Кіріспе

Америкалық саясаткер: EPA әкімшісі Лиза Перез Джексон. Ол Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы, басым түрінде афроамерикалық орта тап өкілдері тұратын Пончартрейн Парк ауданында өсті. 1979 жылы Джексон Нью-Орлеандағы Сент-Мэри Доминикан орта мектебін үздік бітіруші болып аталды. Математикадағы ерекше қабілеті үшін ол Ұлттық консорциумнан инженерлік және ғылым салаларындағы аз ұлт өкілдеріне арналған магистратураға стипендия алды, бұл оған университет ортасына ертерек қатысуға мүмкіндік берді. Ол Тулан университетінде Shell мұнай компаниясының стипендиясымен оқыды. Джексон Кеннет Джексонға үйленген және екі баланың анасы. 2013 жылдың 13 шілдесінде ол Вашингтонда өткен ұйымның 100 жылдық мерекесінде Delta Sigma Theta әйелдер қауымының құрметті мүшесі болып қабылданды.

EPA және DEP-тің алғашқы мансабы

Бала кезінде Джексон табиғатқа ерекше құштарлық танытпады, бірақ Love Canal апаты туралы ұлттық және халықаралық жаңалықтардан кейін қоршаған орта мәселелеріне қызығушылық артты. Содан кейін ол Нью-Йорк қаласындағы агенттіктің аймақтық кеңсесіне көшті. EPA-да қызмет еткен кезінде Джексон федералдық Суперфонд нысандарын қайта жаңарту бағдарламасында жұмыс істеді, көптеген қауіпті қалдықтарды тазалау регламенттерін жасады және Орталық Нью-Джерсидегі қауіпті қалдықтарды тазалау жобаларын жүзеге асыруға миллиондаған доллар бағыттады. Кейін ол аймақтық құқық қорғау бөлімінің директорының орынбасары және міндетін атқарушы директоры болып қызмет етті.

Нью-Джерси губернаторының штаб бастығы

2008 жылдың 24 қазанында Корзин Джексонның 2008 жылдың 1 желтоқсанынан бастап штаб басшысы болып тағайындалатынын, Брэдли Абелоуді алмастыратынын хабарлады. Штаб басшысы ретінде Джексон Корзиннің бас кеңесшісі және штат заң шығарушы органымен басты саяси байланыс қызметін атқарған болар еді. Алайда, Джексонды президент Барак Обама ЭҚА басшысы қызметіне тағайындады, ол Корзиннің штаб басшысы болып тағайындалғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, 2008 жылдың 15 желтоқсанында қызметтен кетті.

