Кіріспе

People for Legal and Non Sectarian Schools (PLANS) – АҚШ-тың Калифорния штатында орналасқан, Уолдорф әдістемесін қолданатын жекеменшік мектептерді мемлекеттік қаржыландыруға қарсы күресетін ұйым. Бұл топ тәуелсіз Уолдорф мектептері мен мемлекеттік Уолдорф әдістемесін қолданатын жекеменшік мектептер антропософиялық мазмұнды оқытады, бұл мазмұн діни сипатта болып табылады және мектептер бұл мазмұнды жұртшылықтан жасырады деп санайды. 1998 жылы PLANS Калифорния штатының екі мемлекеттік мектеп округіне – Сакраменто қалалық бірыңғай мектеп округіне және Твин Риджс бастауыш мектеп округіне – олардың екі мектебінде іске асырылған Уолдорф әдістемесіне негізделген білім беру бағдарламаларын тоқтату үшін федералдық сотқа шағымданып арыз берді. Аталған іс 2012 жылы негізі бойынша қаралып, тоқтатылды. Ұйым 1995 жылы құрылған және 1997 жылы Калифорниядағы коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді. Ұйымның негізін қалаушылары, президент Дебра Снелл және хатшы Дэн Дуган – бұрын Уолдорф мектебінде оқыған балалары бар ата-аналар. Сотқа шағым түскен кезде ұйымда 50-ден аз мүше болған.

PLANS ісі

1998 жылдың ақпан айында PLANS екі калифорниялық мемлекеттік мектеп округіне – Сакраменто Сити Біріккен мектеп округіне және Твин Риджс бастауыш мектеп округіне – сотқа шағым түсірді. Бұл округтер Вальдорф әдісімен жұмыс істейтін мектептерді қамтиды: біреуі Вальдорф негізіндегі чартерлік мектепті, ал екіншісі Вальдорф негізіндегі магнит мектебін басқарады. Шағымында PLANS «Вольдорф мектептерін басқарудың басты мақсаты мен басты салдары дінді, соның ішінде антропософияның діни доктриналарын ілгерілету болып табылады» деп мәлімдеді, және осылайша АҚШ Конституциясының бірінші және он төртінші түзетулерін, сондай-ақ Калифорния Конституциясының IX бабын бұзады. PLANS-тің 1999 жылғы қанағаттандыру туралы өтінішіне жауап ретінде сот бұл мектептердегі бағдарламаның басты мақсаты дінді ілгерілету екені туралы олардың пікірін қабылдамады, екі мектеп округінің мектептерінде Вальдорф оқыту әдістерін енгізудің секулярлық, дінге жат мақсаты бар екенін анықтады, бірақ істі екінші сұрақ бойынша қарауға рұқсат берді: бағдарламалардың басты салдары Конституцияны бұзатын деңгейде кез келген дінді мақұлдаудың бейкөріне салдары болуы мүмкін бе.

Істің мән-жайын қараудан бас тарту

Сот 2005 жылдың 12 қыркүйегіне жоспарланған және 16 күнге созылуы күтілген. Сотта қаралатын екі мәселе болды. Бірінші мәселе – антропософияның Конституцияның дін бостандығы туралы ережеге сәйкес дін санала ма, жоқ па, соны анықтау еді. Сотталған тарап оның дін емес екенін мәлімдеді. Екінші мәселе, антропософия Конституцияның дін бостандығы туралы ережеге сәйкес дін болып танылған жағдайда ғана қаралатын болды, ол екі аудандағы мемлекеттік мектептер антропософияны АҚШ Конституциясын бұзу деңгейінде насихаттады ма, жоқ па, соны шешуге бағытталған. Сот жоспарланғандай басталды, бірақ 30 минуттан кейін аяқталды, себебі PLANS антропософияның дін екенін дәлелдеу үшін жеткілікті дәлелдер ұсыну (профер) бойынша заңдық міндеттемесін орындай алмады. PLANS-тің адвокаты сотқа, олардың міндеттемелерін орындай алмайтындарын және соттың бұрынғы дәлелді шешімдеріне байланысты, антропософияның дін екенін куәландыру үшін сотта куәгерлер ұсына алмайтындарын хабарлады. PLANS дін туралы мәселе бойынша бір құжаттық дәлелді енгізуге тырысты. Үстемдіктер тыңдалды, бірақ сотта ешқандай дәлел ұсынылмады. Сот PLANS-тің дәлелдеу міндеттемесін орындамағанын анықтады және істі мазмұны бойынша тоқтатуға бұйырды.

