Кіріспе
1981 жылы Джеральд Базил Эдвардстың романы
«Эбенезер Ле Пейдж кітабы» – ағылшын жазушысы Джеральд Базил Эдвардстың 1981 жылы Ұлыбританияда «Хамиш Гамильтон» баспасымен, ал АҚШ-та «Альфред А. Кнопф» баспасымен алғаш рет жарық көрген романы. Кейіннен ол «Penguin books» және «New York Review Books» баспаларының классикалық серияларында, сондай-ақ француз және итальян тілдерінде жарияланды. Бұл – 19 ғасырдың соңынан 1960 жылдарға дейін Гернси аралындағы маңызды өзгерістерді бастан өткерген, Гернсидің типік өкілі Эбенезер Ле Пейдждің көркемделіп жазылған өмірбаяны.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Эбенезер ХІХ ғасырдың соңында дүниеге келіп, 1960 жылдардың ортасынан кейін қайтыс болады. Ол өмірінің бар сағатын аңғарда өткізді. Жергілікті қыздармен бірнешеу рет қарым-қатынас жасағанына және Плейнмонттан Лиза Кверипельмен болған құйынды қарым-қатынасына қарамастан, ол ешқашан үйленбеді. Аралдан бір рет ғана шығып, Джерсиге Муратти ойындарын көруге барды. Өмірінің көп бөлігін өсіруші және балықшы болып өткізді, бірақ сонымен қатар Корольдік Гернси милициясының Солтүстік полкінде қызмет етті (бірақ аралдан тысқары жерде емес) және өмірінің соңғы жылдарында Гернси мемлекеті үшін жұмыс істеді. Гернси – Дублин Джеймс Джойс үшін болғандай, Вессекс Харди үшін болғандай, әлемнің кішігірім нұсқасы. Қиындықтарға толы және маңызды оқиғаларға құрылған өмірден кейін Эбенезер өзінің алтын құмырасын және автобиографиясын ("Эбенезер Ле Пейджтің кітабы") оған дос болған, оның жылыжайын қиратқан жас суретшіге сыйлап, бақытты өлуге дайын тұрды.
Негізгі тақырыптар
Жақын және көп жағынан жабық қауымда өмір. Отбасылық қарым-қатынастар: жақындасып, алыстап кету. Жыныстық емес, бірақ тығыз еркектер достығы. Лиза Кверипельмен өмір бойына созылған, құйыртпақтай даулы махаббат, оның ішінде ұзақ үн-қабарсыз қалу кезеңдері бар. Олардың арасында зор сексуалдық тартымдылық бар, бірақ бірге ұйықтаса, бәрі қарапайым болып кетеді деп ойлайды. Бұл көптеген берік махаббат қарым-қатынастарының толыққанды болмауының шындығын көрсетеді.
Өмір
Көркемсурет студенті Эдвард Чейни Эдвардспен қарттық шағында, ол Дорсеттегі Уэймут маңында уединен өмір сүрген кезде танысты. Эдвардс өмірі қиындықтарға толы болды. Ол Гернсиден Бристоль университетінде оқуға кетті. Содан кейін ол Лондонға көшіп, онда Джон Миддлтон Мурри, Дж. С. Коллис және Стивен Поттер секілді жазушылар тобымен танысты. Одан Д. Х. Лоуренс сияқты болашағы бар еді, тіпті Джонатан Кейп оған Лоуренстің өмірбаянын жазуды тапсырды, бірақ ол қайтыс болғаннан кейін бұл жобадан бас тартты. Оның орнына ол Мурридің "Адельфи" журналында бірнеше мақала ғана жариялады. Ол үйленді, балалары болды, ажырасты (балаларын Дартингтон Холлдағы Элмхирстерге білім алуға қалдырды) және түрлі жұмыстар істеді, Тойнби Холлда сабақ берді, көшпенді драма үйіткіші болды, Лондон шаһарында ұсақ қызметкер болып жұмыс істеді, соңында елдің батыс аймағына зейнетке шықты. Оның кеніш иесі әкесі қайтадан үйлену арқылы, Гернсидегі отбасылық үйге қатысты оны мұрадан айырды. Чейнимен кездескенде ол өмірінің тәжірибесі мен әдеби білімін соңғы, маңызды романға құя бастады. Чейни Эдвардсты кітабын аяқтауға ынталандырды, ол оны өзіне және әйеліне арнап, авторлық құқығын оларға берді. Көптеген баспагерлер мұқият дайындалған қолжазбаны қабылдамады, бірақ ақырында Хэммиш Хамильтон баспасында Кристофер Синклер Стивенсон оны қуана қабылдады. Бұл нағыз өмірдегі оқиға мен роман сюжеті арасында ұқсастық бар, онда Эбенезер өзінің автобиографиясын ("Эбенезер Ле Пейдж кітабы") жас суретші досы Невилл Фаллага, жүрегі алтыннан жасалған мотоциклші-бунтарға аманаттайды.
