Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иорданияның Ирбид губернаторлығындағы қала.
City in Irbid Governorate, Jordan
Ар Рамта (الرَّمثا), көбінесе Ар Ромта (الرُّمثا) деп латыншаға аударылады, Сирия шекарасына жақын, Иорданияның солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қала. Ол Иордан өзенінен және Ирбидтен 30 шақырым солтүстік-шығысқа қарайғы жазықта 40 км² жерді алып жатыр. 2017 жылы Ар Рамтаның халқы шамамен 164 211 адамды құрады, бұл оны Иорданиядағы он бірінші ең ірі қала және Ирбид губернаторлығындағы екінші қала етті. Қала содан бері өсіп келеді. Ар Рамта, Ирбид губернаторлығының Ар Рамта ауданының құрамына кіреді.
Ar Ramtha (الرَّمثا), colloquially transliterated as Ar Romtha (الرُّمثا), is a city situated in the far northwest of Jordan near the border with Syria. It covers 40 km2 on a plain 30 km northeast of the Jordan River and Irbid. In the 2017, Ar Ramtha had a population of approximately 164,211, making it the eleventh largest city in Jordan, and the second in Irbid Governorate, and the city has grown since then. It is part of the Ar Ramtha district of the Irbid Governorate.
Этимология
Ар Рамта атауының шығу тегі даулы. Кейбіреулер бұл атау жергілікті шөл өсімдігінің атымен байланысты деп санайды, ол – ар-рамат (الرمثا). Көптеген библиялық археологтар Ар Рамтаның ежелгі израильдік Рамот-Гилеад қаласымен байланысты екенін айтады, ол «Гилеадтың биіктіктері» деген мағына береді; осылай болса, қазіргі арабша атауы Библиялық иврит атауын сақтап қалған болуы мүмкін. Патшалар кітабында Рамот-Гилеад Израиль патшалығы мен Арам Дамаск арасындағы шайқас болған жер ретінде көрсетілген. Сол шайқаста Израильдің патшасы Ахав Яһуда патшасы Йосафатпен бірігіп арамдықтарға қарсы күресті, бірақ жебеден жараланып, жараларынан қайтыс болды. Кейіннен бұл қалада Израильдің патшасы Ахазия және Яһуданың патшасы Йорам Арам Дамаск патшасы Хазаелге қарсы шайқасты, нәтижесінде Йорам жараланды. Осы қалада Елисей Йосафаттың ұлы Ехудына май құйды.
The origin of the name Ar Ramtha is debated. Some claim it is named after a local desert plant, al ramath (الرمثا). Many biblical archaeologists identify Ar Ramtha with the ancient Israelite city of Ramoth Gilead, Hebrew for "Heights of Gilead"; in that case, the present day Arabic name might preserve the Biblical Hebrew one. According to the Books of Kings, Ramoth Gilead was the location of a battle between Kingdom of Israel and Aram Damascus. During the battle, King Ahab of Israel joined King Jehoshaphat of Judah to fights the Aramaeans but was hit by an arrow and died from his wounds. Later on, it was also the location of a battle where Ahaziah of Israel and Jehoram of Judah fought against Hazael, king of Aram Damascus, and Jehoram was wounded. In this city, Jehu, the son of Jehoshaphat, was anointed by Elisha.
Классикалық дәуір
Рим империясы ар-Рамтаны колонияларын өзара байланыстыру үшін шалқары орталық ретінде пайдаланған. Ар-Рамтаның түрлі аймақтарында ғимараттардың қираған қалдықтары мен ежелгі римдік заттар табылды. Исламдық кеңею кезінде Хауран аймағындағы ар-Рамта, Сирия мен Хиджаз арасындағы мұсылман ғалымдары үшін маңызды тоқсан болды. Тарихи және әлеуметтанулық тұрғыдан алғанда, бұл қала Сириядағы Дарра қаласымен тығыз байланысты, ол шекараның ар жағында орналасқан.
The Roman Empire utilized ar Ramtha as a remote hub to cross link their colonies. The ruins of buildings and ancient Roman antiquities have been discovered at different parts of ar Ramtha. During the Islamic expansion, ar Ramtha, which was in the Hauran territory, was a port for Muslim scholars crossing between Syria and the Hejaz. Historically and sociologically, the city is the twin to Daraa city in Syria, which is located on just the other side of the border.
Осман дәуірі
1596 жылы ол Осман империясының салық тізімінде Рамта деген атпен тіркелді, ол Қада Хаурандағы Бутайна нахиясының құрамына кірді. Халқы толығымен мұсылман болды, 16 шаңырақ және 3 жалғыз ер адамнан тұрды. Олар бидай, арпа, жазғы егістер, ешкілер және ара улары сияқты ауыл шаруашылығы өнімдерінен 40% тұрақты салық төледі, жалпы сомасы 2740 акче құрады. Оның жартысы уақф кірісі болды.
In 1596 it appeared in the Ottoman tax registers under the name of Ramta, being part of the nahiya of Butayna in the Qadaa Hauran. It had an entirely Muslim population consisting of 16 households and 3 bachelors. They paid a fixed tax rate of 40% on agricultural products, including wheat, barley, summer crops, goats and bee hives; a total of 2,740 akçe. Half of this was waqf income.
