Кіріспе
Испан әншісі, әнші-әндер авторы және романист Ллуис Ллах и Гранде (; 1948 жылдың 7 мамырында Геронада (Испания) дүниеге келген. Ллуис – әнші-әндер авторы, жазушы және саясаткер. Ол "нова кансо" жанрының негізгі өкілдерінің бірі және Каталонияның өзін-өзі анықтау құқығын жақтаушы. Оның ең танымал әні "L'Estaca" Каталония тәуелсіздік қозғалысының бейресми әнұранына айналды. 2015 жылдың қыркүйегінен 2018 жылдың қаңтарына дейін Каталония парламентінің депутаты болды.
Lluís Llach i Grande (; born in Gerona (Spain) 7 May 1948. Lluis is singer songwriter, novelist and politician. He is one of the main representatives of the nova cançó genre and an outspoken advocate of the right to self determination of Catalonia. His most famous song, "L'Estaca", has become the unofficial anthem of the Catalan independence movement. He was a member of the Catalan Parliament from September 2015 until January 2018.
Музыка
Ол - nova cançó (Жаңа ән) қозғалысының негізгі өкілдерінің бірі, бұл қозғалыс Франсиско Франконың диктатурасына қарсы тұрып, каталон тілінде саяси әндер орындаған музыканттар мен әншілерді біріктірді. Бұл кезде каталон тілі мен каталондық мәдениеттің басқа да түрлеріне рұқсат берілді, бірақ мемлекеттік мекемелерде испан тілі ресми тіл болып саналды. Оның "L'Estaca" әні, құлап жатқан шіріген таяқ туралы, режимнің бейнесін жеткілікті түрде көрнекті етіп бейнеледі. Ллах, көптеген әншілер, жазушылар және саяси белсенді өнер қайырмандары сияқты, Испаниядан кетіп, диктатордың өліміне дейін Парижде ерікті түрде эмиграцияда өмір сүрді. Алғашқы туындыларында Манель Камп немесе Карлес Кейс сияқты аранжировщиктерге ішінара тәуелді болғанымен, Ллахтың ән жазу өнері көбінесе қарапайым композициялардан күрделі гармониялық және мелодиялық жазуға қарай дамыды. Өзін-өзі гитарист ретінде тәрбиелеген Ллах гитарада тек қарапайым аккордтарды тартады. Пианист ретінде ол Шуберттен Ханға дейінгі еуропалық ән дәстүрін жақсы біледі, сондай-ақ Сатидің ("Nounou") және оның жергілікті еліктеушілері Момпу мен Мануэль Бланкафордың ("A la taverna del mar") ықпалын сезінуге болады. Ллах сальса фортепиано үлгілерін ("Terra"), джаздық бүтін тондық модуляцияларды ("El jorn dels miserables") және прогрессияларды ("Cançó d'amor a la llibertat") қолданды. Кейбір ерте әндер барокко билерінен ("Laura", "Jo sé", "Vinyes verdes vora el mar") және остинато аккорд үлгілерінен ("Non", "Somniem") шабыттанды. Әнші ретінде Ллах Махалия Джексон мен Жак Брельдің ықпалымен болды. Оның ән мәтіндері дәстүрлі романтикалық әндерден бастап, күрделі философиялық ән циклдеріне дейін, сондай-ақ ирониялық, саяси мазмұндағы композицияларға дейін, көтеріңкі темппен ауысады. Теңіз және өлімге қарсы өмірге құштарлық оның ең сүйікті тақырыптарының бірі. Әндерінің сөздерін өзі жазбағанда, ол Константин П. Кавафи, Мариус Торрес, Жозеп Мария де Сегара, Пере Кварт және, бәлкім, басқалардан гөрі көбірек, Микель Марти и Пол сияқты ақындардың өлеңдеріне әуен жазады. Ллах кейде классикалық баритон ретінде өнер көрсетеді, Габриэль Форенің "Реквиемін" бірнеше рет орындады, сонымен қатар шарап өндірушісі де болды. Ол музыкадағы мансабын 2007 жылдың наурызында Вересте (Коста-Бравадағы Baix Empordà) қоштасу концертімен аяқтады, осы ауылда өскен. Кейін ол театрлық қойылымдарға қосымша музыка жазды. Оның 1968 жылы жазған "L'Estaca" әні көптеген еркіндік және саяси қозғалыстардың гимніне айналды, соның ішінде Польшадағы Solidarność, Тунистегі революция, Испаниядағы Indignados немесе Occupy қозғалысы. 2015 жылдың қыркүйегінде ол Junts pel Sí (Иә үшін бірге) тәуелсіздік одағының тізімімен парламенттік сайлауға тәуелсіз кандидат ретінде қатысты. Ол одақтың төрт сайлау округінің бірі - Жиронадағы тізімін басқарды және сайланды. Коалиция Жиронада 17 орынның 11-ін жеңіп алды. 2021 жылы Ллах солшыл, тәуелсіздік жақтасы CUP-ті денсаулық сақтау мәселесін көтеріп қолдады.
Даулы мәлімдемелер
2017 жылдың шілдесінде Луис Ллах Каталониядағы болашақ тәуелсіздік жарияланғаннан кейін де испан заңдарын сақтаған мемлекеттік қызметкерлерге "жаза" берілетінін айтты. 2017 жылдың 7 қазанында, ертеңгі тәуелсіздікке қарсы одақтық демонстрацияға дейін, ол Twitter-де: "Ертең Барселона көшелерін бос қалдырайық. Құстарға жем қалмасын" деп жазды.
Жеке өмір
Ллах ашық гей. 2019 жылы Каталония тәуелсіздігінің жетекшілерінің сотында ол Vox партиясының, қанағаттандырмайтын оңшыл партиясының адвокаттарынан сұрақтарға жауап беруді сұрағандарына қарсылық білдірді, өзін "гомосексуал және тәуелсіздік жақтасы, сондай-ақ әлемдік азамат болуға ұмтылушы" деп атады.
Луис Ллах туралы әдебиеттер
Пеп Блейдің «Ллуис Ллах» (Col·lecció "Los Autores", SGAE, Барселона, 1995) кітабы – каталондық музыкант және ән авторы Ллахтың өмірбаяны. Онда қызықты жылнама, суреттер жинағы, әндер антологиясы және дискографиясы қамтылған.