Әдеби мәні және сын
1981 жылы жарық көргеннен бері ол сыншылардың жоғары бағасын алды, сонымен қатар Гернси аралдықтарының арал мен оның ерекшелігін осыншалықты дәл бейнелегені үшін құрметіне бөенді. Джон Фаулз кітапқа ынталы кіріспе жазды, ал Уильям Голдинг және тағы басқалар оны өте жақсы бағалады, ал Гарольд Блум оны «Батыс канонына» қосты. Стивен Оргел оны «20 ғасырдың ең ұлы романдарының бірі» деп атады. Penguin баспасы оны басылымнан шығарып жібергенімен, 2007 жылы New York Review Books Classics қайта басып шығарды. Ол сондай-ақ француз және итальян тілдерінде жарық көрді.
Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер
Ол BBC Radio 4 сериясына, сондай-ақ Энтони Уилкинсонның "Арал тұрғыны" атты сахналық пьесасына бейімделді, ол 2002 жылы Линкольн қаласындағы Theatre Royal театрында тұңғыш рет көрсетілді. Осы екі бейімдеуде Эбенезер рөлін Гернсиде туған актер Рой Дотрис ойнады, ол сонымен қатар романның толық аудиокітабын қарт адамның дауысымен және Гернси акцентімен оқиды. Романды толық метражды фильмге айналдыруға жасалған әрекеттер сәтті болмады.
Жүктелу туралы мәліметтер
Кітап 1981 жылы Хамиш Хамильтон баспасында жарық көрді, ал келесі жылы Америкада «Пингвин» және «Кнопф» баспаларында жарық көрді. Ол өмірі бойы көптеген жаттыруларға ұшырады, бірақ оны жариялауға жасалған әрекеттер 1976 жылы қайтыс болғаннан кейін Эдвард Чейни тарапынан жалғастырылды, ол автордың қарттық шағында досы болған еді. Кристофер Синклер Стивенсон Джон Фаулсты кіріспе жазуын сұрады, бұл шығармаға назар аударуға әрине көмектесті. Роман бастапқыда «Сарния Шери: Эбенезер Ле Пейдж кітабы» атты трилогияның бірінші бөлігі ретінде жоспарланған. «Сарния Шери» Гернси әнұранына сілтеме жасайды және француз тіліне аудармасының тақырыбында сақталды. Қалған екі кітап «Le Boud'lo: Филип Ле Мойннің кітабы» және «La Gran' mère du Chimquière: Жан ле Феньянның кітабы» деп аталуға тиіс болды. Автор өлер алдында екінші бөлімнің жобасын жойды. Автор Джеральд Б. Эдвардс туралы және Эдвард Чейнидің кітабын қалай жариялауға қол жеткізгені туралы толық ақпарат алу үшін Чейнидің «Genius Friend: G. B. Edwards және The Book of Ebenezer Le Page» өмірбаянын қараңыз. Бұл туынды француз және итальян тілдеріне аударылған. Жанна Хериссон аударған француз тіліндегі нұсқасы 1982 жылы «Editions du Seuil» баспасында жарық көрді. Итальян тіліне аудармасы, «Il Libro di Ebenezer Le Page» 2007 жылы «Elliot Edizioni», Римде жарық көрді.
