Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Изки (إِزْكِي) – Оманның солтүстік-шығысындағы Әд-Дахилия аймағындағы қала. Ол теңіз деңгейінен шамамен (биктігі көрсетілмеген) биіктікте орналасқан, халқының саны 35 173 адам (2003 жылғы санақ бойынша). Археологиялық ескерткіштер мемлекеттің ежелгі мұрасының куәсі болып табылады, онда шамамен 142 мұнара және үш қамал бар. Олардың бірі – «Әл-Ауамыр қамалы», ал екі қамалы «Әл-Қариятин» қаласында орналасқан. Сонымен қатар, «Әл-Назар және Әл-Ямин» есімдерімен белгілі бірнеше археологиялық үйлер де бар. Бұған қоса, Саид бин Сұлтан тұсында салынған үлкен бекініс бар, бірақ уақыт өтуімен және эрозия әсерінен оның бір бөлігі қираған.
Izki (إِزْكِي) is a town in the Ad Dakhiliyah region of northeastern Oman. It is located at c. altitude, and has a population of 35,173 (2003 census). The archaeological landmarks are still evidence of the ancient heritage of the state, where there are about 142 towers, and three castles, one of which is "Al Awamir Castle" and two castles in the town of "Al Qaryatayn", in addition to the presence of a number of archaeological houses, the most important of which are "Al Nazar and Al Yamin", along with a large fortress that was built during the reign of Said bin Sultan and some parts of it have been demolished due to the passage of time and erosion factors.
Орналасқан жері
Ішкі губернаторлықтың бір штаты. Батысында Аль-Жабал Аль-Ахдармен, батыс және оңтүстікте Манах және Низва штаттарымен шектеседі. Солтүстігінде Самайл штатымен, ал шығысында Солтүстік-Шығыс губернаторлығының Әл-Мудхайби штатымен шектеседі. Оның ауданы шамамен 2500 шаршы километрді құрайды және астана, Маскат қаласынан шамамен 138 километр қашықтықта орналасқан. Штат өзінің символы ретінде Корольдік каналды қабылдаған.
One of the states in the Interior Governorate. It is bordered by Al Jabal Al Akhdar to the west, and by the states of Manah and Nizwa to the west and south. It is bordered by the state of Samail to the north and by the state of Al Mudhaibi in the North Eastern Governorate to the east. Its area is approximately 2500 square kilometers and it is about 138 kilometers away from the capital, Muscat. It has adopted the Royal Canal as its emblem.
Тарих
Аңыз бойынша, Иски – Оманның ең көне қаласы. Әлем бойынша көптеген «ең көне қалалар» бар деп есептеледі, бірақ мұндай мәлімдемелер көбінесе жергілікті мақтанышқа негізделген. Көне афлай (суарналары) осындай сенімдердің қалыптасуына себеп болған болуы мүмкін. Екі қоршалған қала – Иски/әл Йемен және әл Низар – мөлшері мен сыртқы түрі жағынан ерекшеленеді. Қазіргі уақытта әл Йемен әл Низардан екі есе кішкентай. 1908 жылы әл Низарда 450 үй, ал әл Йеменде 350 үй болған деген есеп бар, бірақ бұл көрсеткіштер қазіргі мәліметтерге сәйкес келмейді. Әл Низар әлі де тұрғындары бар, ал әл Йемен 1980 жылға дейін тасталып, қазірде иелері үйлерін күтіп бағуды жалғастыруда. Қазіргі көрінісі, әсіресе түзу көшелері, 18 ғасырдағы әл Йеменнің қирауы мен қайта құрылысының нәтижесі. Ерте темір дәуіріндегі Иски туралы мәліметтер клинопись мәтіндерінде кездеседі. Неоассириялық деректерге сәйкес, б.з.д. 640 жылы «Искеде тұратын Қаде патшасы Паде, жақсы қарым-қатынас орнату үшін және сыйлықтармен ауыртпаланған мемлекеттік келісімшарт жасау үшін елшілерді жіберді. Олар алты ай сапар шегіп, маған [Ашшурбанипалға] келді, жағдайымды сұрады және билігімді құрметтеуді өтінді». Кейбір зерттеушілер Иски қаласы Ниневиден табылған неоассириялық клинопись мәтіндерінде де айтылған деп санайды. Искидегі археологиялық зерттеулер 2007 жылы Ж. Шрайбердің қатысуымен басталды. Ол археологиялық зерттеулер арқылы Оманның басқа да ірі оазистерімен салыстырып, осы орталықтың орнын анықтауға тырысты. Осы мақсатқа жету үшін ол Орталық Оманның маңызды жерлерін керамика маманы ретінде өз көзімен зерттеді. Ұзақ жылдар бойы тұрғызылған осындай жерлердің нашар сақталуы көптеген археологтарды қорқытты. Өзінің зерттеулерінде Ж. Шрайбер ескі екі қаланың маңында Хафит кезеңінен ислам кезеңіне дейінгі 1045 орынды (2007: 124) тіркеді. 