Шешімге шағымдану

PLANS компаниясы 2005 жылдың қараша айында бұл шешімге шағымдану туралы хабарлама берді. Шағымда PLANS-тің өз ісінде екі қорғаушы сарапшы куәгерді шақыруына бұрынғы шешімдердің кедерес келтіргені, осының салдарынан антропософияның дін екенін куәландыра алатын куәгерлердің қалмағаны айтылады. Бұрынғы шешімдер сот отырысынан алты ай бұрын берілген сотқа дейінгі өтініштер нәтижесінде шығарылды. PLANS шақыруды жоспарлаған екі куәгерді қорғау тарапы алдымен PLANS-ке қарсы куәгерлер ретінде жариялаған. PLANS шағымда судья сілтеме жасаған автоматты ақпарат беру ережесі 1998 жылы іс қозғалған кезде қолданыста болмағанын, ал куәгерлер қолданыстағы ережелерге сәйкес толық ашылғанын мәлімдейді.

Істің мән-жайын қайта қараудан бас тарту

2010 жылдың қарашасында судья бұл істі екінші рет мазмұны бойынша қарастырып, қабылдамады. Антропософиялық қоғам ережелерінен басқа, талапкер ұсынған барлық дәлелдер сотқа дейін алынып тасталды немесе сот барысында құпия сөз ретінде қабылданбады. Талапкер өз ісіне бейжай қараған бір куәгерді шақырды, сарапшы куәгерлер болған жоқ. Өз шешімінде судья талапкердің куәгерден сарапшы куәгерден ғана алуға болатын куәліктерді алуға тырысқанын, сондай-ақ "істің маңызды мәселелеріне қатысты куәгердің куәлігін ұсынудағы толық сәтсіздігін" жағымсыз шешім шығаруға жеткілікті негіз ретінде көрсетті. Алайда, талапкердің тиімді түрде іс жүргізе алмауынан басқа, "дәлелдер антропософияның діни немесе философиялық көзқарасына қарамастан, кез келген адамға қолжетімді білім алу әдісі екенін көрсетеді. Яғни, антропософия діни доктрина немесе ұйымдастырылған сенімдер жиынтығы емес, білім алудың әдістемесі немесе тәсіліне көбірек ұқсайды". Судья антропософияны дін ретінде қарастырмауға негіз болатын бірқатар факторларды егжей-тегжейлі талдап, қорытынды жасады.