Қазіргі заман
1961 жылғы Иорданиялық халық санағында Рамтада 10 791 адам тұрған. 2021 жылы қаланың халқы 263 680 адамға жетті. Географиялық орналасуының арқасында Рамта Сирия азамат соғысынан қашқан босқындар Иорданияға қауіпті түрде келуіне көмектесуде маңызды рөл атқарды.
The Jordanian census of 1961 found 10,791 inhabitants in Ramtha. The city has grown to a population of 263,680 in 2021. Due to its location, Ramtha played a significant role in helping refugees fleeing the Syrian Civil War to Jordan.
География
Ар-Рамтаның солтүстік-батысында Иорданиядағы кәдімгі мұнайдың екінші ірі қоры орналасқан. Егер ол мұнай өндіруге пайдаланса, Иордания экономикасын едәуір жақсарта алады.
North west of ar Ramtha is the second largest source of shale oil in Jordan, which if it is used in producing oil, can enhance economics in Jordan significantly.
Климат
Ар-Рамтада Жерорта теңізі климаты (Csa~Dsa) басылады. Жазы ыстық және ұзақ (орташа есеппен төрт ай), бірақ түндері салқын. Жазғы температуралар – Көктем мен күздегі температуралар адам организміне өте қолайлы, олар – Қыста түнгі температура кейде төмендейді, жылына бір-екі рет қар жауады. Жылдық жаңбырлы күндердің орташа саны 77. Ромтадағы ең төменгі температура 1992 жылғы қарлы бораны кезінде −18°C тіркелген.
Ar Ramtha experiences a Mediterranean climate (Csa~Dsa). The summer is hot and long (four months in average), but it has cool nights. Temperatures range in summer from – Spring and fall temperatures are ideal for a human's body, they range from – The winter sees nighttime temperatures sometimes below, with snowfall once or twice a year. The yearly average number of days with rain is 77. The lowest temperature ever recorded in Romtha was −18 °C in the blizzard of 1992.
Экономика
Ар-Рамтаның экономикасы сауда және импорт-экспорт саудасына негізделген. Әл-Хасан өнеркәсіптік аймағында шетелдік акционерлермен қолдау көрсетілетін бірнеше аутсорсинг компаниялары орналасқан, олардың өнімдерінің көп бөлігі американдық және еуропалық нарықтарға сатылады. 2011 жылы Сирияда соғыс басталар алдында Рамта экономикасы көбінесе Сириямен заңды және заңсыз импортқа тәуелді болды. Бұл тауарлар «бахара» (теңізшілер) деп аталатын, Сирияға кіруге рұқсат етілген иорданиялық жүргізушілер арқылы импортталды. 2011 жылдан бері бұл сауда тоқтап, Рамтада жұмыссыздық пен кедейлік артты.
Ar Ramtha's economy relies on commerce and import and export trading. The Al Hassan industrial estate houses several outsourcing companies supported by foreign shareholders with most of the products sold to American and European markets. Before the outbreak of war in Syria in 2011, Ramtha's economy depended in large part on imports, both licit and illicit, with Syria. These goods were imported by so called "bahhara" (sailors), Jordanian drivers permitted to enter Syria. Since 2011, this trade has dried up, causing increases in unemployment and poverty in Ramtha.
Мәдениет
Қала тойларда және қоғамдық шараларда орындалатын, ұрпақтан ұрпаққа жеткен дәстүрлі поэзиясымен әйгілі. Дабке – Ар-Рамтаға тән араб халық биі. Ар-Рамтадан шыққан белгілі суретшілер: Хусейн Әл-Салман, Лил ЗейЖо (Хусам Әл-Зуби), Малик Аллахам, Нажем Әл-Салман және Митааб Әл-Саггар.
The city is famous for the inherited ritual poetries recited in wedding ceremonies and public affairs. Dabke is an Arab folk dance native to Ar Ramtha. Prominent artists from Ar Ramtha include Hussein Al Salman, Lil ZeeJo (Husam El Zubi), Malik Allaham, Najem Al Salman and Mitaab Al Saggar.
Спорт
Бұл қалада екі спорт клубы бар: «Аль Рамта» футбол клубы, сонымен қатар Иорданияның жоғары лигасының мүшесі, және «Иттихад Аль Рамта» – Иордания футбол лигасының бірінші дивизионындағы тағы бір футбол клубы.
This city has two sports clubs, Al Ramtha SC, a football club which is also a member of the premium Jordan League, and Ittihad Al Ramtha, another football club which is a member in the first division in Jordanian Football League.
Білім
Қалада Иордания ғылым және технология университеті орналасқан, оның құрамында үлкен университеттік аурухана, KAUH бар. Бұл аурухана аймақта медициналық көмек көрсетеді және университетте оқитын медицина студенттеріне оқу жылдарында тәжірибе жинау мен білім алу мүмкіндігін ұсынады.
The city is home to the Jordan University of Science and Technology, which includes a large University hospital, KAUH that provides medical treatment in the region, and offers chances to medical students in the university to intern and learn during their study years.