2011 жылы жүргізілген қазба жұмыстары мен зерттеулер Шрайбердің нәтижелерін ішінара растады. Қалада исламға дейінгі кезеңнің барлық қалдықтары сақталған. Ерте және кейінгі темір дәуіріне қатысты көптеген археологиялық заттар табылды. Әсіресе әл Низар аймағының жағдайы нашарлаған және көп бұзылған. Әл Йеменнің ең биік бөлігін қазу кезінде азаматтық соғыс кезінде (886-970 жж.) қираған деп есептелетін ертедегі мешіт табылды. Уади Халфайнның екінші жағында Самад темір дәуірінің және басқа да кезеңдерге жататын керамика сынықтары бар үлкен зират орналасқан. Зираттағы қабірлердің көпшілігі осы кезеңге жатады.
Legendarily, Izki is Oman's oldest city. Popularly revered 'oldest cities' are claimed the world over, the historicity of which usually rests on local pride. Its ancient aflaj (water canals) probably nourished such beliefs. The twin walled towns, Izki/al Yemen and al Nizar, differ from each other in size and appearance. The former presently has half of the surface area as the latter. In 1908 the estimated number of houses in al Nizar at 450, and in al Yemen at 350, which contradicts this. Al Nizar is still inhabited; al Yemen has been deserted since prior to 1980, but the owners still care for their own houses. The present appearance, especially the regular streets, results from the 18th century destruction and rebuilding of al Yemen. Early Iron Age Izki appears to find mention in cuneiform texts. According to Neoassyrian sources, in 640 BCE, "Pade, king of Qade, who lives in Izke sent envoys to cultivate good relations [and a state contract] burdened with gifts. They travelled six months, came to me [Aššurbanipal], asked of my condition and beseeched my rule." Some believe that Izki was mentioned in Neoassyrian cuneiform texts from Nineveh. Serious archaeological fieldwork began in Izki with J. Schreiber (2007). He strove to contextualise this centre amongst other large oases in Oman by means of archaeological survey. In order to reach this goal, he studied the different contexts of key sites in Central Oman first hand as a pottery specialist. The poor preservation of such continuously occupied sites scared off most archaeologists. In his survey J. Schreiber tallied in and immediately around the old twin towns 1045 sites (2007: 124) ranging from the Hafit to Islamic periods. In 2011, excavation and survey partly confirmed Schreiber's results. The town contains the remains of the entire pre Islamic period. Numerous were the finds of the Early Iron Age and Late Iron Age. Particularly eroded and disturbed was al Nizar. Excavation of the highest part of Al Yemen revealed an older mosque, presumably that destroyed during the civil war (886 970 AD). On the other side of the Wadi Khalfayn lies a large cemetery which contains pottery sherds of the Samad Late Iron Age, but of other periods as well. The graves are mostly of this period.
Көрікті жерлер
Мемлекеттегі ең танымал туристік орындардың бірі – "Әл Малики каналы", ол атын Мәлік ибн Фахм әл-Аздиден алған. Сонымен қатар, "Гар Ваджранан" да бар, ол шындық пен қиял арасындағы көптеген байланысты әңгімелермен оранылған.
One of the most prominent tourist attractions in the state is "Al Maliki Canal", which gained its name from Malik bin Fahm Al Azdi, as well as "Ghar Wajranan", which is surrounded by many intertwined stories between reality and fiction.
Зәкиет археологиялық қабірлері
Әл-Дахилия губернаторлығында орналасқан, тарихшылардың пікірінше, олар б.з.д. 3 мың жылдыққа дейін сонады. Зәкиет археологиялық қабірлері ауылға көрінетін цилиндр тәрізді төбеде орналасқан. Олар ара ұясының пішініне ұқсас тау жыныстарынан салынған екі қабырғадан тұрады. Төбеде қабірлердің болуы зерттеушілерді осы орынның жау әскерлерін қайтару үшін бекініс ретінде пайдаланылған деген ойға жетелейді.
