Кіріспе
Америкалық саясаткер
Генри Эрнест Купер (28 тамыз 1857 – 15 мамыр 1929) – Гавай Корольдігіне көшіп келген және 1890 жылдары гавай саясатында көзге түскен американдық заңгер. Ол 1893 жылы Гавайи королевасы Лилиуокаланиді ресми түрде тақтан түсірді, содан кейін құрылған Гавайидің Уақытша үкіметі мен Гавайи Республикасы үкіметтерінде түрлі лауазымдарда қызмет етті, ал 1899–1900 жылдары Гавайидің АҚШ-тың алғашқы бас прокуроры болды. Кейін ол Гонолулуде аудандық судья болып жұмыс істеді.
Ерте өмір
Купер 1857 жылғы 28 тамызда Индиана штатының Нью-Олбани қаласында Гарриет Аугуста Купер мен Англиядан келген заңгер Уильям Джайлс Купердің отбасында дүниеге келген. Ол Бостон қаласының мемлекеттік мектептерінде білім алып, 1878 жылы Бостон университетінің құқық мектебін бітірген. Ол Массачусетс штатының Саффолк округінде адвокаттыққа қабылданды және сол жерде заңгерлікпен айналысты. Купер 1883 жылғы 2 қазанда Сан-Диегода (Калифорния) Мэри Эллен Портерге үйленді. 1884 жылы ол өзінің иелігін «Бонита ранчо» деп атады, және бұл атау Калифорниядағы Бонита пошта бөліміне берілді. Куперлердің бес баласы болды: Альфред Дайкс Купер (1886 жылғы 6 тамызда туған), Генри Эрнест Купер кіші (1887 жылғы шілдеде туған), Уоллес Маккей Купер (1888 жылғы тамызда туған – 1966 жылғы 1 сәуірде қайтыс болған), Теодор Август Купер (1889 жылғы 28 қазанда туған) және Элис Купер (1890 жылғы 9 желтоқсанда туған – 1978 жылы қайтыс болған). Ол Калифорнияның оңтүстік темір жолының адвокаты болып жұмыс істеді, соның ішінде Калифорния Жоғарғы сотында бірнеше істі қарады. Содан кейін Купер 1890 жылы отбасымен бірге Гавайи аралдарына көшіп барды. Гавайиде Куперлер тағы үш балаға ие болды: Изабель Купер және егіз Айрин (1894 жылғы 19 ақпанда туған) және Фрэнсис Джадд Купер (1895 жылғы 6 сәуірде туған). Олар Гонолулу маңындағы Маноа аңғарында қоныстанды, және Купер көшесі де сол жерде орналасқан.
Саясат
Гавайиде Купер бірнеше рет үкімет ауысқан өте дүрбелеңді онжылдықта гавай саясатына тез араласты. 1893 жылғы 14 қаңтарда ол Гавайи корольдігін құлатуды ұйымдастырған Азаматтық қауіпсіздік комитетінің төрағасы болды. 16 қаңтарда оның есімі Гавайидегі АҚШ министрі Джон Л. Стивенске жазылған хатта бірінші болып жазылған: «Халық қауіпсіздігіне қауіп төніп тұр, адам өмірі мен мүлкіне қауіп төніп тұр, біз сізге және сіздің қол астыңыздағы АҚШ күштеріне көмек сұрауымыз керек». 17 қаңтарда ол 'Иолани сарайының алдында жиналған көпшілік алдында патшайым Лили'уокаланиді құлатып, Гавайидің уақытша үкіметін құру туралы жарлықты оқыды, ал келесі күні президент Санфорд Б. Доульдің кеңесші кеңесінің мүшесі болды. 1893 жылдың 7 наурызынан 1895 жылдың 4 қарашасына дейін бірінші аудандық соттың судьясы болды. 