Сыни қабылдау
"Бұл ерекше кітап" "тамаша жазумен" толы: "Оны оқу – оқу емес, тіршілік етумен бірдей", – Уильям Голдинг. Эбенезер туралы Голдинг былай деп жазды: "Жай ғана сипаттамалар жеткіліксіз, оның жекелігі эпикалық деңгейде". Келесі желтоқсанда (1981) Голдинг оны The Sunday Times басылымында "Жыл кітабы" деп таңдады. "Бұл жетістік соншалықты күшті және жалпылама, оқырман сөзсіз қалады. Г. Б. Эдвардс керемет роман жазуға қол жеткізді", – Изобель Мюррей, The Financial Times. "The Times": "Таң қалдыратын түпнұсқа кітап". "Күшті әрі тартымды дауыс, екіұшты да, әдемі де – бұл роман оқырманды ежелгі теңізшінің тұтқасындай ұстап тұрады, бұл керемет, ерекше және өте қасіретті роман", – Нина Боуден, The Daily Telegraph. "Г. Б. Эдвардс, Эбенезер Ле Пейдж кітабы. Бұрын естімеген едім. Досым берді. Оны 80 жастағы, Гернси аралында усақ-түйекке көшкен адам жазған, оқиға да сол жерде өтеді, және бұл 20 ғасырдың ең ұлы романдарының бірі сияқты. Шын мәнінде", – профессор Стивен Оргель, Стэнфорд университетінің ағылшын тілі кафедрасы: Жазғы оқу: 2004 жылғы таңдаулар. "Сіз оқып жатқан кітаптан гөрі ерекше әдеби оқиға болуы мүмкін, бірақ мен оған күмәнданамын", – Джон Фаулз, 1981 жылғы кіріспесі; "Құрт тесіктері" (1998) басылымында қайта басылды. "Тыныстандыратын роман": Newsweek. Шедевр. Біздің заманымыздың ең жақсы романдарының бірі. Қазіргі әдебиетте осы романның соңында айтылған бақыт сипаттамасына тең келгенін білмеймін. Гай Дэвенпорт, The New York Times Book Review. Хьюберт Юин Le Monde басылымында автордың әдеби амбицияларын мақтады, оның мақсаты жазу емес, сөйлеу еді ("Une sorte de miracle tient à l'étrange fraîcheur de l'écriture, sinon à la merveilleuse naïveté de l'écrivain. G. B. Edwards жазуды ойламайды, оның жалғыз қағидасы – сөйлеу"). 1982 жылғы француз тіліндегі басылымына жазған алғы сөзінде Морис Надо (2013 жылы 102 жасында қайтыс болды) кітапты ерекше жетістік (réussite exceptionnelle) деп атады, кеңістік, уақыт және адамның қайғы-қасіреттері мен қуаныштарының нәзік, күрделі және сиқырлы үйлесімі ("un subtil, complexe et magique composé d'espace, de temps, de souffrances et de joies humaines"). "Жақында New York Review Books баспасынан қайта басылған Г. Б. Эдвардстың романы Ұлыбританияның Ла-Манш аралдарындағы нацистердің оккупациясын бастан өткерген Гернси адамының өмірін, қартайған шағындағы сөйлеуге құмарлығын баяндайды. Оның естеліктері музыкалық Гернси тілінде жазылған, ол аралдың құпиялары мен аңыздарына терең бойлау үшін өткен мен қазіргі шақтардағы дөңгелек жолдарды ұстанады. Тамаша туынды". Seattle Times. "Г. Б. Эдвардстың керемет романы. Эбенезер Ле Пейдж кітабында сирек кездесетін толықтық бар. Сіз әдебиеттің сыйына жатпайтын жолмен бүкіл адамды аласыз. Мен осындай кең және керемет шағымданудың бірнеше кітабын оқығанмын. [Бұл] үлкен қызық және үлкен өмір, Kulturgeschichte. Бұл Эдвардстың кейіпкері айтқан (немесе Санкт-Петерпорттағы "Smith Street-тегі баспасөз кеңсесінде" 18/6 үшін сатып алынған үш үлкен кітапшасына жазған) прозалық мағынадағы "кітап"; сонымен қатар "жасалынған" деген мағынада. Бұл Эбенезердің кітапқа айналдырылған кітабы". (Бохумиль Храбалдың "Тым жоғары дауыс" кітабы есіме түседі, оның қағаз балаусасы ақыры өзі балаусаланады). Уильям Голдинг бұл туралы керемет айтқан: "Оқып білу – оқумен емес, тіршілік етумен бірдей". "Киімсіз оқу сияқты". (Michael Hofmann, London Review of Books, 24 қаңтар 2008, 23-бет). "Керемет. Ғажап. Бірегей. Ерекше. Эбенезер Ле Пейдж кітабы – өмір салтына арналған мақтау". The Los Angeles Times (Валери Майнер). "Бетховеннің тоғызыншы симфониясы сияқты. Бұл 1890 жылдан 1970 жылға дейінгі арал