Кіріспе

Қытайлық генерал және соғыс әміршісі (1901–2001) Чжан Сюэлян (3 маусым 1901, басқа мәліметтер бойынша 1898 немесе 1900 – 15 қазан 2001), сонымен қатар Чжан Сюэлиан деп те аталып, кейінірек Питер Х. Л. Чанг деп танылды, 1928 жылдан 1936 жылға дейін Маньчжурияны басқарған және әкесі Чжан Цзолинь қаза болғаннан кейін Солтүстік-Шығыс армиясының бас қолбасшысы болған қытайлық соғыс әміршісі. Ұлттық идеяларға жақын болған реформатор, ол Нанкиндегі ұлттық үкіметке адалдық серт беру арқылы соғыс әміршілері дәуірін аяқтады және Қытайды ресми түрде қайта біріктірді. Дегенмен, ол 1931 жылы Жапон империясы аймақты басып алғанға дейін Маньчжурияның де-факто тәуелсіздігін сақтап қалды. Чан Кайшының "алдымен ішкі бейбітшілік, содан кейін сыртқы қарсылық" саясатынан наразы болды және 1936 жылғы Сиань оқиғасын жоспарлауға және басқаруға көмектесті. Чжанның басшылығындағы солтүстік-шығыс әскерлері Чанды тұтқындап, оны Жапонияға қарсы Қытай Коммунистік партиясымен Біріккен майдан құруға мәжбүр етті. Чан ақыры келісті, бірақ босатылғаннан кейін Чжанды тұтқындатып, 50 жылға үй қамауына алды, алдымен материктік Қытайда, содан кейін Тайваньда. Өзінің жеке өмірінде коммунист болмағанмен, Чжанды Қытай Коммунистік партиясы мен Қытай Халық Республикасы қоршау науқандарын тоқтату және Жапонияға қарсы қарсылық соғысын бастаудағы рөлі үшін патриоттық батыр деп есептейді.

Ерте өмір

Чан Сюэлян 1901 жылдың 3 маусымында Ляонин провинциясының Хайчэн қаласында дүниеге келді. Чан жеке тәрбиешілерден білім алды, әкесі, әскери саясаткер Чжан Цзолиньнен өзгеше, ол еуропалықтармен қарым-қатынас жасағанда ыңғайлы сезінді.

Мансап

Чанг Фэнтиан әскери академиясын бітіріп, Фэнтиан армиясында полковник болды және 1919 жылы әкесінің күзетшілер командирі болып тағайындалды. 1921 жылы ол Жапонияға әскери маневрларды бақылауға жіберілді, онда ол авиацияға ерекше қызығушылық танытты. Кейіннен ол Фэнтиан армиясы үшін әуе корпусын құрды, ол 1920 жылдары Ұлы Қытай қабырғасының ішінде болған шайқастарда кеңінен қолданылды. 1922 жылы ол генерал-майор дәрежесіне көтеріліп, әскерге тең шамадағы күштерге қолбасшылық етті. Екі жыл өткен соң, ол әуе бөлімдерінің де командирі болды. 1928 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Қытайдың солтүстік-шығыс провинциялары – Хэйлунцзян, Фэнтянь және Цзилиньді бақылаған Солтүстік-шығыс бейбітшілікті сақтау күштерінің ("Солтүстік-шығыс армиясы" деп белгілі) басшысы болды. Осы жылдың желтоқсан айында ол Гоминьданға (КМТ; Қытай Ұлттық партиясы) адалдығын жариялады.

Соғыс әміршісі республика генералы

Жапондықтар әйелдерге құмар және опиумға тәуелді болған Чан Хсуэ Лян әкесіне қарағанда жапондықтардың ықпалына оңай бермек деп сенді. Осы ойға орай, жапондық Квантун армиясының офицері Чжан Зуолиннің пойзы теміржол көпірінің астынан өтіп бара жатқанда бомба жарытып өлтірді. Күтпегендей, жас Чан барша күткеннен тәуелсіз және қабілетті болып шықты, 1928 жылы Қытайдың бірігуіне қолдау көрсетіп, Чианг Кайшекті жақтады. Австралиялық журналист Уильям Генри Дональд пен доктор Гарри Уиллис Миллердің көмегімен ол 1933 жылы кантаридин автосарысу терапиясы арқылы опиумға тәуелділігінен арылды. Осы стратегияға сәйкес, Чанның әскерлері ірі қақтығыстарсыз майданнан шығып, Чанның бұрынғы солтүстік-шығыс аймағын жапондықтардың тиімді басып алуына мүмкіндік берді. Чианг Кайшек Чанға күштерін кері қайтаруды сұраған хат жазды деген болжамдар бар, бірақ Чан кейіннен бұйрықтарды өзі бергенін мәлімдеді. Чан өзінің күштерінің жапондықтарға қарағанда қаншалықты әлсіз екенін білгендіктен, үлкен армияны сақтап, өзінің беделін сақтауды көздеді. Дегенмен, бұл Чиангтың жалпы стратегиялық мақсатына да сай келеді. Кейін Чан Еуропаға саяхаттап, содан кейін Қытайға оралып, алдымен Хэбэй, Хэнань және Аньхой, ал кейін Солтүстік-Батыстағы қоршау науқандарына басшылық етті.

Сиань оқиғасы

1936 жылдың 6 сәуірінде Чан Қытай Коммунистік партиясының өкілі Чжоу Эньлаймен Қытай азаматтық соғысын аяқтауды жоспарлау үшін кездесті. КМТ басшысы генерал-сиссимус Чан Кай-шек сол кезде Жапонияға қарсы белсенділік танытпады және коммунистерді Жапониядан гөрі Қытай Республикасына үлкен қауіп деп есептеді. Оның басты стратегиясы – жапондықтарға қарсы күш салудан бұрын коммунистерді жоқ ету болды. Сондықтан Чан оны үй қамауына алды.

Танымал мәдениетте

Чангтың рөлін 1994 жылы "Мас шебер II" атты жекпе-жек өнері фильмінде Энди Лау эпизодтық рөлде ойнады. Чанг 1981 жылы Чэн Ин режиссерлік еткен "Сиань оқиғасы" (Сиань Шибиан) қытай фильмінде басты рөлде болды, Чанды Джин Анже сомдады. 2007 жылы Сиань оқиғасына арналған телесериал Қытайдың материктік бөлігінде түсіріліп, көрсетілді, онда Чанг Хсуэлян рөлін Ху Цзюнь ойнады. Чанг – 2013 жылғы "Soul Slip Peak" американдық романының маңызды кейіпкері. Колумбия университетінің Батлер кітапханасындағы Питер Х. Л. Чанг оқу залы Чангтың құрметіне аталған. Кітапхана Чангтың қолжазбаларын сақтайды. Пекиннің Great Leap Brewing сыра зауыты өзінің Little General IPA сырасын Чангтың есімімен атады. "Шаошуай" атты қытай телесериалы Чангтың өміріне негізделген.