Кіріспе
Pante Macassar қаласы (Pante Macassar, ,) – Шығыс Тимордың солтүстік жағалауындағы Пантэ Макасар әкімшілік округіндегі қала, ел астанасы Дилидің батысында орналасқан. 2006 жылғы мәлімет бойынша, халқы 4730 адамды құрайды. Бұл Oecusse эксклавының (бұрынғы Oecussi Ambeno) астанасы.
Pante Macassar (Pante Macassar, , ) is a city in the Pante Macassar administrative post on the north coast of East Timor, to the west of Dili, the nation's capital. It has a population of 4,730 (Stand 2006). It is the capital of the Oecusse exclave (former Oecussi Ambeno).
Атауы
Атауы сөзбе-сөз "Макасар жағасы" дегенді білдіреді, бұл Сулавесидегі (Оңтүстік Селебес) Макасармен бұрынғы саудаға сілтеме жасайды. Бұл атты бұрынғы ғасырларда осында маусымдық түрде қоныстанған, үйге оралуға қолайлы жел күтіп отырған қоныс салушылар берген. Жергілікті тұрғындар Панте Макассарды "Оэкусси" деп те атайды, бұл көбінесе "су ыдысы" деп аударылады. Ол Тоно өзеніне дейін созылған, Ноэфефан көпірі арқылы өтетін, бір-бірімен шала байланысқан кішкентай елді мекендерден тұрады.
Тарих
Панте Макасар жағалауында Оэкусси патшалығының ордасы болған Оэсоно орналасқан. Патшалық Топас тайпасымен билік жүргізді. Топастар – Солор аралдық әйелдерге үйленген португалдық сарбаздардың, теңізшілердің және саудагерлердің ұрпақтары. Олар 17-18 ғасырларда Тимор аралындағы оқиғаларға шешуші ықпал етті. Қазіргі Панте Макасар қаласынан батысқа қарай 6 шақырым жерде доминикандық миссионерлер 1556 жылы сандал ағашы саудасын бақылау үшін Лифау қаласын құрды. 1702 жылдан бастап, қазіргі қаланың шетінде орналасқан Лифау португалдықтардың Тиморға алғаш рет түскен жері және Португалдық Тимордың бірінші астанасы болды. Ол 1769 жылға дейін астана статусын сақтап тұрды, бірақ Топастардың үздіксіз шабуылдары салдарынан Дили қаласына көшірілді. 1912 жылғы мамыр айында Ұлы Мануфахи көтерілісі кезінде Оэкуссиде де отаршылдық билікке қарсы көтеріліс болды. Көтеріліс "Патрия" канонерлік кемесінің көмегімен басып жаныштырылды. Дилиден аптасына екі рет паром келіп тұрады, саяхат 12 сағатқа созылады (жарты күндей).
Климат
Тимордың солтүстік жағалауына тәндей, Панте Макасарда тропикалық саванна климаты (Кёппен Aw) басым, желтоқсаннан наурызға дейін жауынды маусым және сәуірден қарашаға дейін ұзақ құрғақ маусым байқалады.