Кіріспе

Америкада туған үнді герпетологы, Жаңа Зеландия герпетологы Ромулус Эрл Уитакер (23 мамыр 1943 жылы туған) – америкалық туған үнді герпетологы, жабайы табиғатты қорғаушы және Мадрас жылан паркінің, Андаман және Никобар айналасының қоршаған ортаны қорғау қорының (ANET) және Мадрас крокодилдер банкі қорының негізін қалаушы. 2008 жылы Уитакер Үндістан бойынша жаңбырлы ормандарды зерттеу станцияларының желісін құруға жасаған еңбегі үшін 2008 жылғы Rolex Awards for Enterprise сыйлығының иегері атанды. 2005 жылы ол табиғатты қорғаудағы көрнекті басшылығы үшін Уитли сыйлығын жеңіп алды. Ол бұл сыйлықты Карнатакада король кобралары мен олардың мекендеу орындарын зерттеу үшін Агумбе жаңбырлы орманы зерттеу станциясын құруға жұмсады. Жабайы табиғатты қорғаудағы қызметі үшін 2018 жылы Үндістан үкіметінен "Падма Шри" сыйлығымен марапатталды.

Түпнұсқасы мен жеке өмірі

Уитакер (Rom деп аталады) АҚШ-тың Нью-Йорк қаласында американдық жұбайлардың отбасында дүниеге келді. Оның анасы Дорис Норден суретші болса, әкесі АҚШ армиясында қызмет еткен. Оның Гейл (1939 ж. т.) деген үлкен әпкесі бар. Әке-шешесі ажырасқаннан кейін анасы (балаларының қамқоршысы болған) Хариндранатх пен Камаледеви Чаттопадхяйдың ұлы Рама Чаттопадхяйға үйленді. Ром мен Гейл бастапқыда Нью-Йорк қаласында қалды. 1951 жылы Ромның жартылай қарындасы Нина дүниеге келген соң, олар Бомбейге (қазіргі Мумбаи) көшіп кетті. Ромның әкесі Рама Чаттопадхяй түсті фильмдерді өңдеу саласында пионер болды; ол Мумбаидің Ворли ауданында Үндістанның алғашқы түсті кино өңдеу зертханасын құрды. Ромның жартылай інісі Нилкант 1953 жылы Мумбайда дүниеге келді. Ром Нью-Йоркте бастаған білімін Кодайканал халықаралық мектебінде (1960 жылғы түлек) жалғастырды. Ол қысқа мерзімге Вайоминг университетінде оқыды. Вьетнам соғысының басында, тиісті жастағы американдық азамат ретінде, ол АҚШ армиясына шақырылды, онда ол Жапониядағы әскери госпитальде фельдшер болып оқыды және қызмет етті. Армиядағы қызметтен кейін ол 1963 жылдан 1965 жылға дейін Майамидегі Серпентариумда Билл Хаасттан тәлім алды, оны ол көңілмен "гуру" деп атайды. Сауда флотындағы қысқа мансабы оны Үндістанға қайтарды, және ол содан бері осы жерде тұрады. Қазір ол Үндістанның азаматы. 1974 жылы Уитакер Зай Уитакерге үйленді, және олардың екі ұлы болды – Нихил мен Самир. Бірақ, некелері ақырында ажырасып кетті. Кейін ол қайтадан үйленді, ал оның әйелі Жанаки Ленин – үнділік. Олар Тамил Наду штатындағы Ченнай қаласының шетінде, Ченгальпатту қаласының жанындағы фермада тұрады. 1986 жылы, 40 жасқа толып, Уитакер Тынық мұхиты университетінде жабайы табиғатты басқару саласы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Бұл оның жабайы табиғатқа, әсіресе жорғалаушыларға деген өмір бойғы құштарлығының бір қыры болды. Сонымен қатар ол VU2WIT үнділік шақыру белгісімен лицензияланған радио әуесқой операторы.

