Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иттің мінез-құлқын түзетуші – иттердің мінез-құлқын өзгертумен немесе түзетумен айналысатын адам. Олар көп жылдық тәжірибе жинаған, тәжірибелі иттерді бағып-үйреткендер немесе жоғары білім алған болуы мүмкін. Кейбіреулері ветеринария, жануарлар ғылымы, зоология, социология, биология немесе жануарлар мінез-құлқы салаларында білім алып, адам мен ит арасындағы қарым-қатынасқа өз тәжірибесі мен білімін қолданады. Кәсіби сертификацияны салалық қауымдастықтар немесе жергілікті білім беру орталықтары ұсынуы мүмкін. Дегенмен, мінез-құлық түзетушілердің кәсіби ұйымға мүше болуы немесе арнайы дайындықтан өтуі міндетті емес.
A dog behaviourist is a person who works in modifying or changing behaviour in dogs. They can be experienced dog handlers, who have developed their experience over many years of hands on experience, or have formal training up to degree level. Some have backgrounds in veterinary science, animal science, zoology, sociology, biology, or animal behaviour, and have applied their experience and knowledge to the interaction between humans and dogs. Professional certification may be offered through either industry associations or local educational institutions. There is however no compulsion for behaviourists to be a member of a professional body nor to take formal training.
Шолу
Иттің мінез-құлқын өзгерту үшін жұмыс істейтін кез келген адам, терминнің ең кең мағынасында, ит мінез-құлқы маманы деп есептелуі мүмкін, бірақ жануарлар мінез-құлқы маманы деген атақ әдетте тиісті кәсіби біліктілікті алған адамдарға беріледі. Ит мінез-құлқы мамандарының кәсіби салалары мен оқу бағдарламалары жануарлар ғылымы, зоология, социология, биология, психология, этиология және ветеринария ғылымдары мен олармен шектелмейді. Осындай біліктілік алған адамдар өздерін Клиникалық жануарлар мінез-құлқы маманы, Қолданбалы жануарлар мінез-құлқы маманы (PhD) немесе Ветеринариялық мінез-құлқы маманы (ветеринариялық білімі бар) деп атайды. Егер олар өз тәжірибесін нақты бір түрге шектесе, олар өздерін ит/мысық/құс мінез-құлқы маманы деп атауы мүмкін. Мінез-құлық мәселелерімен жұмыс істейтін көптеген ит оқытушылары бар, бірақ білікті ит мінез-құлқы мамандары салыстырмалы түрде аз. Көптеген адамдар үшін ит мінез-құлқы маманының қызметтерінің құны, сұраныс пен ұсыныстың арасындағы теңсіздікті және олардың алған білім деңгейін көрсетеді. АҚШ-та кейбір мінез-құлық мамандарын "CAAB" пост-номиналымен тануға болады, бұл олардың сертификатталған қолданбалы жануарлар мінез-құлқы маманы екенін (PhD немесе ветеринариялық білімі бар) немесе "DACVB" – Америка ветеринариялық мінез-құлқы колледжінің дипломаты екенін (ветеринариялық білімі бар) көрсетеді. Ұлыбританияда ABTC Practitioner ұйымымен сертификатталған ветеринариялық және ветеринариялық емес мінез-құлық мамандары "CCAB" немесе "ABTC CAB" пост-номиналдарын пайдалана алады, ал Еуропаның басқа аймақтарында мінез-құлық медицинасы бойынша ветеринариялық мамандар "DipECAWBM(BM)" қолданады.
While any person who works to modify a dog's behaviour might be considered a dog behaviourist in the broadest sense of the term, an animal behaviourist, is a title generally given to individuals who have obtained relevant professional qualifications. The professional fields and course of study for dog behaviourists include, but are not limited to animal science, zoology, sociology, biology, psychology, ethology, and veterinary science. People with these credentials usually refer to themselves as Clinical Animal Behaviourists, Applied Animal Behaviourists (PhD) or Veterinary behaviourists (veterinary degree). If they limit their practice to a particular species, they might refer to themselves as a dog/cat/bird behaviourist. While there are many dog trainers who work with behavioural issues, there are relatively few qualified dog behaviourists. For the majority of the general public, the cost of the services of a dog behaviourist usually reflects both the supply/demand inequity, as well as the level of training they have obtained. Some behaviourists can be identified in the U. S. by the post nominals "CAAB", indicating that they are a Certified Applied Animal behaviourist (which requires a Ph. D. or veterinary degree), or "DACVB", indicating that they are a diplomate of the American College of Veterinary behaviour (which requires a veterinary degree). In the UK veterinary and non veterinary behaviourists certified by an ABTC Practitioner organisation may use the postnominals “CCAB” or “ABTC CAB”, or wider in Europe Veterinary Specialists in Behavioural Medicine use “DipECAWBM(BM)”.