Located in the Al Dakhiliyah Governorate, historians say that they date back to the 3rd millennium BC. The Zakiet archaeological tombs are situated on a cylindrical shaped hill overlooking the village. They consist of two walls made of mountain rocks resembling the shape of a beehive cell. The presence of tombs on the top of the hill leads researchers to believe that the site was used as a fortress to repel invading armies.
Жарнан үңгірі
Джарнан үңгірі Азки штатында орналасқан және Ислам дініне дейінгі дәуірге жатады. Ол ежелгі Аль-Назар ауданына қарайтын, тұрақсыз тау басында орналасқан. Үңгірге Ислам дініне дейінгі кезеңдегі мемлекеттің ескі атымен – Джарнан деп ат қойылған. Үңгірдің кіреберісі Халфин аңғарына қарап тұр. Бұрын үңгірге тек иықтап кіруге болатын, бірақ эрозия салдарынан бұл тесіктер көрінбей кетіп, жайлы болмай қалды. Үңгірдің ұзындығы шамамен 15-20 метрді құрайды. Джарнан үңгірі туралы көптеген әңгімелер бар, бірақ жергілікті тұрғындардың көпшілігі олардың рас екенін жоққа шығарады. Аңыз бойынша, Азки халқы Жарнан деп аталған алтын бұзауға табынып, оны зергерлік бұйымдармен және қымбат тастармен әшекейлеген. Азки халқы Ислам дінін қабылдағанда, бұзау Назар ауылының астындағы үңгірге жасырылып, оны сиқырлы дұғалармен қорғаған. Сол күнден бері ешкім осы бұзауды көрген жоқ.
Jarnan Cave is located in the Azki state and dates back to the pre Islamic era. It is situated on an unstable rocky hill, overlooking the ancient neighborhood of Al Nazar. The cave was named Jarnan after the old name of the state in the pre Islamic era. The entrance to the cave is in front of the Halfeen Valley. It was previously said that a person could only enter the cave by crawling, but due to erosion, these openings have become almost invisible. The length of the cave extends from approximately 15 to 20 meters. Many stories circulate about Jarnan Cave, although many locals deny their validity. The legends say that the people of Azki used to worship an idol in the form of a golden calf named Jarnan, adorned with jewelry and precious gems. When the people of Azki embraced Islam, the calf was hidden inside a cave beneath the village of Nazar, and it was guarded by magical incantations. Since that day, no one has seen the calf.
Демография
2012 жылғы Ұлттық статистика және ақпарат орталығының мәліметтері бойынша, Иски штатының жалпы халқы 36 296 адамды құрайды, оның ішінде 4 492 отбасы бар. Олардың көпшілігі – суннит мұсылмандары. Оның танымал және дәстүрлі өнерлерінің қатарында Ража, Әл-Ази, қылышпен күресу және әйелдер өнерінің бірі – Таауиб бар.
The total population of the state of Izki is 36,296 people, consisting of 4,492 families according to the National Center for Statistics and Information for the year 2012. The majority of them are Sunni Muslims. Some of its popular and traditional arts include Razha, Al Azi, sword fighting, and Ta'awib, which is one of the women's arts.
Дәстүрлі қолөнер және өнеркәсіп
Бұларға былғары өңдеу, иіру, тоқу, күміс заттар жасау, пальма жапырақтарымен тоқу, сондай-ақ сауда, құрылыс, ағаш өңдеу және ұсталық кәсіптері кіреді.
These include leather tanning, spinning, weaving, silverware manufacturing, palm weaving, as well as trade, construction, woodworking, and blacksmithing.
қызмет көрсету мекемелері
Онда барлық білім деңгейіндегі 20 мектеп және халыққа қажетті қызметтерді ұсынатын бірнеше мемлекеттік кеңсе бар. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығын дамыту орталығы, әкімшілік орталық, электр кеңсесі, пошта, полиция бөлімі, шариғат соты, әкім кеңсесі, туристік саябақтар, мейрамханалар мен демалыс орнылары да бар.
It has 20 schools at all educational levels, and several government offices that provide necessary services to the population. It also has a center for agricultural development, a municipal center, an electricity office, a post office, a police center, a Sharia court, an office for the governor, as well as tourist parks, restaurants, and recreational places.