EPA әкімшісі

2008 жылдың 15 желтоқсанында президент сайланған Барак Обама Джексонды Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің (ЭҚА) әкімшігіне ресми түрде ұсынды. Ол 2009 жылдың 22 қаңтарында АҚШ Сенатында дауыс беру арқылы бекітілді. Джексон – ЭҚА әкімшісі қызметін атқарған алғашқы афроамерикалық, төртінші әйел және осы лауазымды атқарған екінші Нью-Джерси штатының өкілі. Оның орынбасары – Боб Персиасеп. Сонымен қатар, оның құрамында үш серіктес, он екі көмекші және он аймақтық әкімші болып, барлығы 17 000 агенттік қызметкерін басқарады. ЭҚА-ның мәлімдемесіне сәйкес, әкімші Джексон ауа мен су сапасын қорғау, АҚШ қауымдастықтарының уытты заттарға ұшырауын болдырмау және парниктік газдарды азайту сияқты негізгі мәселелерге назар аударуға уәде берді. Ол агенттіктің барлық жұмысы ғылымның ең жақсы жетістіктеріне негізделетінін, заң үстемдігін сақтайтынын және бесұстама ашықтықпен жүзеге асырылатынын мәлімдеді. Осыған ұқсас мәлімдемеде ол балалар, қарттар және аз қамтылған қауымдастықтар сияқты осал топтарға ерекше назар аударуды басымдыққа қойды, олар қоршаған орта мен денсаулыққа қатысты қауіптерге көбірек бейім. Ол барлық мүдделі тараптардың пікірі естілетінін уәделеді. Джексон 1976 жылғы Уытты заттарды бақылау туралы заңды реформалауға бағытталған алғашқы ЭҚА әкімшісі болды, бұл заң жаңа немесе қолданыстағы химиялық заттарды реттейді. Deepwater Horizon мұнай платформасының жарылысынан кейін Обама әкімшілігі ЭҚА, Ішкі қауіпсіздік және Ішкі істер департаменттеріне федералдық төтенше жағдайларға жауап беру жөніндегі күш-жігерді үйлестіруді тапсырды. Джексонның агенттігі Deepwater Horizon мұнай төгілуі кезінде қоршаған орта мен халық денсаулығына қатысты мәселелерді қадағалады, соның ішінде ауа мен суды бақылау және су жануарлары мен қоршаған ортаның зиянын бағалау. Джексон Мексика шығанағына төгілген 210 миллион галлон мұнаймен күресу үшін BP компаниясының Corexit дисперсантын пайдалануын мақұлдады және қорғады. Corexit-тің қолданылуы сынға түсті, өйткені ол ЭҚА мақұлдаған басқа дисперсанттарға қарағанда уыттырақ және тиімділігі төмен. Кейінгі зерттеулер Corexit-тің Мексика шығанағындағы су тіршілігінің азық тізбегіне елеулі әсер еткенін көрсетті. Сенаттың қаржы бөлу жөніндегі кіші комитетінде куәлік бергенде Джексон дисперсанттарды пайдалануды «экологиялық компромисс» деп сипаттап, «Дисперсанттардың, әдетте, олар ыдырататын майлардан аз уытты екенін білеміз» деді. Денсаулық сақтау және экологиялық топтар газ төгілуіне жауап ретінде дисперсанттарды қалай және қайда қауіпсіз пайдалану туралы тиісті нұсқаулар бермегені үшін агенттікке сот процесі бастады. Президент Обама Джексонды Мексика шығанағындағы экожүйені қалпына келтіру және сақтау үшін федералдық күш-жігерге арналған Мексика шығанағындағы экожүйені қалпына келтіру жөніндегі жұмыс тобының төрағасы етіп тағайындады. 2011 жылы Джексон Ұлттық қоршаған орта ауасының сапасы стандарттарын қатаңдау жоспарын ұсынды. Жоспар ЭҚА ғылыми кеңес кеңесінің 2007 жылғы ұсынысын қабылдауға негізделген, ол NAAQS-ті 70 бөлік/миллиардтан жоғары емес және 64 бөлік/миллиардтан төмен емес деп белгіледі, бірақ кейіннен ол 2008 жылы 75 бөлік/миллиардқа бекітілді. Джексонның бұл ұсынысына Обама әкімшілігінің экономикалық кеңесшілері, оның штаб бастығы Уильям Дейли және Регулятивтік істер әкімшісі Касс Санштейн қарсылық білдірді. Президентке жоспарды ұсынғаннан кейін, ол «Соңында мен мемлекеттік және жергілікті үкіметтерді жақын арада қайта қаралатын жаңа стандартты енгізуді бастауды сұрауға қолдау көрсетпедім» деп мәлімдеп, ұсынысты қабылдамады. Бұл шешім экологиялық қорғаушылардың наразылығын тудырды, сонымен қатар қоршаған ортаны қорғау және денсаулық сақтау қауымдастықтары сотқа шағымданып, әкімші Джексонның наразылық білдіру үшін отставкаға кететіні туралы болжамдар айтылды. Кейін Джексон ЭҚА-да қалатынын, «президент Обаманың шешімін құрметтейтінін» және оның агенттігі озон стандарттарының қысқартылған нұсқасын «белсенді түрде іске асыратынын» мәлімдеді. Бұқаралық ақпарат құралдары мен өнеркәсіп өкілдері Джексонның 2011 жылғы мамырдағы Сенаттың тыңдау комитетіндегі куәлігіне жиі сілтеме жасайды, онда ол гидравликалық жарылыстың суды ластағанына қатысты ешқандай дерекке ие емес