Істің тарихы

1999 жылғы алғашқы шешімінен кейін АҚШ-тың Калифорния штатының Шығыс округінің аудандық соты 2001, 2004 және 2005 жылдары осы іс бойынша маңызды шешімдер қабылдады: 2001 жылы Сот істі қараусыз қалдырды. Нью-Йорктегі ұқсас іс бойынша бұрынғы құқықтық прецедент, Уолдорф білім беруімен байланысы болмаса да, Сотты PLANS-тің салық төлеуші ретінде істемеге құқығы жоқ деп тануына алып келді. PLANS шағымын қайта қарауды сұрағаннан кейін, АҚШ-тың 9-шы апелляциялық соты 2003 жылдың ақпан айында төменгі соттың салық төлеушіге қатысты шешімін күштен шығарып, істі сотқа беруге рұқсат берді. 2004 жылдың мамырында PLANS антропософияны дін деп тануды сұрап, PLANS ұсынған материалдар негізінде қысқаша сот шешімі шығару туралы өтініш білдірді. Алайда, Сот бұл аргументтерді қабылдамады және 2004 жылдың 15 қарашасында «Антропософияның дін екендігіне қатысты маңызды фактілер бойынша даулы мәселелер бар» деп мәлімдеп, өтінішті қабылдамады. Сот екі тарапқа куәгерлер мен дәлелдерді ұсынуға 2005 жылдың қаңтарына дейін жаңа мүмкіндік берді. 2005 жылдың сәуір айында Сот 2005 жылдың 12 қыркүйегіне жоспарланған сот процесінің тәртіптік және процессуалдық ережелерін, сондай-ақ сот процесінің мәселелерін көрсететін бұйрық шығарды. Сот мәселелерді бөліп, ең алдымен антропософияның дін екендігін қарастыру қажет екенін, екіншіден, мектептерде антропософияның болуын анықтау қажет екенін мәлімдеді. Бұйрық бойынша PLANS-тің 11 куәгері, оның адвокатының айыпталушыларға уақтылы түрде ақпарат ұсынбағандықтан, және 105 экспонаты сот санкциясының нәтижесінде қабылданбады. 2009 жылдың маусым айында PLANS-тің адвокаты Калифорния адвокаттар алқасынан «тәртіптік іс жүріп жатқандықтан» өзінің «қызметтен бас тартуын» ұсынды; 2007 және 2008 жылдардағы бұрынғы тәртіптік шағымдарда кәсіби кодекстің қасақана бұзылуы туралы айтылған. 2010 жылдың тамызында екінші сот процесі Сакраментодағы федералды сотта басталды. 2010 жылдың қараша айында екінші сот процесінің шешімі жарияланды, онда талапкерге (PLANS) қарсы және айыпталушылар пайдасына шешім шығарылды. Тыныш мұхиты институтының қолдауымен шағымдану жоспарланды. 2012 жылы PLANS-тің шағымы АҚШ-тың 9-шы округтік апелляциялық сотында қарастырылды. Сот 2010 жылғы шешімді күшінде қалдырып, істі мазмұны бойынша тоқтатып қойды.

