіне танымал болған. Мысалы, Рождестволық концерттің бір бөлігі, Op. 6 № 8, "Мастер және командир: әлемнің алыс жағы" фильмінің саундтрегінде қолданылған, ал Кореллидің Op. 6 № 2 сэр Майкл Типпетттің Корелли тақырыбындағы "Фантазия концертанты" үшін тақырып болды. Британ композиторы Э. Флоренс Уитлок 1968 жылы скрипкаға арналған Кореллидің тақырыбындағы вариациялар шығармасын жазды.
His concerti grossi have often been popular in Western culture. For example, a portion of the Christmas Concerto, Op. 6 No. 8, is in the soundtrack of the film Master and Commander: The Far Side of the World, and Corelli's Op. 6 No. 2 also provided the theme for Sir Michael Tippett's Fantasia Concertante on a Theme of Corelli. British composer E. Florence Whitlock composed Variations on a Theme by Corelli for violin in 1968.