екенін айтты. Алайда, 1987 жылғы ЭҚА есебі мен 2011 жылдың мамыр айынан бері жарияланған есептерде гидравликалық жарылыстың бірнеше жағдайда судың ластануына себеп болғаны анықталды. Говард университетіндегі жастардың экологиялық лидерлерімен өткен іс-шарада студенттер Джексоннан даулы Keystone Pipeline туралы сұрады. Ол: «Мен үшін бұл керемет, керемет! Біздің елде осы мәселені талқылаудамыз. Бұл үлкен әңгіме басталуы керек». Сондай-ақ ол жобаға қатысты сақтық шараларын қадағалауды ұсынды: «Бұл кішкентай құбыр емес, бұл елді тікелей екіге бөлетін құбыр». Джексон Сенаттың 26-қарарына (Мерковски түзетуіне) қарсы сөйледі, ол ЭҚА-ның Таза ауа актісі бойынша парниктік газдарды реттеу өкілеттігін алып тастауға бағытталған. 2007 жылғы Массачусетс штаты мен Қоршаған ортаны қорғау агенттігі ісі бойынша жоғары соттың шешімімен кеңейтілген. Huffington Post газетінде жарияланған көлемді мақаласында Джексон «Енді Американы мұнайға тәуелді қылып сақтайтын энергия және қоршаған орта саясатын екі есе арттырудың уақыты емес» деді. Джексон лоббилік топтар мен конгресс мүшелерінің ЭҚА жаңа таза ауа ережелеріне және ЭҚА ережелерінің экономикаға тигізетін әсеріне жауапты екені туралы мәлімдемелеріне қарсы шықты. Джексон «Ірі ластаушылар Конгреске ауа мен суды қоқыс салу орындары ретінде пайдалану үшін бос жатқан ережелерді табуға лобби жасап жатыр. Нәтиже жұмыс орындарының көбеюі емес, ауа мен суда сынаптың көбеюі және балаларымыздың денсаулығына қауіптің артуы болады» деді. (Өз тарапынан, түзетудің авторы сенатор Лиза Мерковски ережелер американдық экономикаға зиян келтіруі мүмкін екенін айтты). ЭҚА басшысы қызметін атқарған кезеңде Джексон көмір өнеркәсібінен және Республикалық партиядан, әсіресе Оклахома сенаторы Джим Инхофтан, көмір күлінен бөлінетін уытты заттарды реттеу және электр станцияларынан бөлінетін сынап эмиссиясы бойынша ЭҚА-ның өкілеттігін кеңейту туралы сынға ұшырады. Сенаттың Қоршаған орта жөніндегі комитетінің жетекшісі және адамның іс-әрекеті жаһандық климаттың өзгеруіне әкелмейтініне сенетін сенатор Инхоф, ЭҚА-ны жаңа парниктік газдар ережелерін қайта қарауға шақырды. Джексон «Климаттың өзгеруіне қатысты ғылым белгілі және адамның іс-әрекеті жаһандық жылуға жауапты» деп жауап берді және «Бұл қорытынды партиялық емес» деді. Джексон мен Инхофтың қоршаған орта мәселелері бойынша көзқарастары әртүрлі болғанымен, ол бір сұхбатта оны «Менің сүйікті либералдарымның бірі» деп атады. 2012 жылдың 13 желтоқсанында Инспектордың көмекшісі ЭҚА-ға Лиза Джексонның «Ричард Виндзор» деген атпен жеке электрондық пошта шоттарын пайдаланумен байланысты жазбаларды сақтау тәжірибесіне қатысты аудит жүргізілетінін хабарлады. Әділет министрлігі 2013 жылдың 14 қаңтарынан бастап, Вашингтондық адвокаттың шағымына жауап ретінде осы шоттан аптасына 3000 электрондық поштадан 12 000 электрондық пошта шығаруға келісті. 2012 жылдың 27 желтоқсанында Джексон ЭҚА әкімшісі лауазымынан кетіп қалатынын жариялады. New York Post газетінің мәліметінше, Джексон Обама әкімшілігі Keystone Pipeline жобасын қолдауға көшеді деп сенгендіктен отставкаға кетті және бұл оның лауазымында болғанда болғанын қаламайды. Джексон 2013 жылдың 15 ақпанында қызметтен кетті, оның орнына орынбасары Боб Персиасеп келді. 2013 жылдың қыркүйегіндегі Өкілдер палатасының тыңдауында Джексон үкіметтік құпияға қатысқандығын жоққа шығарды және федералдық жазбаларды сақтау заңдарын айналып өтуге тырысқан жоқ екенін мәлімдеді.

Алма

2013 жылдың мамыр айында Джексон Apple Inc. компаниясына қоршаған ортаны қорғау директоры ретінде қабылданатыны жарияланды. Ол тікелей Тим Кукқа бағынышты және Apple компаниясының экологиялық мәселелерін басқарады. 2015 жылы Джексон Apple компаниясының басшылары арасындағы ең жоғары саяси лауазым – қоршаған орта, саясат және әлеуметтік бастамалар вице-президенті қызметіне көтерілді. 2018 жылы Кук Джексонды 24 сәуірде Ақ үйінде Франция президенті Эммануэль Макрон құрметіне өткен АҚШ мемлекеттік кешкі асына қатысуға шақырды. Джексон Париж климаттық келісімінің белсенді қолдаушысы және бұл кешке қатысқан Барак Обаманың бұрынғы министрлер кабинетінің жалғыз өкілі болды.

Клинтон қоры

Джексон 2013 жылдан бері Клинтон қорының директорлар кеңесінде мүше болып қызмет етеді.