Топтың қоғамдық қызметінің тарихы

PLANS хатшысы Дэн Дуган түрлі ұйымдарға дайындалған баяндамалар жасады және PLANS мектеп басқармаларына дайындалған баспа материалдарын таратты, олар сол кезде өз аудандарында Вальдорф әдістерін қабылдауды қарастырып жатқан. Дуган сонымен қатар ұйым үшін веб-сайт құрды және Уолдорф оқу бағдарламасына, антропософияға және Уолдорф мектептеріне қатысты талқылауға арналған электрондық поштаның қоғамдық талқылау тізімін жүргізді. 1996 жылдың ақпан айында Дуган Твин Риджс бастауыш мектеп округінің мектеп кеңесінде слайд презентациясын өткізді. Округ екі жылдан бері Вальдорф әдісімен шартты мектепті жүргізіп келді. Дуганның баяндамаларына жауап ретінде баптист пасторы Джеймс Мортон басқарған жергілікті комитет құрылды. Комитеттің мүшелері қоғамдық кездесулерде және жергілікті БАҚ арқылы мектептің ілімі АҚШ конституциясының шіркеу мен мемлекеттің бөлінуіне қатысты ережелеріне қайшы келеді деп мәлімдеді. Мортон көп ұзамай PLANS-ке қосылды және оның басқарушы кеңесінде орын алды. 1997 жылдың наурыз айында PLANS Калифорнияның Бас прокурорымен байланыс жасап, штаттағы Вальдорф әдісі бойынша мемлекеттік мектептерді тексеруді талап етті, сондай-ақ мұндай мектептердің қаржысын тоқтату үшін дереу әрекет етуге шақырды. 1997 жылдың сәуірінде Дуган Калифорния штатының Мэрисвилл қаласында Юба округінің білім беру басқармасының отырысында Вальдорф әдісі бойынша білім беруді мемлекеттік қаржыландыруға қарсы дәлелдер келтірді. Округте кәмелетке толмаған қылмыскерлерге арналған екі мектеп жұмыс істеді, олар ұлттық деңгейде қайталанатын Вальдорфтық білім беру моделін әзірлеу жөніндегі эксперименттік жобамен айналысты. Бұл кездесуден кейін көп ұзамай, PLANS Юба округінің Вальдорф мектептерінің бірінде пикет ұйымдастырды. Мектеп мұғалімдерінің бірі PLANS науқанына қосылып, олардың басқарушы кеңесінің вице-президенті болды. 1996 жылдың көктемінде PLANS Сакраментоның біріктірілген мектеп округінің басшыларын олардың жоспарланған Вальдорф әдісімен магнит мектеп бағдарламасын тоқтатуға шақыру үшін алғашқы байланысқа түсті. Жаңа бағдарламаға көшу алғашқы екі жылында 491 000 АҚШ доллары көлемінде федералды грантпен қаржыландырылды, оның көп бөлігі мектеп оқытушыларын Вальдорф әдісі бойынша оқытуды бастауға жұмсалды. Магнит бағдарламасы жоспарланғандай жүзеге асты, ал 1996-1997 оқу жылының басында Оук Ридж бастауыш мектебінде Вальдорф әдістері қабылданды. Келесі көктемде ата-аналар арасында жүргізілген сауалнама ата-аналардың көпшілігі осы жаңа оқыту бағдарламасына қанағаттанғанын көрсетті. Мектепке келушілер саны жақсарды, ал бірде-бір студент ауданда "ашық тіркеу" кезеңінде ауысу үшін өтініш бермеді. Бірақ 26 мұғалімнің 11-і Оук Ридж мектебінен ауысуды өтінді, жартысы жеке себептермен, ал қалғандары Вальдорф мұғалімдерін даярлау немесе оның білім беру философиясына қарсы болды. 