1895 жылдың 6 қарашасынан бастап, ол 1899 жылдың 29 наурызына дейін Гавайи Республикасының сыртқы істер министрі қызметін атқарды. Ол Доль кабинетінің басқа мүшелері АҚШ-пен аннексия туралы келіссөздер жүргізу үшін сапарға шыққан кезде уақытша басқа барлық лауазымдарда қызмет атқарды. Олардың қатарында 1895 жылдың 6 қарашасынан 12 желтоқсанына дейін, 1897 жылдың 10 ақпанынан 16 сәуіріне дейін бас прокурор, 1896 жылдың 5 мамырынан 10 тамызына дейін қаржы министрі, 1898 жылдың 4 наурызынан 1 шілдесіне дейін ішкі істер министрі болды. 1897 жылы 12 ақпанда Денсаулық сақтау кеңесінің мүшесі болып тағайындалды, кейін 1900 жылға дейін басқарманың президенті болды. 1898 жылдың 11 қаңтарынан бастап 1898 жылдың 3 наурызына дейін Купер республика президенті қызметін атқарушы болды. Бұл кейбір баспасөзде оны аумақтағы шынайы билік деп атауға итермеледі, оны көп ақша таба алатынына байланысты қоғамдық жұмыстардың позициясын қабылдады деп айыптады. Жергілікті газетте былай делінген: «Кейбір адамдар ұлы болып туады, кейбіреулері ұлылыққа қол жеткізеді, бірақ қарапайым құмырашы өздеріне осы біздің Аумақтық Купер сияқты үнемі өсіп келе жатқан ұлылықты сезіне алады». 1903 жылы жүргізілген тергеу кезінде көпшілік жұмыстарының қаржы жетіспеушілігіне байланысты тоқтатылғаны, бірақ үкіметтік бригадалар оның үйінің алдындағы жаяу жүргіншілерді қайтадан қаптағандығы анықталды. Тағы бір даулы жағдай жаңа қазынашы Уильям Х. Райтке қатысты, ол Купер бекіткен чекпен үкімет ақшасын қалтасына салып жатқаны анықталғаннан кейін қашып кетуіне рұқсат етілді. 1903 жылы 23 ақпанда ол аумақтық хатшы, ал 18 қарашада Джордж Р. Картер губернатор болғаннан кейін қоғамдық жұмыстар инспекторы болып қызметінен кетті. Картер жерді сатып алу туралы келісімдер асығыс жасалып жатыр деп күдіктенді, Купердің мүдделері қайшылыққа ұшырауы мүмкін. Ол «Кинни, Маккланахан және Купер» заң фирмасын құрды (үшеуі де Уильям Ансел Кинни мен Э. Б. Маккланаханмен), және көбінесе Гавайидегі қант құмырасының ірі плантацияларының иелері үшін жұмыс істеді. Плантациялар көбінесе мемлекеттік жерлерді жалға алып, саяси және экономикалық билікті Гавайидің «Үлкен бестігі» деп аталатын бірнешеіне шоғырландырады. Олардың кем дегенде бір ісі, 1904 жылғы «Гавай территориясы Котон Бразерс & Компанияға қарсы» Америка Құрама Штаттарының Жоғарғы Сотына барды. 1910 жылы 22 наурызда ол қайтадан бірінші аудандық соттың судьясы болып тағайындалды және 1914 жылдың 7 наурызына дейін қызмет етті. Ол 1913 жылы шілдеде Чарльз Монтег Кук және Джозеф Ф. Рок ғалымдарымен аралға барды. Ол атоллдың көп бөлігін 1922 жылы Фуллард Лео отбасына сатып жіберді, олар оны 2000 жылы Табиғат қорғау ұйымына сатып жіберді. Ол атоллдың оңтүстік-батыс шетіндегі Үй аралдарының иесін сақтады, ал олар бүгін оның ұрпақтары мен басқа да ондаған адам иелік етеді. Оның жері туралы титулы Фуллард Леоларға және оның өз легаттарына берілді, ол АҚШ Жоғарғы Сотымен расталды. Топтың ең үлкен аралы Купер аралы деп аталады, 2003 жылы Самарранг аралы деп атауға болғанымен. Екінші дүниежүзілік соғыста салынған әуеайлақ көбінесе Купер әуежайы деп аталады. Өмірінің соңғы жылдары ол масондықта белсенді болды. 