Тәрбие
Бихевиоризм – адам немесе жануар психологиясын тек объективті байқалатын және өлшенетін мінез-құлық оқиғаларын зерттеу және талдау арқылы ғана дәл зерттеуге болатын теория немесе ілім, бұл субъективті психикалық күйлерге қарама-қарсы келеді. Итпен айналысатын маман, атағына қарамастан, әдетте ит пен оның иесімен жеке жұмыс істейді, егер ол мінез-құлықтық немесе психобиологиялық тәсілді қолданса. Бұл жұмыс иттің үйінде, маманның кабинетінде, иттің мінез-құлық проблемалары байқалатын жерде немесе емделу барысында осы орындардың кез келген комбинациясында жүзеге асырылуы мүмкін. Иттің өмірлік ортасында байқап, иесімен әңгімелесу арқылы мінез-құлықтанушы, иттің мінез-құлқына қандай факторлар ықпал ететіні және оны қалай сақтап тұратыны туралы жұмыс гипотезасын жасайды. Офисте жұмыс істейтін мамандар мінез-құлықты өзгертуді бағау кезінде қиындыққа тап болуы мүмкін, себебі ит әртүрлі орындарда әртүрліше әрекет етеді, ал иесімен жүргізілетін, қаншалықты толық болса да, әңгімелер жеткілікті мәліметтер бермейді. Ит мінез-құлқының себебін анықтағаннан кейін, маман мінез-құлықты кезең-кезеңмен өзгертуге бағытталған, мақсатқа негізделген жоспарды әзірлейді. Ол мақсаттарға қол жеткізілгенге (немесе жеткізілмегенге) дейін жоспарға басшылық ету және өзгерістер енгізу үшін үй жануарларының иесімен жұмысын жалғастырады, соңында жағдайды және оның нәтижесін жазбаша түрінде қорытындылайды. Маманның қолданатын әдістері мен құралдары бірнеше факторға байланысты болады, оларға иттің мізгегі, маманның оқыту философиясы, тәжірибесі және қарастырылып жатқан мінез-құлық проблемалары жатады. Бір жағынан, кейбір мамандар иттерді жағымсыз немесе күшпен мәжбүрлеу әдістерін (соның ішінде тұншықтыру, шұңқыр, электр шоктары, тебу, ұру, итеру, қадағалау, сілкіп алу немесе домалату сияқты құралдарды) қолданбай, сыйақыға негізделген әдістерге баса назар аударуға тырысады. Иттерді мінез-құлықтық тұрғыдан оқытуды қалай дұрыс орындау керектігін білетін иттерді тәрбиелеушілер мен мінез-құлықтанушылар әдетте кепілді нәтижелер бермейді. Басқалары ауызша ескертулер, бас баулары, түзету баулары немесе электр бауларын қолдануды белгілі бір иттерді немесе мінез-құлық проблемаларын емдеу үшін қажет немесе пайдалы деп санайды. Қолданылатын жалпы философия – шатасуға, қорқынышқа, ауырсынуға және шамадан тыс стреске әкелетін әдістерден аулақ болу. Осы әдістерді қолданатын иттерді тәрбиелеушілер мінез-құлықтық тәсілді қолдануы мүмкін немесе қолданбауы мүмкін, сондай-ақ мінез-құлықты өзгертудің ғылыми негіздерін түсінуі мүмкін немесе түсінбеуі мүмкін. Кәсіби біліктілігі жоқ иттер мінез-құлықтары бойынша мамандар көбінесе көп жылдық тәжірибесі бар және проблемалы иттермен жұмыс істеуде біліктілігін арттырған иттерді тәрбиелеушілер болып табылады. Олар мінез-құлықты формалды түрде колледжде немесе басқа да оқу орындарында оқыған болуы мүмкін. Ит мінез-құлық проблемасы мен иттерді тәрбиелеу мәселесі арасындағы айырмашылықты кейбір ит иелері түсінуі қиын болуы мүмкін, себебі ресми анықтамасы жоқ. Сонымен қатар, иттерді тәрбиелеушілер мен мінез-құлықтанушылардың қолданатын оқыту әдістері көбінесе иттердің немесе иесінің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қайсысының біліктілігі жоғарырақ екенін анықтау кезінде бәсекелесе алады. Мінез-құлықты өзгерту ғылымын зерттеу арқылы негізделген мінез-құлықтық тәсілді ұстанатын иттерді тәрбиелеушілердің пәндері кейде өзін мінез-құлық проблемаларын шешудегі сарапшы ретінде көрсететін иттерді тәрбиелеушілерге қарсы қойылуы мүмкін. Кейбір адамдар үшін талқылау мен бағалау мінез-құлық терминін қолданудан гөрі тиісті әдістер мен құралдар туралы болуы ықтимал.