1997 жылдың 30 сәуірінде PLANS қызметкерлері "Оук Ридж мектебін Штайнер сектасынан сақтаңыз" деп аталатын буклеттерді таратты. Ата-аналар "Оук Ридж мектебінің қамқор азаматтары" деп аталатын жергілікті комитет құрды. Мамыр айында ақпарат құралдары Оук Риджде өткен кездесуде ата-аналар мектепті студенттерге сиқыршылық, адам құрбандығы және діни құрбандық үстелдері туралы үйретуде және балаларды сектаға енгізді деп айыптап, даулы мәлімдеме жасағанын хабарлады. Көп ұзамай PLANS мектеп алдында наразылық акциясын өткізді, пикетшілер желектер мен анти-Вальдорф белгілерін желбіретіп, кейбіреулері мектептегі екі қызметкердің жұмысынан босатылуын талап етті. Мамыр айында газетке берген сұхбатында Дуган Дэвистегі дербес Вальдорф мектебі туралы былай деді: "Олар барлық нәрсенің артында рухтар бар деп санайды. Білемін, бұны жамандық деп атаған адамдар бар. (Олар) антропософияны шайтандық дін деп санайды". Дуган педагогтарды "жаман" емес, "жалған" деп сипаттады. 1997 жылдың жазында округ басшылары бір ауыздан Вальдорф әдістері магнит бағдарламасын жалғастыруға дауыс берді, бірақ оны басқа кампусқа, Джон Морс бастауыш мектебіне көшіруді ұсынды. PLANS заңгерлік көмек іздеп, христиандық евангелистік заңгерлік ұйымға, Тынық мұхит әділет институтына (ТМИ) қатысы бар адвокат Скотт Кендаллді тапты. PJI PLANS атынан грант алуға өтініш берді, ол евангелистік Альянс Қорғаныс Қорынан (ADF) қаржы жинауға тырысты. PJI өтініші бойынша Сакраменто мектебінде "Викка" практикасы, діни насихаттау және мәжбүрлеу бар, ал ата-аналардың үштен бірі балаларын мектептен үйде ұстап отырғаны айтылды. Аймақтық телеарнада көрсетілген даулы жағдай туралы бейнежазба өтінішпен бірге жіберілді. ADF 1998 жылдың ақпанында 15 000 АҚШ доллары көлемінде грант берді, содан кейін PLANS Сакраменто қалалық біріктірілген мектеп округіне және Твин Риджс бастауыш мектеп округіне сотқа шағымданып, мектептерде Вальдорф әдістерін оқытуды тоқтатуға және барлық заңдық шығындарды толық өтеуді талап етті. PLANS "Оук Ридж мектебінің қамқор азаматтарымен" жазбаша келісімге келді, оған ұйымға сот процесінде көмектескені үшін, PLANS сотта жеңіске жеткен жағдайда, табыстың бес бөлігін және "шығын көбейткіші" айыптарын бөлісіп беруге уәде берді. 2000 жылдың желтоқсанында PLANS жеке детективті шақырды, ол бастауыш сыныптар үшін кешке жеке жалдаған мәжіліс залында өткен Мінездік күн тойына қатысты. Детектив салтанатты бейнежазбаға түсірді. PLANS осы бейнежазбаны Калифорния штатының Чико қаласындағы мектеп кеңесінің отырысында Вальдорф оқыту әдістері діни екенін дәлелдеу үшін көрсетті. Басқа округтердегі Вальдорф әдісі бойынша мемлекеттік мектептерге қарсы жалғасқан шағымдарында PLANS олардың күтіліп отырған сот процесіне назар салып, егер олар өз мектептерінде Вальдорф әдістерін рұхсат етсе, басқа округтер де қымбат сот шараларына тап болады деп ескертті. Чико біріктірілген және Росс-Вэлли мектеп округтеріндегі Вальдорф әдісі бойынша шартты мектептерге қарсы PLANS шағымдары нәтижесінде ондағы шартты мектептердің ұсыныстары қабылданбады. Алайда, олардың жақтастары жақын аудандарда қайтадан өтініш берді және екеуі де қабылданды: Чиконың Бютт округі білім беру басқармасының басшылығымен 2001 жылдың қыркүйегінде ашылған Блю Окс шартты мектебі және Лагунитас мектеп округінде 2004 жылдың қыркүйегінде ашылған Лагунитас Уолдорфтан шабыттанған мектебі. Сакраменто біріктірілген, Твин Риджс бастауыш және Юба округі округтері де Вальдорф әдістері бағдарламаларын жүргізуді жалғастыруда. Бүгінде Калифорнияда Вальдорф әдістерін қабылдаған 19 мемлекеттік мектеп бар.

