Кіріспе

Солтүстік Флоридадағы Вудвилл карст жазығы астындағы Флорида су қоймасындағы бұлақ және үңгір.

Ол Флорида су қоймасының бірінші дәрежелі бұлағы және негізгі ашылу нүктесі ретінде жіктеледі. Бұлақ Вакулла өзенін құрайды, ол оңтүстік-шығысқа қарай 9 миль (14 км) ағып, Сент-Марк өзеніне қосылады. Тағы 5 миль (8 км) өткен соң Сент-Марк өзені Апалачи шығанағында Мексика шығанағына құйылады.

Тарих және ашылу

1850 жылы Сара Смит көл түбінде ежелгі мастодонттың сүйектерін тапқанын хабарлағаннан кейін, бұлаққа ғылыми қызығушылық оянды. Одан бері ғалымдар соңғы мұз дәуіріне жататын кем дегенде тоғыз басқа жойылған сүтқоректілердің қалдықтарын анықтады, олар үңгірге дейін 360 метрге (1200 фут) дейін шөгіп кеткен. Бүгінде шамамен 58 метр (190 фут) тереңдікте мастодонттардың тасбақа қалдықтары және басқа да қазбалар толық көрініс тапқан. Флорида геологиялық қызметі (FGS) 1930 жылдың тамыз және қыркүйек айларында геолог Герман Гюнтерге алғашқы зерттеуді тапсырды. Вакулла бұлағын кең ауқымды зерттеу 1987 жылдың қазан-желтоқсан айларында доктор Билл Стоун басқарған экспедиция жүргізді. Экспедиция құрамына Шек Эксли және Уэсли С. Скилз кірді, олар үңгір кіреберісінен 1268 метр (4160 фут) қашықтыққа үңгір жүйесіне енді. Скилз экспедицияны National Geographic арнауы үшін түсірді. Экспедиция кезінде Стоунның Cis Lunar Mk 1 қайта тыныс алатын құрылғысы 24 сағаттық суға батыру кезінде көрсетілді, ол жүйенің қуатының жартысын ғана пайдаланды. 1998 және 1999 жылдары Стоун 100-ден астам еріктілерден тұратын халықаралық саяхатшылар тобын Вакулла 2 жобасына қатысуға жетекшілік етті.

Тарихқа дейінгі адамдар

Жоғарғы палеолит дәуіріндегі палеоиндістер 13 мың жылдан астам бұрын бұл бұлақтың жанында немесе оның маңында өмір сүрген. Олар Плейстоцен кезеңінде Шығыс Азиядан Солтүстік Америкаға өткен адамдардың ұрпақтары еді. Вакулла Лодж орны Солтүстік Флоридадағы Кловис кезеңінен бұрынғы бірнеше орнының бірі. Алғашқы адамдар қоныстанған кезеңде Флоридада жағалау сызығы қазіргіден төмендеген, өте құрғақ және шөлді климат болған. Бұл тұщы сулы жерлерді мегафаунаға тартымды еткен, нәтижесінде палеоиндістер осы жерге келген.

Қазіргі жануарлар әлемі

Вакулла Спрингс және оның төңірегінде Батыс Үндістан манаттары, аққұйрықты бұғылар, Солтүстік Америка өзен сусарлары, американдық аллигаторлар, Суанни өзенінің құсбауыры (Pseudemys suwanniensis), шапқылаушы торналар, жұмсақ торналар, сүлгілер, күлгін галлинулдар, қасқырлар (соның ішінде ақ қасқырлар), ақбас бүркіттер, анхингалар, оспрейлер, қарақұйрықтар, орман қаздары, қара күйелер және түркия күйелері кездеседі.

Су асты үңгірлер жүйесі

Вакулла үңгірі дендриттік құбырлар желісінен тұрады, оның 19 шақырымы зерттеліп, картаға түсірілген. Құбырлар ұзын түтіктер ретінде сипатталады, олардың диаметрі мен тереңдігі тұрақты (91 метр тереңдікте); бірақ, біріктірілген түтіктер әртүрлі геометриялы үлкен камералармен бөлінуі мүмкін. Ең үлкен құбыр көздің/үңгірдің кіреберісінен оңтүстікке қарай 6 шақырымнан астамға созылады. Негізгі құбырды Леон Синкс сияқты төрт қосалқы құбыр қиып өтеді. Осы қосалқы құбырлардың көпшілігі толық зерттелген. 2007 жылдың 15 желтоқсанында Вудвилл Карст жазығы жобасының дайверлері Вакулла Спрингс және Леон Синкс үңгір жүйелерін физикалық түрде байланыстырып, Вакулла-Леон Синкс үңгір жүйесін құрды.

Ағындылық жылдамдығы туралы нақты мәліметтер

Көктем суының тәуліктік ағыны — су тәулігіне. 1973 жылғы 11 сәуірде көктемдегі рекордтық ең жоғары ағыны секундына өлшенді, бұл тәулігіне тең.