Behaviourism is the theory or doctrine that human or animal psychology can be accurately studied only through the examination and analysis of objectively observable and quantifiable behavioural events, in contrast with subjective mental states. A dog practitioner using a behavioural approach or psychobiological approach, regardless of title, typically works one on one with a dog and its owner. This may be carried out in the dog's home, the practitioner's office, the place where the dog is showing behavioural problems, or a variety of these locations for different sessions during the treatment time. By observing the dog in his/her environment and skillfully interviewing the owner, the behaviourist creates a working hypothesis on what is motivating, and thus sustaining, the behaviour. Office bound behaviourists may be disadvantaged when it comes to assessing behavioural modification, as the dog may act very differently in different locations and interviewing owners, no matter how thorough, may not provide enough details. After establishing a motivating cause, the practitioner will develop a step wise, goal based plan to alter the behaviour in stages, continue their work with the pet owner to guide and make changes in the plan as the goals are met (or not) and conclude with a final write up of the case and its outcome. The methods and tools of the behaviourist will depend on several factors including the dog's temperament, the behaviourist's personal philosophy on training, the behaviourist's experience, and the behavioural problems being addressed. At one end of the spectrum, some behaviourists attempt to train dogs, refraining from the use of aversive or coercive methods (and the tools associated with them, such as choke, prong/pinch or electric shock collars, kicking, hitting, poking, staring, shaking, or rolling), choosing instead to rely on reward based methods. Dog behaviourists and dog trainers with a knowledge of how to approach training in a behavioural way usually do not offer guaranteed results. Other behaviourists believe that the use of verbal corrections, head collars, correction collars, or electric collars are necessary or useful when treating particular dogs or particular behavioural problems. The general philosophy in use is to avoid methods that could cause confusion, fear, pain and anything other than mild stressors. Dog trainers who use these techniques may or may not be utilising a behavioural approach and may or may not have an understanding of the science behind behaviour modification. Dog behaviourists who lack professional credentials are generally dog trainers who have developed their expertise for working with problem dogs over many years of hands on experience. They may or may not have studied behaviour formally in college or any dog training school. The differences between a dog behavioural problem and a dog training problem may be difficult for some dog owners to understand, due to the lack of a formal definition. At the same time, the dog training techniques utilised by dog trainers and behaviourists may often compete when considering which practitioner is better qualified to meet the dog's or owner's needs. The disciplines of dog trainers who follow a behavioural approach, informed by the study of the science of behaviour modification, can sometimes be juxtaposed against dog trainers who present themselves as experts at solving behavioural problems. The discussion and assessment, for some, may be more about appropriate methods and tools, rather than use of the term behaviourist.
Кәсіби бірлестіктер
Иттердің иелері мен бапкерлеріне мінез-құлықты оқытуды түсінуге және қолдануға, немесе осы салада сертификат алуға көмектесу мақсатында, иттердің мінез-құлықты оқытуын дамытуға арналған кәсіби ұйымдар, олардың біліктілігін арттыру үшін қажетті құралдарды ұсынады. Әртүрлі ұйымдардың әртүрлі стандарттары, мақсаттары және мүшелік талаптары болады. Америкалық Ветеринариялық Медицина Ассоциациясы (AVMA) немесе әлемнің басқа аймақтарындағы, мысалы, Ұлыбританиядағы Жануарлар Мінез-құлық және Оқыту Кеңесі, Еуропалық Ветеринариялық Мамандар Кеңесі (EBVS) және Австралия мен Жаңа Зеландия Ветеринариялық Ғалымдар Колледжі (ANZCVS) сияқты ұйымдар бойынша ветеринариялық мінез-құлық маманы ретінде мойындалу үшін, аттестаттауға өтініш беру және емтихан тапсыру қажет. Мінез-құлық мамандары біліктілігін арттыруға бағытталған көптеген колледждерде жұмыс істей және оқи алады. Кейбір ұйымдарға мүше болу үшін біліктілік талап етілсе, ал басқалары үздіксіз өзін-өзі дамытуға ниет білдіруді талап етуі мүмкін. Біліктілікті жергілікті колледждер мен білім беру орталықтары да ұсынуы мүмкін.
In order to assist dog owners and trainers understand and utilise this behavioural training or become certified in the practice, professional associations dedicated to the development of behavioural dog training offer tools to further their development. Different associations have different standards, goals, and requirements for membership. Board certified veterinary behaviourists are required to pass a credentialing application and exam to be recognised as board certified in the view of the American Veterinary Medical Association (AVMA), or similar in other parts of the world, including the Animal Behaviour and Training Council in the UK, European Board of Veterinary Specliaists (EBVS) and the Australian and New Zealand College of Veterinary Scientists (ANZCVS). Behaviourists may work and study towards formal accreditation with one of the many colleges providing training. Some associations might require accreditation to join, while others may require a declaration of intent for continuing personal development. Accreditation, may also be offered through local colleges and educational institutions.