ЖОЖЖ-ды сынға алу

Сакраментодағы Оук Ридж мектебінде мұғалімдер сыныпта балаларды сиқыршылық пен жын-сыйырға үйреткен деген айыптамалар мен қауесет тарады. Бұл айыптамалардың ешқайсысы ПЛАНС-қа байланыстырылмаса да, мектеп әкімшілігі ПЛАНС-ты қоғамдық алаңдаушылықты қоздырып, паранояға ұшыратып, мектеп ата-аналарына – көпшілігі ағылшын тілін білмейтіндерге – өз ілімдерін бұрмалап көрсету арқылы қоғамда күдік тудырды деп айыптады. Оук-Риджке қарсы ПЛАНС-тың наразылық акциясына қосылған жергілікті наразылар өз алаңдаушылықтарының бастапқы көзі ПЛАНС-тың жарнамалық парақшалары екенін мәлімдеді, ал қалалық газет бұл пікірмен келісіп, мектеп деректеріне сілтеме жасады. Деректер бойынша Вальдорф әдістері енгізілгеннен кейін сабақтан қалу көрсеткіштері төмендеді, балалар ерікті түрде қайта оқуға түсті және ПЛАНС мектепке келгенге дейін ата-аналардың қанағаттану деңгейі артты. Газет редакторы ПЛАНС-ты ешқандай дәлелі жоқ мәлімдемелермен, соның ішінде Вальдорф әдістері жасырылған сиқыршылық екені туралы ұсыныстармен ата-аналарды қорқытып үркіткені үшін айыптады. Калифорния штатындағы Мэрисвилл, Твин Риджс, Новато және Бутт мектептерінің басшылары да ПЛАНС-ты сынады. Юба округіндегі мектеп директоры, ПЛАНС-тың екі Вальдорф мектебіне қарсы наразылықтарының нысаны болған, «жалғандық пен фактілерді бұрмалау» туралы ашуын білдірді. Невада округінің білім беру басқармасы ПЛАНС-қа қарсы сот процесінде мұғалімдер мен оқу бағдарламасына бөлінген қаражатты заңдық шығындарға жұмсауды «адамгершіліксіз» деп сипаттады және ПЛАНС-тың айыптамаларында ешқандай негіз жоқ екенін мәлімдеді. Сотта куәгерлерді тексеру кезінде ПЛАНС шенеуніктерінің біліктілігі мен дәлдігі де сынауға ілікті. ПЛАНС басқармасының алты мүшесі мен кеңесшісі іс бойынша сарапшы куәгер ретінде куәлік беруге тырысты, бірақ олардың барлығы антропософия және Вальдорф білімі саласындағы тәжірибесінің жетіспеуіне байланысты жатқызылды: үшеуін сот судьясы жатқызып, қалған үшеуін ПЛАНС адвокаты Кендалл ерікті түрде қайтарды. ПЛАНС-тың ең белсенді өкілі Дуганның жауабынан алынған маңызды бөлімдерді қарастырғаннан кейін судья «антропософияны қоса алғанда, кез келген зияткерлік қызметке қатысты оның пікірлеріне сенуге күдік тудырады» деп мәлімдеді және Дуган сотта куәлік беруге рұқсат етілмейтінін шешті. ПЛАНС Росс-Вэлли және Чико мектеп округтеріндегі кеңес мүшелерін ұсынылған Вальдорф әдістеріне қатысты шешімдерге қарсы дауыс беруге көндірген кезде, екі ұсынысты да жақын маңдағы басқа мектеп округтері мақұлдады, бұл жаңа мектептердің ашылуына жол ашты. Сол кездегі жергілікті жаңалықтар баяндамашылары ПЛАНС-тың сотқа шақыру қаупіне мойынсұнған жергілікті мектеп округін сынап, осы оқиғаны өткен жылдың ең «ақылсыз және қате» оқиғаларының бірі ретінде көрсетті. Америкадағы Антропософиялық қоғам (АҚ), АҚШ-та антропософияның заңды өкілі, ПЛАНС-тың антропософияны сипаттауын және ПЛАНС-тың антропософиялық қозғалыстың мемлекеттік мектептерде Вальдорф оқыту әдістерінің дамуына тікелей қызығушылығы немесе қатысы бар деген ұсынысын сынға алды. Бұл екі талап 2004 жылғы 28 мамырдағы ПЛАНС-тың «Жылылықтай үкім шығару туралы өтінішінде» келтірілген. АҚ тікелей іске қатыспаса да, сотқа сот досы ретінде жауап беруге рұқсат сұрады. Сот АҚ-ның өтінімін мақұлдады және 2004 жылдың шілдесінде ұйым ПЛАНС-тың мәлімдемелерін жоққа шығаратын 18 беттік заңдық қорытындыны сотқа ұсынды.