өмірін, соның ішінде Германияның соғыс уақытындағы оккупациясын көрсетеді. Онда ауа райы, қараңғылық, аштық, қандас туыстық, баспана және ауырсынумен ойран болған жыныстық құштарлық аралдан тыс ойластырылмаған романда кездеспейтін таңғажайып, сиқырлы пропорцияларда пайда болады. Теңіз тұзымен қапталған, ойық-ойық жерлері жапайы гүлдермен шашылған Эдвардстың кітабы әлі де құлаққа ұстап тұрған үлкен қабықшадай күркірейді". Аллан Гурганус, "Өмір бойы бір керемет кітап", The Atlantic (март 2005). "Бір керемет қарт адаммен, оның ақылды, құмар және жеке тұлғалық сипатымен әңгімелесуде өткен демалыс күндерін елестетіңіз, ол өзінің баяндаушы ретінде биік деңгейінде, және сіз "Эбенезердің кітабы" Le Page әсерінің өте жақсы идеясын аласыз. Ол бізді көтереді, көтереді, қозғалады. Эбенезердің дауысы бәріне басшылық етеді және оның жасалуы – бұл үлкен жетістік". The Washington Post (Doug Lang). "[Сирек табылған, ол барлық категорияларға төтеп беретін алғашқы роман және ол өмірдің сезімінен толы. Оның басты қасиеттері – адамгершілік байланысқа бай және таңғажайып азғыратын тіл. Стильді бағалайтындар үшін жаңа романшылдың дауысы баршамыздағы құмарлықтар, жомарттық және ашкөздік туралы баяндайтын ескі оқиғаны естіген жақсы". Chicago Tribune (Линн Шарон Шварц). "1976 жылы белгісіз қайтыс болған Г. Б. Эдвардс өзінің романын күнделікті өмірдің үлгілерінен – көптеген шай ішулерден, махаббат дауларынан, достастық туралы есептерден және Гернси өркендеу сипаттамаларын өрескел қабылдағандағы өзгерістерден құрастырды. Нәтижесі көңіл көтеріп, әдемі". The Washington Post (Жаңа қағаздық басылымда). "Тамаша жетістік. Кітаптың дауысы мен әдістері соншалықты ерекше, олар біздің дәстүрлі әдеби карталарымызда ешқайда жатпайды". Джон Фаулз. "[Білуші және тартымды Гернси аралының өмірі туралы баяндама. Бұл сырттай қарағанда қарапайым жазылған, бірақ адамның жылдарына шолу жасаған оқиға 1981 жылы алғаш рет оқығанда керемет жазылған жұмыс деп ойлады. Жақында қайта оқығанда Эбенезер мен Эдвардсқа деген құрметімді еселедім". Иван Дойг, Christian Science Monitor. "Г. Б. Эдвардстың Эбенезер Ле Пейдж кітабы – шексіз кітап. Мен оны сыйлық ретінде беруден ешқашан шаршамаймын. Бұл шынымен бірегей туынды, бұрынғысы жоқ, демеушісі жоқ, тегі жоқ. Шын эпикалық, оның орналасқан жерінің – Гернси аралының қатал толқынды сұлулығымен сіңген, әрі қызықты да, әрі күлкілі". Аллан Гурганус, O Magazine. "Г. Б. Эдвардстың Эбенезер Ле Пейдж кітабы – ерекшелік және ұлы әдеби керемет, Гернсидің әдемі француздық аймақтарында жазылған, ол бұл аралға деген құштарлық пен махаббатқа толы роман. "Archipelago. "Міне, аралдық, арал адамы, жалғыз, үйленбеген, шеттетілген, біздің әлеміміздің қалыптан шығуына сипаттама береді. Гранит карьерлері және томаттар мен ерте картоп; бірақ содан кейін туристер, халықаралық компаниялар, салық төлеуден қашқандар, немістердің оккупациясы, және т.б.". The New York Review of Books. "Кітаптар: Таңдауға мәжбүр болсақ, Г. Б. Эдвардстың Эбенезер Ле Пейдж кітабын барлық уақыттағы сүйікті романымыз деп таңдаймыз. Кітап жарық көрген кезде Times газетінің авторы Гай Дэвенпорт былай деп жазды: "Шедевр. Біздің заманымыздың ең жақсы романдарының бірі. Қазіргі әдебиетте осы романның соңында айтылған бақыт сипаттамасына тең келгенін білмеймін". Біз Эбенезер Ле Пейджбен өткізген демалыс күнінен гөрі ұнамдырақ ештеңе ойластыра алмаймыз". Manhattan User’s Guide. "Менің есімде, жиырма жыл бұрын Джерсиге демалысқа барғанда, мен тұрған коттеджде Эбенезер Ле Пейдж кітабы болды, мен оны сол жерде оқыдым. Ол тартымды және менің ең эмоционалды оқу тәжірибемнің бірі болды. Сондықтан мен Гернсиді көзге елестете бастағанда – отбасы, олардың өмірі және олардың айналасындағы адамдармен қарым-қатынасы, мен оның арал туралы айтқан әдісіне шабыттандым". Лиза Джуэлл (Қай кітаптарға қайта-қайта ораласыз?). "Ирис Мердоктың..."
