Кіріспе

Зерттеулердің көбейіп келе жатқан саны нәсілдік және этникалық топтардың психиатриялық препараттарға реакциясындағы айырмашылықтарды анықтап көрсетуде. Барлық психотроптық препараттар кластарына қатысты дозалау тәжірибелері мен жанама әсерлердің сипаттамаларында елеулі этникалық және ұлттық айырмашылықтар бар екені белгілі болды.

Дәрілік зат алмасудағы айырмашылықтар

Дәрі-дәрмектің метаболизмін бірқатар нақты ферменттер реттейді, және осы ферменттердің әрекеті әр адамда әртүрлі болады. Мысалы, көптеген адамдарда көптеген трициклді антидепрессанттар мен антипсихотикалық препараттардың метаболизміне жауапты IID6 изоферментінің қалыпты белсенділігі байқалады. Дегенмен, зерттеулер көрсеткендей, азиялық американдықтар мен афроамерикандықтардың үштен бірінде IID6 изоферментінің метаболизмін баяулатуға әкелетін генетикалық өзгеріс кездеседі, бұл жанама әсерлер мен уыттану қаупін арттырады. Көптеген дәрілерді организмнен шығаруға жауапты бауырдың CYP2D6 ферментінің белсенділігі әр адамда әртүрлі, және бұл этникалық ерекшеліктерге байланысты болуы мүмкін. Биологиялық және қоршаған орталық факторлардан басқа, ауруға қатысты мәдени көзқарастар да психиатриялық препараттарға адамның реакциясына әсер етуі мүмкін.

Мәдени факторлар

Биология мен қоршаған ортадан басқа, ауруға және оның емделуіне қатысты мәдени тұрғыдан қалыптасқан көзқарастар адамның психиатриялық препараттарға қалай жауап беретініне әсер етуі мүмкін. Кейбір мәдениеттерде азап пен ауруды болдырмауға келмейтін және дәрімен емдеуге жатқызылмайтын нәрсе деп қарастырса, ал басқалары симптомдарды полифармация арқылы, көбінесе дәрі-дәрмектерді дәстүрлі шөптермен қосып емдейді. Мәдени айырмашылықтар дәрілік режимді сақтауға және плацебо әсеріне де ықпал етуі мүмкін. Бұдан әрі, адам психиатриялық аурудың белгілерін қалай білдіріп, оған қалай ден қояды, сондай-ақ дәрігердің мәдени күтілімдері пациентке қойылған диагнозда әсер етуі мүмкін. Мысалы, биполярлық бұзылу көбінесе түрлі тері түсіндегі адамдарда шизофрения ретінде қате диагноз қойылады.

Ғылыми-зерттеу және тәжірибе бойынша ұсыныстар

Көптеген этникалық азшылықтардың кейбір психиатриялық препараттарға әртүрлі жауабы зерттеу және практика үшін маңызды мәселелерді көтеріп отыр. Этностық топтарды да ескеру қажет. Психиатриялық препараттарды зерттеудің көп бөлігінде қатысушылар ақ нәсілді ер адамдар болып келеді. Бұдан әрі, кең ауқымды нәсілдік және этникалық топтардың көптеген түрлі кіші топтары бар. Мысалы, Солтүстік Америкадағы зерттеулерде адамдарды тек азиялық, испаноязықты, жергілікті американдық немесе афроамерикандық деп сипаттау жеткіліксіз болуы мүмкін. "Аз дозадан бастап, бірте-бірте арттыру" қағидасын ұстану керек. Психиатриялық препараттың қажетті дозадан артық мөлшерде қабылдануы жағынғы әсерлерге байланысты емдеуді тоқтатуға немесе қауіпті деңгейге жетіп, ауыр салдарларға әкелуі мүмкін. Кез келген психиатриялық пациентке препарат тағайындауда, нәсілі мен мәдениетіне қарамастан, "аздан бастап, бірте-бірте арттыру" – тиімді тәсіл. Болашақта, адамның нақты препарат тобына қалай жауап беретінін анықтауға мүмкіндік беретін қарапайым қан анализі жасалуы мүмкін. Осы салалардағы зерттеулер фармакогеномика және фармакометаболомика салаларына жатады.