Вальдорф әдісі бойынша шартты мектептер мен ЖОСПАРЛАР бойынша дәлелдеу

Мемлекеттік вальдорфтық білім беруді жақтаушылар вальдорфтық әдіс (ұстаным) мектептері мемлекеттік қаржыландыруға құқылы болуы керек деп санайды. PLANS тұжырымы бойынша, вальдорф өкілдерінің мәлімдемелеріне қарағанда, "Вальдорф әдісі" бағдарламасы АҚШ Конституциясын бұзбайтындай етіп құрылған, бірақ бұл мектептердің діни негізі бар. Мысалы, жеке вальдорф мектептері діни мерекелерді тойлайды және діни демалыстарды сақтайды. PLANS мәлімдейді, мемлекеттік вальдорф мектептерінде бұл іс-әрекеттер әрқашан болдырмайды және кейде жай ғана атауын өзгертеді. PLANS-тың айтуынша, мемлекеттік мектепте балалар күннің жылуы үшін алғыс айтатын таңертеңгі өлеңдер шын мәнінде дұға болып табылады және Штайнер күнді Мәсіх туралы метафора ретінде қолданған. АҚШ-тағы мемлекеттік вальдорф мектептерінде "Құдай" сөзі алып тасталып, "Күн" сөзімен ауыстырылды, АҚШ Конституциясын бұзуды болдырмау үшін. PLANS бұл тек сыртқы өзгеріс емес, мазмұнды өзгеріс деп санайды. PLANS сондай-ақ жеке ғана емес, мемлекеттік вальдорф мектептері де антропософиялық мекемелер екенін мәлімдейді. PLANS-қа сәйкес, мемлекеттік вальдорф мұғалімдері көбінесе вальдорф мұғалімдерін даярлау курстарынан өтуі керек, онда олар вальдорф білімінің негізін қалаушы Рудольф Штайнердің еңбектерін оқуға шақырылады, олардың басты назарында Штайнердің антропософиялық қағидалары тұрады. PLANS сотқа ұсынған екі вальдорф әдісімен жұмыс істейтін мектептер көптеген куәгерлерді және осы талапқа қайшы келетін құжаттарды ұсынды. Судья PLANS-тың жеке және тәуелсіз вальдорф мектептерінде алынған дәлелдерді мемлекеттік вальдорф мектептеріне қарсы ісін дәлелдеу үшін пайдалана алмайтынына шешім шығарды. Сот жеке мектептер бөлек субъектілер екенін шешті және дәлелдерді даулы мемлекеттік мектеп округтерінде қолданылатын саясат пен тәжірибемен шектеуді талап етті. Екі мектеп өздерінің вальдорф мектептеріндегі мұғалімдердің сол округтердегі басқа мемлекеттік мектептердегі мұғалімдер сияқты мемлекеттік талаптарға сай білім алуы және біліктілігін арттыруы керектігін көрсететін мәлімдемелер мен құжаттарды ұсынды. Вальдорф оқыту әдістерін оқыту немесе оқытумен байланысты барлық вальдорфтық құжаттар мен оқу материалдарының толық тізімін дайындау талабына жауап ретінде, ешбір мектеп округі Рудольф Штайнер жазған бірде-бір мәтінді анықтамады. Мемлекеттік мұғалімдерді даярлау бағдарламасын әзірлеген Рудольф Штайнер колледжінің қызметкері Бетти Стейли 1993 және 1994 жылдардағы колледждің мұғалімдерді даярлау кітап тізімі мемлекеттік мұғалімдерді даярлау бағдарламасына қолданылмайтынын және тізімдердегі тек бір мәтін ғана, Штайнердің "Азаттық философиясы", бағдарламада қолданылғанын растады. PLANS сот ісінде Штайнердің осы немесе басқа мәтіндері мемлекеттік вальдорф мұғалімдерін даярлауда қажет деп айтқандарын қайталаған жоқ. Алайда, олар мектептер "оқытушыларға антропософиялық ілімдермен толтырылған кітаптар береді" және мұғалімдер "антропософиялық білімдері үшін жалданады" деп мәлімдеді. Стейлидің куәлігіне сәйкес, мемлекеттік стандарттарға сәйкес келу үшін вальдорф мұғалімдерінің оқу материалдарынан руханилыққа сілтемелер алынып тасталды. Оак Ридждегі және кейін Джон Морзе мектептеріндегі оқытуда Вальдорф әдістерін қабылдамас бұрын, осы бағдарламаға қатысқан бір мұғалім өзінің оқытуында Штайнердің философиясына сілтеме жасалғанын және көбірек білім алғысы келген мұғалімдер өз сабақтарына ақы төлей алатынын, бірақ Морзедегі әріптестерінің көпшілігі қоғамдық Вальдорф мұғалімдері болу барысында антропософиялық дайындықтан өтпегенін хабарлады. PLANS антропософияның негізі - эзотерикалық христиандық деп мәлімдейді. Сот құжаттарында PLANS Рудольф Штайнер өзін христиан деп санайтынын және антропософияны теософия мен розенкрейцерліктің христиандық түрі деп санайтынын дәлелдеді. PLANS-тың пікірінше, Штайнердің өзі антропософияны әр адамда жасырын психикалық сананың дағдыларына қол жеткізу үшін оқыту деп сипаттады және "рухани ғылым" пәнінің шынайы ғылым немесе философия емес, теология екенін айтты. PLANS Штайнердің жақтастары антропософия мен вальдорф білімінің рухани негіздерін жиі мойындайтынын мойындады, бірақ олар рухани және діни арасындағы қате айырмашылықты жасайды деп мәлімдеді. PLANS антропософияны Жаңа дәуір діни қозғалысының бөлігі деп санайды, оның ізденушілері дәстүрлі діни көзқарастар мен сенімдерді теріскейді және рухани-психологиялық өзгерістердің жекеленген жолын ұстанады, бұл процесті PLANS жалпы түрде "діни тәжірибе" деп танылады деп мәлімдейді. PLANS соттан вальдорф әдісі мектептері оқушыларды Жаңа дәуір ритуалдары арқылы өткізіп, оларды діни амалдар ретінде түсіндіреді дегенге келісуін қалады. Сондай-ақ, ол соттан мектептерде антропософия барлық пәндерге сіңіп, білім берудің негізгі теориясы философия емес, теологияға негізделгенін мойындауын қалады. Мұны істеу үшін PLANS ең алдымен антропософия дін екенін сотқа сендіруі керек еді. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды және PLANS апелляциялық сотта шешімді өзгертуге тырысады.