"There may have been stranger recent literary events than the book you are about to read, but I rather doubt it", John Fowles in his 1981 Introduction; reprinted in Wormholes (1998). "a breathtaking novel": Newsweek. A masterpiece One of the best novels of our time I know of no description of happiness in modern literature equal to the one that ends this novel. Guy Davenport, The New York Times Book Review. Hubert Juin in Le Monde praised the freshness of the style and the literary ambitions of the author, whose aim was to speak rather than to write (Une sorte de miracle tient à l'étrange fraîcheur de l'écriture, sinon à la merveilleuse naïveté de l'écrivain. G. B. Edwards ne songe pas à écrire, il a pour seul impératif de parler). In the preface he wrote for his 1982 French edition, Maurice Nadeau (who died in 2013 aged 102), greeted the book as an exceptional achievement (réussite exceptionnelle), a subtle, complex and magical blend of space, time and humane sufferings and joys (un subtil, complexe et magique composé d'espace, de temps, de souffrances et de joies humaines). "Recently reprinted by New York Review Books, G. B. Edwards' novel tells the story of a Guernsey man who lived through the Nazi occupation of Britain's Channel Islands into garrulous old age. His reminiscence is couched in a musical Guernsey English that follows circular paths through past and present to delve into island secrets and sagas. Great stuff." Seattle Times
"G. B. Edwards's miraculous novel There is a rare wholeness about The Book of Ebenezer Le Page. You get the entire man, in a way that isn't usually within the gift of literature to procure I have read few books of such wide and delightful appeal [it] is vast fun and vast life, a Kulturgeschichte It is ‘the book of’ in the prosaic sense that Edwards's character speaks it (or writes it in his three big notebooks bought for 18/6 at ‘the Press Office in Smith Street’ in St Peter Port); but also ‘of’ in the sense of ‘made into’. It is Ebenezer made into a book. (Bohumil Hrabal's Too Loud a Solitude comes to mind, with its paper baler who is finally baled up himself.) William Golding put it admirably when he said: ‘To read it is not like reading but living.’ It is like reading with no clothes on." (Michael Hofmann, London Review of Books, 24 January 2008, p. 23). "Quaint. Fascinating. Unique. Queer The Book of Ebenezer Le Page is a eulogy for a way of life." The Los Angeles Times (Valerie Miner)
"It reads like Beethoven’s Ninth. It charts island life from 1890 to 1970, including the German wartime occupation. In it, weather, darkness, hunger, blood connectedness, shelter, and an almost painfully keyed up sexual desire appear in odd, magical proportions never found in any novel conceived off island. Coated with sea salt, its crannies spilling wildflowers, Edwards’s book still roars like some huge shell held, cutting, against your ear." Allan Gurganus, 'One Great Book Per Life', The Atlantic (March 2005). "Imagine a weekend spent in deep conversation with a superb old man, a crusty, intelligent, passionate and individualistic character at the peak of his powers as a raconteur, and you will have a very good idea of the impact of The Book of Ebenezer Le Page It amuses, it entertains, it moves us Ebenezer’s voice presides over all and its creation is a tremendous achievement." The Washington Post (Doug Lang)