Үндістанда жұмыс

Уитакер Ченнаидегі жылан паркіне негізін қалаушы директор болды. Парк Ирула тайпасының жағдайын жақсарту мақсатында құрылды, олар жыландарды ұстау саласындағы шеберліктерімен танымал. Жылан саудасына тыйым салынғаннан кейін тайпа өкілдері жұмыссыз қалды. Уитакер Ирула тайпасына жылан уын өндіруге көмектесті, ол улы дәрілерді жасау үшін қолданылады. Ром – Мадрас крокодилдер банкі траст-орталығының герпетология жөніндегі негізін қалаушы директоры, крокодилдерді көбейту және оларды қорғау бағдарламаларына белсенді қатысады. Уитакер қазіргі уақытта құрып кету қаупі төнген гариалды құтқару жөніндегі жұмыстарды үйлестіруде. Бұл крокодилдер тұқымдасының өкілі, Үндістан суларында 250-ден аз жекелеген дарақ қалған. 2010 жылдың 27 желтоқсанында Қоршаған орта және орман министрі Жайрам Рамеш Мадрас крокодилдер банкіне Роммен болған кездесуде Мадхья-Прадеш, Раджастан және Уттар-Прадеш штаттарындағы Шамбал өзені бойында орналасқан Ұлттық Шамбал қорығында гариалдарды қорғау жөніндегі Ұлттық үш штаттық комитет құрылғанын жариялады. Комитет құрамына штаттардың су ресурстары министрліктерінің, суару және энергетика департаменттерінің, Үндістанның жабайы табиғат институтының, Мадрас крокодилдер банкінің, Гариалды сақтау альянсының, Дамудың балама жолдарының, Экология және қоршаған ортаны зерттеу жөніндегі Ашока трестінің, Дүниежүзілік табиғат қорының және үш штаттың орман шаруашылығы бөлімдерінің өкілдері кіреді. Комитет гариалдар мен олардың мекендеу орындарын қорғау стратегиясын жоспарлайды. Бұл түрді және оның экологиясын одан әрі зерттеуді, сондай-ақ осы түрге тәуелді жағалаудағы қауымдастықтардың әлеуметтік-экономикалық жағдайын бағалауды қамтиды. Бұл жаңа бастамаға қаржы 5 жыл бойы жыл сайын 50-80 миллион рупий (1-1,7 миллион АҚШ доллары) көлемінде жабайы жануарлар мекендеу орындарын кешенді дамытудың кіші бағдарламасы ретінде тартылады. Бұл жобаны Ром Уитакер көптен бері қолдап келеді.

Кәсіби қатынастар

Уитакер Бомбей табиғи тарих қоғамының кеңесші комитеті мен редакциялық алқасының мүшесі, Амфибиялар мен бауырымен жорғалаушыларды зерттеу қоғамының (АҚШ) тілшісі, Ирула тайпалық әйелдерінің әл-ауқатын жақсарту қоғамының кеңесшісі, Орманды жаңарту жобасы, Нью-Делидегі Ғылым және білім беру орталығының және Ахмадабадтағы Қоршаған ортаны қорғау білім беру орталығының мүшесі. Ол Тамил Наду әлеуметтік орман шаруашылығы зерттеу қоғамын және Пални тауларының қорғау кеңесін бірлесіп құрды. Ол "Ирула жылан аулаушылар" өндірістік кооперативінің бас техникалық кеңесшісі және Үндістанның өнер және мәдени мұраны сақтау ұлттық қорының Андаман және Никобар аралдары бөлімінің үйлестірушісі. Ол Үндістанның жыландары туралы зерттемелер жүргізді. 2018 жылы ол жабайы табиғатты қорғаудағы еңбегі үшін Үндістанның төртінші жоғары азаматтық наградасы – "Падма Шри" орденімен марапатталды.

Құрмет белгілері, марапаттар және басқа да марапаттар

Ол өзінің жұмысы үшін 2005 жылы Уитли сыйлығын (Ұлыбританияның ең беделді табиғатты қорғау сыйлығы деп саналады) жеңіп алды. 2008 жылы ол Rolex Awards сыйлығының иегері атанды. Ромул Уитакердің құрметіне үнді боасының бір түрі – Eryx whitakeri деп аталады. Крейттердің бір түрі, Bungarus romulusi, Ромул Уитакердің құрметіне аталған. 2018 жылы Ромул Уитакерге Үндістан үкіметі жабайы табиғатты қорғау саласындағы еңбегі үшін "Падма Шри" (төртінші дәрежедегі ең жоғары азаматтық награда) ордені табысталды.