Тан Цзяяо: Юньнань сардары және әскери губернаторы

Кіріспе

Қытайдың соғыс әміршісі (1883–1927)

Тан Цзяо (14 тамыз 1883 – 23 мамыр 1927) – ерте Республикалық Қытайдың соғыс әміршілері дәуірінде Юньнань әскери губернаторы және генерал. Ол 1913–1927 жылдары Юньнаньның әскери губернаторы қызметін атқарды.

Өмір

Тан 1883 жылы Юньнань провинциясының Кудзинг қаласындағы Хуэйзе округінде дүниеге келген. 1903 жылы императорлық емтиханды тапсырып, келесі жылы Цин үкіметі оны Жапониядағы Токио Шимбу Гакукода әскери теорияны оқуға жіберді. Жапонияда ол Сунь Ятсенмен танысып, монархияны құлатуға бағытталған Туньменгуй революциялық қоғамының мүшесі болды. 1907 жылы Жапон императорлық әскери академиясына қабылданды. 1909 жылы Юньнаньға оралғаннан кейін Жаңа армиядағы бірнеше әскери қызметтерде болды. 1911 жылы генерал Цай Э-нің басшылығымен Учан көтерілісіне қатысты, ол Синьхай революциясының бастауы болды, нәтижесінде Цин әулеті құлады. 1912 жылдың басында Танның әскерлері көршілес Гуйчжоу провинциясына шабуыл жасап, оны бағындырды. Сол жылдың мамырында Бейянь үкіметі оны Гуйчжоудың әскери губернаторы деп мойындады. Лю Сяньши Тан Юньнаньға Цай Э-нің орнын басу үшін оралғаннан кейін Гуйчжоу губернаторы болды. Тан Цзяо 1913 жылы Цай Э-ні Юньнаньның әскери губернаторы ретінде алмастырды. Тан мен Цай Э әскерилердің Қытайдағы ең маңызды институт екеніне және үкіметте маңызды рөл атқаруы керек екеніне келісті, бұл Юньнань армиясының күшті күш болып қалуына әкелді. 1915 жылдың желтоқсанында Юань Шикай өзін Қытай императоры деп жариялағанда, Тан Цай Э, Ли Лицзюнь және басқалардың қолдауымен Юньнаньның тәуелсіздігін жариялады. Ол Ұлттық қорғау соғысы кезінде Юань Шикайға қарсы әскердің жетекші тұлғасы болды. Юаньның қайтысынан кейін Тан Оңтүстік Қытайдағы ең ықпалды әскери лидерлердің біріне айналып, өзінің билік аймағын Гуанси және Сычуань провинцияларына дейін кеңейтті. 1916 жылы Цай Э қайтыс болғаннан кейін Тан 1917 жылы Сунь Ятсенге Конституциялық қорғау қозғалысын құруға көмектесті және Суньнің Куоминьдаң мүшесі болып қала отырып, өзінің партиясын – Халық партиясын (民治党) құрды. Тан Цзяоның туысы Тан Цзяю да генерал болған. Тан Цзяо Қытайдағы ұлттық аренада өзін таныту үшін үгіт-насихатты пайдаланды. Ол Шанхайға тәркіленген опиумды контрабандалық жолмен әкелді, бірақ жергілікті «Жасыл банда» британдық билік органдарына хабарлап, опиумның көп бөлігі қара нарыққа түсті. 1916 жылы опиум саудасына қатысқан шенеуніктерге қатысты сот процесі кезінде Тан Цзяю Шанхайдан қашып кетті. Тан Цзяо Юньнаньда монополиялар, салықтар мен лицензиялар арқылы опиум саудасын ұйымдастырды және Юньнань климатына сәйкес келетін мак егістерінен көп мөлшерде опиум өндіруге қол жеткізді. Ол опиумды Индокитай арқылы Хайфонг портына тасымалдап, одан Қытайдың жағалауына жіберді. Юньнаньның өндірілген опиумын және морфині басқа провинцияларға экспорттау мүмкіндігімен қатар, Тан Цзяо 1911 жылы Цай Э-мен бірге құрған Куньмин Удзиаба әуе базасында ондаған әскери және көлік ұшақтарынан тұратын әуе флотын ұстады және 1922 жылы Юньнань авиация мектебін ресми түрде ашты. Француз журналисі және романисі Люсьен Бодар өзінің «Мсье ле консул» («Француз консулы», 1973) және «Le fils du consul» («Консулдың ұлы», 1975) кітаптарында Тан Цзяоның Қытайдағы және Француз Индокитайындағы Ханойдағы француз колониялық билігімен қарым-қатынасын егжей-тегжейлі сипаттады, бұл оның әскери қару-жарақ сатып алу үшін есірткі саудасын дамытуға жасаған күш-жігерінің бөлігі болды, ал Франция Ханойдан Куньминге және одан әрі Чэндуға темір жол салуға тырысып, Оңтүстік Қытайдағы экономикалық және саяси мүдделерін кеңейтуге ұмтылды. Сунь Ятсен Гуанчжоудағы әскери үкіметтің бас маршалы болып тағайындалғанда, Тан Цзяо маршал шеніне көтерілді. 1920 жылы ол Суньге Юньнань армиясын басып алып, Танды оның басшылығынан шеттетуге тырысқан Ескі Гуанси тобын жеңуге көмектесті.