"[A] rare find it is unique–a first novel that resists all categories–and it overflows with the sense of life Its chief virtues are a story rich in human connection and a marvelously seductive language For those who cherish style, it is also good to hear a fresh novelist’s voice telling the old story of the passions, generosities, and greeds that battle in us all." —Chicago Tribune (Lynne Sharon Schwartz)
"G. B. Edwards, who died an unknown in 1976, constructed his novel out of the patterns of daily life–countless teas, lovers’ quarrels, accounts of friendships and the signs of change as Guernsey reluctantly assumes the characteristics of progress. The results are enchanting. "The Washington Post (New In Paperback)
"A remarkable achievement The book’s voice and its methods are so unusual that it belongs nowhere on our conventional literary maps." —John Fowles
"[A] knowing and beguiling chronicle of life on the English Channel isle of Guernsey This deceptively plain spoken story of a man’s years passing in review before him struck me, when I first read it in 1981, as a beautifully crafted job of writing. Upon rereading it recently, I redoubled my liking and admiration for both Ebenezer and Edwards. "Ivan Doig, Christian Science Monitor. "The Book of Ebenezer Le Page, by G. B. Edwards, is an inexhaustible book I never tire of giving. It is literally one of a kind, a work with no precedent, sponsorship, or pedigree. A true epic, as sexy as it is hilarious, it seems drenched with the harsh tidal beauties of its setting, the isle of Guernsey For every person nearing retirement, every latent writer who hopes to leave his island and find the literary mainland, its author–quiet, self sufficient, tidy Homeric–remains a patron saint." —Allan Gurganus, O Magazine
"The Book of Ebenezer Le Page, by G. B. Edwards, is an oddity and a great literary wonder, written in the beautiful French patios of Guernsey, one of the Channel Islands [Edwards] feels intensely about everything and everyone in this deliciously rich novel of longing and love. "—Archipelago
"Here is an islander; an island man, solitary, unmarried, alienated, who describes the modern denaturing of our world. Granite quarries and tomatoes and early potatoes; but then come tourists, international companies, tax evaders, occupation by Germans, etcetera.” The New York Review of Books. "Books: Forced to choose, we'd pick The Book of Ebenezer Le Page by G. B. Edwards as our favorite novel of all time. The recollections of a cranky old man on the island of Guernsey, Guy Davenport of the Times wrote, when the book was first published here in 1981: ‘A masterpiece One of the best novels of our time I know of no description of happiness in modern literature equal to the one that ends this novel.’ Hard for us to imagine a more pleasurable weekend than one spent with Ebenezer Le Page." Manhattan User’s Guide
"I actually went on holiday to Jersey twenty years ago and the cottage I was staying in had a copy of Ebenezer Le Page that I read while I was there. And it was absorbing, and one of my most emotional reading experiences. So when I was imagining Guernsey – the family, the way they lived and their relationships with the people around them I was sort of inspired by the way he talks about the island." Lisa Jewell (What books do you find yourself returning to again and again?) "Iris Murdoch’s “A Word Child”; Vladimir Nabokov's “Pnin”; Evan Connell's “Mrs. Bridge” and “Mr. Bridge”; G. B. Edwards's “The Book of Ebenezer Le Page.” . Well, I could go on and on." Anne Tyler, on books she returns to again and again; New York Times, 5 February 2015.