Кіріспе

Италия композиторы

Бенедетто Джакомо Марчелло (beneˈdetto marˈtʃɛllo; 31 шілде немесе 1 тамыз 1686 – 24 шілде 1739) – итальяндық композитор, жазушы, адвокат, сот қызметкері және педагог.

Өмір

Венецияда туған Бенедетто Марчелло ақсүйек отбасының мүшесі болды және шығармаларында ол жиі Патрицио Венето (Венециялық аристократ) деп аталады. Ол Антонио Лотти мен Франческо Гаспаринидің шәкірті болғанымен, әкесі Бенедеттоның заңгер болуын қалады. Бенедетто заң және мемлекеттік қызметпен музыканы қатар алып жүрді. 1711 жылы ол Қырық кеңесінің мүшесі болып тағайындалды (Венецияның орталық үкіметінде), ал 1730 жылы Полаға Проведиторе (аудан басшысы) болып жіберілді. Истрия климатының салдарынан денсаулығы нашарлағандықтан, Марчелло сегіз жыл қызмет еткен соң Камерленго (камерлен) лауазымынан зейнетке шығып, Брешияға көшті, ол 1739 жылы туберкулезден қайтыс болды. Бенедетто Марчеллоның інісі Алессандро Марчелло да белгілі композитор болған. 1728 жылдың 20 мамырында Бенедетто Марчелло ән сабағынан өткен шәкірті Розанна Скальфиге құпия түрде үйленді. Алайда, ақсүйек ретінде қара халықтан біреумен некелесуі заңсыз болды; ол қайтыс болғаннан кейін мемлекет бұл некені жарамсыз деп жариялады. Розанна оның мүлкін мұраға алмады және 1742 жылы Бенедеттоның інісі Алессандроға қарсы қаржылай көмек талабымен сотқа жүгінді.

Музыка

Марчелло әр түрлі музыка жазды, соның ішінде көптеген шіркеу музыкасы, ораториялар, жүздеген соло кантаталар, дуэттер, сонаталар, концерттер және симфониялар. Марчелло Венецияда Антонио Вивальдидің жас замандасы болды және оның аспаптық музыкасы Вивальди стилінде жазылған. Композитор ретінде Марчелло өмірінде танымал болды және қазір де ең әйгілі туындысы – «Estro poetico armonico» (Венеция, 1724–27) болып табылады. Бұл – дауыстарға, фигуралы басқа (континуо нотациясы) және кейде жекелеген аспаптарға арналған музыкалық қойылым, оның досы Г. Джустиниани итальян тілінде қайта жазған алғашқы елу Забурдың мәтініне жазылған. Оны Чарльз Ависон жоғары бағалады, ол Джон Гартпен бірге ағылшын тіліндегі мәтіні бар басылым шығарды (Лондон, 1757). «Estro poetico armonico» еврей діни музыкасы тарихына маңызды үлес қосты. Забурлардың он бірі Марчеллоның Венециядағы бірнеше синагогдағы қызметтерге қатысқанда жазған әуендеріне негізделген. Ондағы он бір әуен – алтауы Ашкеназ дәстүрінен, бесеуі Сефард дәстүрінен алынған. Бұл еврей діни әндерінің ең ерте жазбаларының бірі, одан бұрын тек Саломон Россидің «Хаширим Ашер Л’Шломо» шығармасы ғана жарық көрген. Осы әуендердің ең танымалдарының бірі – Ашкеназ дәстүріндегі Маоз Цур әуені. Брюссель консерваториясының кітапханасында Марчеллоның сүйікті әйеліне арнап жазған камералық кантаталардың қызықты жинағы сақталуда. Бенедетто Марчелло 1702 жылы «La Fede riconosciuta» атты опера жазды және оны Виченцада қойды, бірақ оның жазбаларынан көрініп тұрғандай, оған бұл композиция түрі ұнамады (төменде қараңыз). Бенедетто Марчеллоның музыкасы «қиялымен және шебер техникасымен ерекшеленеді, сонымен қатар контрапункт пен прогрессивті, галантты ерекшеліктерді қамтиды».

Поэт Антонио Скинелла Контимен бірге ол бірқатар тәжірибелік, ұзақ кантаталар жазды – дуэт «Il Timoteo», содан кейін бес монолог: «Cantone», «Lucrezia», «Andromaca», «Arianna abandonnata» және, соңында, «Cassandra».

Жазу

Марчелло 1720 жылы Венецияда анонимді түрде жарияланған «Il teatro alla moda» атты сатирикалық памфлетінде сол кездегі музыкалық драманың жай-күйі туралы пікірлерін білдірді. Бұл кішкентай еңбек жиі қайта басылып, ғана емес, сонымен қатар опера тарихына қосқан құнды үлес ретінде маңызды. Ол сатирасын операның өзіне емес, опера қойылымдарындағы бейберекке және жемқорлыққа бағыттады. Ол ешкімді аямай, композиторларға, әншілерге, режиссерлерге, тіпті сахнадағы жұмысшыларға дейін шабуыл жасады. Оның салған суретінің көп бөлігі қазіргі опералық «дәстүрге» де қатысты, ал Густав Малердің айтуынша, ол «Schlamperei» (жалаңдық, салғырттық) дегенмен тең. Марчелло өзінің өткір сын-ескертпелерін сырттай ресми тонмен жеткізді және операның музыкалық және әлеуметтік жақтары туралы басқа авторлардың фактілермен баяндауынан гөрі көбірек ашты. Ең қатал сын-ескертпелер операның ең жаман жағын бейнелейтін кастратилерге бағытталды. Олардың ән салуы «қасқырдың күлкісі» деп қысыммен айтылды. Италиядан тыс жерлерде оларды көшеде ұрып-сапалаған, ән салғандары үшін емес, экономикалық қызғаныш пен әлеуметтік теңсіздіктерге байланысты.

Мұра

Композитор Жоахим Рафф Марчелло мен Скальфидің өміріне шала-шала негізделген "Бенедетто Марчелло" атты опера жазды. Венециядағы Бенедетто Марчелло атындағы музыка консерваториясы оның құрметіне аталған. Римдегі Ла́рго Бенедетто Марчелло көшесі де оның есімімен аталады.