Tang was born in Huize county in 1883 in what is Qujing, Yunnan province. He passed the Imperial examination in 1903 and was selected by the Qing government to study military theory at Tokyo Shimbu Gakko in Japan the following year. While in Japan he met Sun Yat sen and became a member of the Tongmenghui revolutionary society dedicated to overthrowing the monarchy. In 1907 he continued on to the Imperial Japanese Army Academy. Returning to Yunnan in 1909, he served in a number of military posts in the New Army. In 1911, under the command of Gen. Cai E, he participated in the Wuchang Uprising, which marked the start of the Xinhai Revolution that eventually toppled the Qing dynasty. During early 1912 Tang’s forces invaded neighboring Guizhou Province, which he conquered. He was recognized as military governor of Guizhou by the Beiyang government in May of that year. Liu Xianshi succeeded Tang as Guizhou governor when Tang returned to Yunnan to succeed Cai E as military governor. Tang Jiyao replaced Cai E as military Governor of Yunnan in 1913. Tang agreed with Cai E that the military was the most important institution in China and should play a major role in government, leading to the Yunnan army remaining a major force. When Yuan Shikai proclaimed himself emperor of China in December 1915, Tang announced the independence of Yunnan with the support of Cai E, Li Liejun and others. He was a prominent leader of the army against Yuan Shikai during the National Protection War, and with Yuan’s death Tang emerged as one of the most powerful military leaders in southern China and extended his power base into Guangxi and Sichuan provinces. After Cai E died in 1916, Tang helped Sun Yat Sen set up the Constitutional Protection Movement in 1917 and started his own party, the People's Party (民治党), while remaining a member of Sun's Kuomintang. Tang Jiyao had a cousin, Tang Jiyu, who was also a general. Tang Jiyao sought to use propaganda to gain publicity for himself on the national stage in China. He smuggled confiscated opium to Shanghai, but the local Green Gang informed the British authorities and much of the opium ended up on the black market. Tang Jiyu avoided Shanghai during the trial against officials involved in the opium deal in 1916. Tang Jiyao set up an opium trafficking scheme in Yunnan, with monopolies, taxes and licenses, and succeeded in producing large amounts of opium from poppy plants, which were suited to Yunnan's climate. He transported opium via Indochina to Haiphong, which was a port, from where it was sent to China via the coast. Along with the prospects of exporting homegrown Yunnanese opium and morphia to other provinces, Tang Jiyao maintained his fleet of dozens of combat and transport aircraft based at Kunming Wujiaba airbase which he and Cai E established in 1911, and officially opening Yunnan Aviation School in 1922. Tang Jiyao was described in colorful ways in two books by French journalist and novelist Lucien Bodard, i. e. "Monsieur le consul" ("The French Consul", 1973) and "Le fils du consul" ("The Consul's Son", 1975), based on his recollections when he was a child with his father, Albert Bodard, who was Consul of France, successively in Chengdu and in Yunnanfu (later called Kunming). In these two books there are chapters with extensive descriptions of Tang Jiyao's dealings with colonial French authorities in China and Hanoi, French Indochina, as part of his efforts to develop his drug trade to finance weapons purchases for his army while France was trying to build a railroad from Hanoi to Kunming and further to Chengdu to expand their economic and political interests in southern China from French Indochina. When Sun Yat sen was appointed Grand Marshal of the military government in Guangzhou, Tang Jiyao was promoted to the rank of Marshal. He assisted Sun in defeating the Old Guangxi Clique, when it tried to seize the Yunnan Army and remove Tang as its leader in 1920.

Төмендеу

1925 жылы Сун қайтыс болғаннан кейін алты күн өткен соң Тан өзін Сунның мұрагері және Гоминьданның басшысы деп жариялады; алайда партия оның талаптарын қабылдамады. Тан содан кейін Гуандун мен Гуансиге басып кірді, бірақ Юньнань-Гуанси соғысында Ли Зонгреннен жеңіліске ұшырады. Кейін Тан Чэн Цзянминнің Қытайдың халықтық мүдделер партиясының вице-премьері болды. Ол 1927 жылғы мамыр айында Куньминде аурудан қайтыс болды, бұл Ху Рую және Лонг Юн жасаған әскери төңкеріс салдарынан биліктен қуылғаннан және Юньнаньдағы барлық билігінен айырылғаннан кейін бір ай өткен соң орын алды. Лонг Юн содан кейін Чан Кайшының Нанкин үкіметін қолдады, Халық партиясын таратып, Ченнің партиясын қуды.