1894 жылы ол No Гавай ложасына қосылды. 21, және No Пасифик ложасын ұйымдастырды. 822, А. Ф. & А. М. Шотландияның Ұлы Ложасы бойынша, Квинслендтің, Австралияның сол кездегі Аудандық Ұлы Ложасы арқылы. Ол 1895 жылы және 1896 жылы алғашқы шебері болды. Купер сондай-ақ 1896 жылдан 1915 жылға дейін Шотландиялық ритуалдық органдар үшін Гавайидің шығысының орынбасары болды. 1897 жылы ол сәулетші Чарльз Уильям Дикиге Калифорнияның Миссиялық жаңғыру стиліне сәйкес Маноа жерінде тас үй салуды тапсырды. 1907 жылдың 1 мамырында ол Гавайи университетінің (бұрын Гавайи колледжі деп белгіленген) регенттер кеңесінің негізін қалаушы мүшесі және төрағасы болды, және 1914 жылға дейін қызмет етті. Ол Гавайи университетінің Маноа кампусы үшін Маноа алқабындағы жерді таңдады. Ол Калифорнияның Лонг-Бич қаласына қызымен бірге тұруға көшті, онда 1929 жылдың 15 мамырында қайтыс болды. Ұлы Теодор 1908 жылы Пунахоу мектебін (бұрын Оаху колледжі деп аталған) бітірді және Гонолулудегі Форт Ругерді салған инженер болды. Гавайи банкінде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, ол АҚШ Әскери инженерлік корпусына қатысты және Бірінші дүниежүзілік соғыста Францияда қызмет етті. Екінші дүниежүзілік соғыста Жапониялықтармен Санто-Томасқа қамауға алынды. Қызы Элис Купер Бейли бірнеше мақалалар мен кітаптар жазды, оның ішінде екі голланд халық ертегісі және 1928 жылы жарық көрген танымал гавайилік балалар кітабы «Кимо». Ол мейірімді Гавайи патшайымы Лили'уокалани алдындағы керемет аудиториямен аяқталады (Бейлідің әкесі шын мәнінде жеке құлатып, құлатқан). Ол 1966 жылы Роберт Луис Стивенсоннің өмірбаянын жазды. Ол Гавайидің аннексиясының 50 жылдығын белгілейтін 1948 жылғы салтанатқа қатысты және Гонолулудегі 'Иолани сарайының меценаты болды, онда Купер Гавайи Республикасы кезеңінде жұмыс істеді. Оның немересі Ричард Бриггс Бейли әлемдегі алғашқы өзара қорды, Массачусетс Инвесторлар Трасты басқарды. Екі қызы Ирен мен Изабель болашақ АҚШ вице-адмиралдары Олаф Мандт Хастведт пен Джеймс Пайнға үйленді. Купердің көптеген ұрпақтары көрнекті теңізшілік және теңіздік мансаптарға ие болды, оның ішінде ғарыш шаттлының теңізші астронавы Рик Хаук және капитан Эрлинг Х. Хастведт. 1922 жылдың 19 тамызында немересі Генри Эрнест Купер III Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында Уоллес Маккей Куперге дүниеге келді. Генри III Екінші дүниежүзілік соғыста Card кемесінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. 1987 жылы ол бірнеше достарымен Мэннен Тынық мұхиты арқылы, соның ішінде басқа немересі, теңіз суретшісі Стивен Р. Хастведтпен бірге Пальмира атолындағы өздеріне тиесілі Үй аралдарына сапар жасады. Генри III 1999 жылы, ал Стивен 2005 жылы қайтыс болды.