Вакулла бұлақтары фильмде

1938 жылдан бастап, бірнеше ерте «Тарзан» фильмдері, соның ішінде Джонни Вайсмуллер ойнаған «Тарзанның Нью-Йорк оқиғасы», Вакулла Спрингс-те түсірілді. «Көліктен шыққан жаратылыс», «Жаратылыстың кек алуы», «Түн қозғалыстары», «Әуежай-77» және Брайан Кит пен Рикардо Монтальбан қатысқан «Джо Пантер» сияқты басқа фильмдер де Вакулла Спрингс-те түсірілді. Көптеген кино тарихы 1934 жылы Вакулланы қоршаған жерді сатып алған Эдвард Баллға дейін жетеді. Бастапқыда Вакулла туристік орын емес, көбінесе усақ-түйекке көңіл бөлмейтін демалыс орны болды. Бұл Балл жаңа менеджер, Ньют Перриді жұмысқа алғанда өзгерді, ол Вакулла Спрингс-ке жаңалықтар әкелді. Ол бұрын Silver Springs-те жұмыс істеген, онда «Тарзан ұлын табады!» фильмін түсіру кезінде MGM компаниясымен бірге жұмыс істеді. Перри Вакуллада бірнеше су асты қысқа фильмдерін түсірді. Олардың бірі – «Қандай пикник!», онда пикник сахнасы су астында жасалған, ал жасөспірімдер суға сүңгіп, түскі ас сахнасын қайта ойнайтын. Бұл су асты фильмдері Вакулла Спрингс-тің су ортасын көрнекті етіп көрсетті. Осы қысқа фильмдерден басқа, Перри Metro Goldwyn Mayer «Тарзан» тобын Вакулла Спрингс-ке шақырып, оның ортасы Африканың орнына қолданылды. Грантленд Райс Вакулла Спрингс-те аз танымал «Судағы шайқасушылар» (1943) фильмінің көріністерін түсірді, онда су шайқасы сахналады.

Вакулла Спрингс ложасы

1931 жылы Вирджиниядан келген кәсіпкер Эдвард Болл Флорида штатының Таллахасси қаласында жер сатып алды және 1935 жылы Вакулла Спрингс лоджінің құрылысы басталды. Эдвард Болл Жерорта теңізі стиліндегі сарайларымен танымал Marsh and Saxelbye сәулет фирмасын шақырды. Алғашқыда лодж қонақ үй ретінде салынды, ал 1981 жылы, оның қайтыс болғаннан кейін, Эдвард Балл жабайы табиғат қоры оны қонақ үйге айналдырды. Қазір лодж жиырма жеті бөлмелі қонақ үй болып табылады. Сонымен қатар, ол Американың тарихи қонақ үйлерінің ресми бағдарламасы – Ұлттық тарихи сақтау қорының мүшесі. 2002 жылы қолөнершілер лодж төбесін сақтау жұмыстарын бастады, бұл жұмыс Флорида штатының тарихи ресурстар бөлімі мен тарихи сақтау кеңесінен бөлінген қаражат есебінен жүзеге асырылды. 5800 шаршы фут көлемді төбедегі әр сурет Флориданың тарихи оқиғаларын бейнелейді. Бұл техникалар еуропалық халық өнері мен американдықтардың ықпалының біріккен комбинациясы болып табылады.

Жаяу жүру

Вакулла Спрингсте 9 мильге дейін саябақ жолдары бар.

Қайықпен саяхат

1875 жылдан бастап, Вакулла Спрингс-те шыны түбінен көрінетін қайық саяхаттары қызығушылық тудырып келді, алайда судың тазалығының төмендеуіне байланысты бұл саяхаттар бұрынғыдай жиі өткізілмейді.

Қорғау

1998 жылдың соңында Флорида алмақұйрығының саны күрт азайды; одан кейін танымал Лимпкин құсы да осыдан кейін 1999 жылдың күзіне қарай ұшып кетті. Флориданың солтүстігінде бұрын гүлденген және түрлі-түрлі экожүйе енді "биологиялық шөлге" айналып барады, дейді Вакулла-Спрингс табиғатты қорғаушы Джим Стивенсон. Вакулла-Спрингс бассейні Флоридадағы бұлақтан солтүстікке қарай шамамен 1300 мильге созылып, Оңтүстік Джорджияның кейбір аймақтарына дейін жетеді. Жаңбыр суының ағынынан туындаған судың ластануы, сондай-ақ адамның қалдықтары мен ластану арқылы нитратқа толы судың ластануы, жер асты суына сіңіп, төмен ағып, Вакулла бұлағынан құбырдың соңында су ретінде шығады. Бұлақтың ластануын азайту үшін шаралар қабылданды. Таллахасси қаласы азаматтар үшін қалалық саябақ сияқты жасырылған жаңбыр суын тоқтату пункті – Каскадтар паркін салды. Бұл бассейнге түсетін ластанған су мөлшерін азайтуға көмектеседі. Таллахасси қаласы сондай-ақ өз қалдық суларына қатысты ережелерді күшейтті. Ластануды азайтуға көмектесетін факторларға ластануды азайту, кем зиянды тыңайтқыштарды қолдану және топыраққа көп мөлшерде нитраттарды сіңдіретін септик резервуарларының орнына тиімдірек қалдықтарды жою жолдары кіреді.