Кіріспе
Тандо Аллаяр ауданы () – Пәкістанның Синд провинциясында орналасқан Тандо Аллаяр қаласы және аудан орталығы. 2017 жылғы халық санауы бойынша Пәкістанның халқы бойынша 56-шы ірі қала.
Tando Allahyar (, ) is a city and capital of Tando Allahyar District located in Sindh, Pakistan. It is the 56th largest city of Pakistan by population according to the 2017 census.
Тарих
Тандо Аллаяр Талпур әулетінің Мир тайпасы билік еткен кезеңде құрылған. Бачал Юсфани қала әкімі болғанда, қонақ үйлер мен жатақханалар салынды, сондай-ақ тұрғындарға арналған елді мекендер мен жұмыс орындары ашылды.
Ватайо Факирдің ғибадатханасы
Синдхи бағсысының қасиетті орны және оған өз білімімен Суфи ақыны Ватайо Факирдің Куба Шарифте, Рашидабадқа жақын жерде жатқанын ойлаған адам көрсетілді.
1709 бекініс құрылысы
Тандо Аллаяр 1709 жылы Талпур қазіргі Тандо Аллаяр қаласының орталығына жақын саз және балшықтан қамал салғанда құрылған. Бұл қамал Мирдің және аймақ халқының қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін салынды. Ол сонымен қатар сауда орталығы ретінде де пайда болды. Қала қамалдың төңірегінде дамығандықтан, "Аллаяр жо Тандо" (Аллаярдың қаласы) деп аталды. Қамал қазір "Качо Кило" деп аталады. Мир тұсында безендірілген қабырғаларының бір бөлігі бүгінге дейін сақталған.
Британдық билік
1906 жылы Британдық Радж кезінде теміржол стансасы салынды. Бұл қаланың ауыл шаруашылығы және сауда орталығы ретінде маңыздылығы артып келе жатқанын көрсетеді. Қаланың атауы "Аллаяр Жо Тандо" дегеннен "Тандо Аллаяр" деп өзгертілді. Британдық Радж фортты өзінің ресми қажеттері үшін иеленді.
Құбыр
1933 жылы канал салынды. Ол Таңдау Аллаярдың ауыл шаруашылығы және саудадағы рөлін одан да арттырды.
Тәуелсіздік
1947 жылға дейін Тандо Аллаяр тұрғындарының көп бөлігі индуистер болған. Баба Рамдевжи Рама Пир ғибадатханасы индус-мұсылман бірлігінің және бейбіт бірлесімнің символы болды. Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін көптеген индуист дінін ұстанушылар кетіп қалды. Дегенмен, қала орталығында орналасқан ғибадатхана индуист паломниктері үшін танымал мақсат болып қалуда. Көпшілік мұсылман халқы Мұсылман лигасы мен Пәкістан қозғалысын қолдады. 1947 жылы Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін азғын индуистер мен сикхтер Үндістанға көшіп кетті, ал Үндістаннан келген мұсылман қашқындылары Тандо Аллаяр ауданына қоныстанды.
Рамапир ғибадатханасы
Рама Пир Мандир – Тандо Аллаярдағы Рамдев Пир храмы. Бұл Пәкістандағы индуистер үшін екінші ірі қасиетті орын. Жыл сайын индуистер күнтізбесіндегі Бхадрапада айында Рамапир Сева Мандали үш күндік мереке ұйымдастырады.
Халық саны
2010 жылы Тандо Аллаяр және оның жақын аймағындағы халық саны 400 000 адамды құрады. Халықтың 30 пайызы – 1947 жылы Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін Үндістаннан келген мұсылман көшпенділері. 70 пайызы – жергілікті синдхи тұрғындары. Тандо Аллаярда урду, балучи, пәнджәби және пушту тілдерінде сөйлейтін көптеген адамдар бар.
Климат
Тандо Аллаяр жыл бойы ыстық. Жыл бойы түнде салқын жел соғады.
Ауыл шаруашылығы
Тандо Аллаяр – Пәкістанның ең бай ауыл шаруашылығы өңірлерінің бірі. Ақшалай дақылдар, мысалы, қант құрағы, бидай, пияз және мақта өсіріледі. Манго мен банандар да егіледі. Қант фабрикалары мен мақта тазалау заводтары бар. Мир Вах жолында, қала орталығынан 3 км қашықтықта орналасқан Мұхсин Рашид Мемон манго шаруашылығы – ірі манго шаруашылығы. Онда Сіндри, Дашари, Лангра, Анвер Ратол, Сироли және Паташа сорттары бар.
Дін
Тандо Аллаяр халқының көп бөлігі шиит және суннит исламын ұстанады. Қалада негізінен кәсіппен айналысатын шағын индуист қауымы да бар, ал ауылдық аймақтарда индуист қауымдары көбінесе егіншілікпен шұғылданады. Қалада Бұкера Шариф сияқты әртүрлі жерлерде бірнеше мазарлар бар, сондай-ақ қалада "Сания Дарул Улум" деп аталатын, Дарул Улум атымен белгілі өте ескі медресе бар.
Мәдениет
Тандо Аллаярдың бай дәстүрлі синдхи мәдениеті бар. Әйелдер шалбар-камиз кие алады, бірақ көбінесе дәстүрлі киім – қахара немесе "паро" киеді. Дәстүр бойынша, көптеген білезіктер қолға тағылады. Ерлер кең шалбарлы және синдхи стиліндегі доппа киеді. Жастар батыс үлгісінде киінеді.
Тілдер
Синдхи, Сираки және урду тілдері басты тілдер болып табылады. Басқа тілдердің ішінде Раджстани Қаймхани Ханзада, Дхатки, Марвари, Балучи, Пәнджәби және Брахуи тілдері, сондай-ақ кейбір дравид тілдері де қолданылады.
Сәулет
Тандо Аллаяр – манго ағаштарымен көмкерілген, қарбалас қала. Ескі ғимараттардың үстінде желді ұстап алатын, түтін құбыры тәрізді салқындатқыш құрылғылар орнатылған.
Білім
Таңдау Аллаярдың қалалық аймақтарындағы сауаттылық деңгейі, ауылдық аймақтарға қарағанда жоғары. Таңдау Аллаяр – маргиналды, төмен кірісті аймақ, мемлекеттің қатысуы мектеп ғимараттарын салумен және мұғалімдермен қамтамасыз етумен шектеледі. Мұғалімдерге аз оқыту беріледі және олар көне, авторитарлық оқыту үлгісін ұстануға бейім; Захид Шахаб Ахмед 2017 жылы кейбір мұғалімдер студенттердің тәуелсіз, сыни ойлау қабілеттерін дамытуға бағытталған, қатысу кластарының түсінігімен таныс еместігін атап өтті. Таңдау Аллаярдағы білім беру, көбінесе студенттер арасында кең таралғандықтан, урду тілінде жүзеге асырылады.