Attorney General from November 6, 1895, to December 12, 1895, and from February 10, 1897, to April 16, 1897; Minister of Finance from May 5, 1896, to August 10, 1897; and Minister of the Interior from March 4, 1898, to July 1, 1898. He was also appointed to the Board of Health on February 12, 1897, later becoming president of the board until 1900. From January 11, 1898, to March 3, 1898, Cooper was the acting president of the republic. This prompted some in the press to call him the real power in the territory, accusing him of taking the public works position because he could make more money. A local newspaper said:<blockquote>Some men are born great, some achieve greatness, but it is only rarely that an ordinary cooper is enabled to thrust such constantly growing greatness upon himself as does this Territorial Cooper of ours. An investigation in 1903 noted that most public works projects had ceased because of lack of funds, but government crews repaved the sidewalks in front of his house. Another scandal involved the new treasurer William H. Wright, who was allowed to escape after he was found to have been pocketing government money with checks endorsed by Cooper. On February 23, 1903, he resigned as territorial secretary, and November 18 as superintendent of public works, after George R. Carter became governor. Carter expressed suspicion that public land deals were being rushed through, with possible conflict of interest by Cooper. He formed a law firm Kinney, McClanahan & Cooper (with partners William Ansel Kinney and E. B. McClanahan), and often worked for owners of large sugarcane plantations in Hawaii. The plantations often leased government land, and concentrated political and economic power in a few of what were called the "Big Five" of Hawaii. At least one of their cases, "Territory of Hawaii vs. Cotton Brothers & Company" of 1904 went to the United States Supreme Court. On March 22, 1910, he was named again to be judge of the first circuit court, and served until March 7, 1914. He visited the island in July 1913 with scientists Charles Montague Cooke Jr. and Joseph F. Rock who wrote a description of the atoll. He sold most of the atoll in 1922 to the Fullard Leo family, who sold it to the Nature Conservancy in 2000. He retained ownership of the Home Islands at the southwestern tip of the atoll, and they are co owned today by dozens of his descendants and others. His land title, passed to the Fullard Leos and his own legatees, was confirmed by the U. S. Supreme Court in U. S. v. Fullard Leo, 331 U. S. 256 (1947) after it was disputed by the U. S. military. The largest island of the group is called Cooper Island, despite a proposed name change to Samarang Island in 2003. The airstrip built in World War II is often called Cooper Airport. In his later years he was active in Freemasonry. In 1894 he joined Hawaiian Lodge No. 21, and organized Pacific Lodge No. 822, A. F. & A. M. under the Grand Lodge of Scotland through the then District Grand Lodge of Queensland, Australia. He served as its first Master in 1895 and again in 1896. Cooper also served as Deputy of the Orient of Hawaii for the Scottish Rite Bodies from 1896 to 1915. In 1897 he commissioned architect Charles William Dickey to build a stone house on his Mānoa land in California Mission Revival Style architecture. On May 1, 1907, he became a founding member and president of the board of regents of the University of Hawaii (then known as Hawaii College), and served until 1914. He selected the site in the Mānoa valley for the main campus, the University of Hawaii at Manoa. He moved to Long Beach, California, to live with a daughter, where he died on May 15, 1929. Son Theodore graduated from Punahou School (then called Oahu College) in 1908, and became an Engineer constructing Fort Ruger in Honolulu. After working briefly for Bank of Hawaii, he enlisted to the United States Army Corps of Engineers and served in France during World War I. imprisoned by the Japanese in the Santo Tomas Internment Camp in World War II. Daughter Alice Cooper Bailey wrote several articles and books including two Dutch folk stories and a popular Hawaiian children's book Kimo in 1928. It ends with a climactic audience before a kindly Queen Liliuokalani of Hawaii (whom Bailey's father had in fact personally deposed and overthrown). She wrote a biography of Robert Louis Stevenson in 1966. She was part of a ceremony in 1948 marking the 50th anniversary of Hawaii's annexation, and was a benefactor of the ʻIolani Palace in Honolulu where Cooper had worked during the Republic of Hawaii period. His grandson Richard Briggs Bailey headed the world's first mutual fund, the Massachusetts Investors Trust fund. Twin daughters Irene and Ysabel married future U. S. Vice Admirals Olaf Mandt Hustvedt and James Pine. Several of Cooper's descendants have had distinguished naval and nautical careers, including Space Shuttle naval astronaut Rick Hauck and Capt. Erling H. Hustvedt. On August 19, 1922, a grandson Henry Ernest Cooper III was born in Bridgeport, Connecticut, to Wallace McKay Cooper. Henry III served in the US Navy in World War II aboard the Card. In 1987 he sailed with a few friends from Maine through the Pacific Ocean, including a visit, together with another grandson, nautical artist Stephen R. Hustvedt, to their inherited Home Islands at Palmyra Atoll. Henry III died in 1999 and Stephen in 2005.