Вальдорф педагогтары және вальдорфтық әдістер бойынша білім беру

Вальдорфтық білім беруді қолдайтындардың кейбіреуі Вальдорфтық білім беру мемлекеттік мектептерге жараспайтынын айтады. Юджин Шварц – белгілі педагог және автор, ол Дуганның Вальдорфтық білім беруді антропософиядан толық ажырату мүмкін емес деген пікірімен келісетінін мәлімдеді. Шварцтың ойынша, Вальдорфтық білім беру сектанттық болмаса да, балалардың ішкі рухани тәжірибе алуы көзделеді. Ол сөзінде мұны тәуелсіз Вальдорф мектептерінде үшінші сыныпта еврейлердің тегі мен тарихы қалай оқытылатынымен мысал келтірді. Шварц сөйлегеннен кейін көп ұзамай оқытушылар колледжіндегі қызметінен босатылды, ал кейінірек берген сұхбатында онымен келісетін, бірақ ашық айтуға қорқатын көптеген Вальдорф мұғалімдері бар екенін айтты. Шварцтың пікірінше, Вальдорфтық білім берудің мақсаты – «баршаны қасиетті ету», ал «ерік-жігер, сезім және ойлау» – білім берудің барлық саласына қасақана енгізілетін «жан күштері». Шварц қоғамдық білім беру талаптарына бейімделу үшін қозғалыстың рухани жағын жоққа шығаратын педагогтарға қарсы болды. Сұхбатта Шварц өз пікірінше, мемлекеттік Вальдорф мектептері – нағыз Вальдорфтық білім берудің сәл ғана еліктеушісі екенін айтты. Содан бері Шварц жеке және мемлекеттік мектептерде Вальдорфтық білім беруді белсенді түрде насихатап жүр.