Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәрі-дәрмектің түрі
Type of medication
Моноамин оксидазасының ингибиторлары (МАОИ) – моноамин оксидазасы ферментінің біреуінің немесе екеуінің де активтілігін тежейтін дәрілік заттар класы: моноамин оксидазасы А (МАО А) және моноамин оксидазасы В (МАО В). Олар ең алдымен тиімді антидепрессанттар ретінде белгілі, әсіресе емге көнбес депрессия және атипикалық депрессияны емдеуде. Сонымен қатар, олар паникалық ұстамалар, әлеуметтік қорқыныш, Паркинсон ауруы және басқа да бірнеше ауруларды емдеу үшін қолданылады. Моноамин оксидазасы А-ның қайтымды ингибиторлары (РИМА) – МАОИ-дың ішкі класы, олар МАО А ферментін таңдап, қайтымды түрде тежейді. РИМА депрессия мен дистимияны емдеуде клиникалық практикада қолданылады. Қайтымдылығының арқасында, олар бір реттік артық дозада ескі, қайтарымсыз МАОИ-ге қарағанда қауіпсіз және депрессиялық бұзылыстарда маңызды моноаминдердің деңгейін көтеруде нашар. АҚШ нарығында РИМА кең таралған жоқ.
Monoamine oxidase inhibitors (MAOIs) are a class of drugs that inhibit the activity of one or both monoamine oxidase enzymes: monoamine oxidase A (MAO A) and monoamine oxidase B (MAO B). They are best known as effective antidepressants, especially for treatment resistant depression and atypical depression. They are also used to treat panic disorder, social anxiety disorder, Parkinson's disease, and several other disorders. Reversible inhibitors of monoamine oxidase A (RIMAs) are a subclass of MAOIs that selectively and reversibly inhibit the MAO A enzyme. RIMAs are used clinically in the treatment of depression and dysthymia. Due to their reversibility, they are safer in single drug overdose than the older, irreversible MAOIs, and weaker in increasing the monoamines important in depressive disorder. RIMAs have not gained widespread market share in the United States.
Медициналық қолданыстар
МАОИ-лар агорафобия, әлеуметтік фобия, атипиялық депрессия немесе аралас алаңдаушылық және депрессия, булимия, және травмадан кейінгі стресс бұзылысы, сондай-ақ шекаралық тұлғалық бұзылыс және обсессивтік-компульсивтік бұзылысты (ОКБ) емдеуде тиімді екені анықталды. 2009 жылғы ретроспективті талдауға сәйкес, МАОИ-лар екіполярлы депрессияны емдеуде ерекше тиімді болып көрінеді. ОКБ, трихотилломания, дене дисморфиялық бұзылысы және қашқын тұлғалық бұзылысқа қарсы МАОИ-дың тиімділігі туралы хабарламалар бар, бірақ бұл хабарламалар бақыланбаған жағдайлардан алынған. МАОИ-лар Паркинсон ауруын емдеуде де қолданылуы мүмкін, әсіресе МАО В-ға бағытталған (соның салдарынан дофаминергиялық нейрондарға әсер етеді), сондай-ақ мигреньді алдын алудың балама ретінде. MAO A және MAO B ингибиторлары клиникалық депрессия және алаңдаушылықты емдеуде қолданылады. МАОИ-лар паникалық бұзылу немесе гистероидтық дисфориямен асқынған дистимиясы бар амбулаториялық науқастар үшін ерекше көрсетілген. Жаңа МАОИ-лар, мысалы селегилин (әдетте Паркинсон ауруын емдеуде қолданылады) және кері бұрылатын МАОИ моклобемид қауіпсіз балама болып табылады. Егер көп мөлшерде тирамин қабылдаса, олар гипертониялық дағдарылға ұшырауы мүмкін, бұл өлімге әкелуі мүмкін. Тирамин деңгейі жоғары тағамдар мен сусындардың мысалдары: ірімшік, Кьянти шарабы және тұздалған балық. Қан плазмасындағы тираминнің жоғары концентрациясы норэпинефриннің (НЭ) шығарылуын күшейтеді, бұл альфа 1 адренергиялық рецепторларды белсендіре отырып, қан тамырларының тарылуына әкеледі. Әдетте, MAO A артық НЭ-ні жояды; алайда, MAO A тежелген кезде, НЭ деңгейі тым жоғары болады, бұл қан қысымының қауіпті жоғарылауына әкеледі. РИМА-лар тираминнің қатысуымен MAO A-дан ығысады, жалпы МАОИ-лар сияқты оның бауырда ыдырауын тежемейді. Сонымен қатар, MAO B бос күйде қалады және тираминді асқазанда метаболизмдеуді жалғастырады, бірақ бұл бауырдың әсерінен кем. Осылайша, РИМА тираминге байланысты гипертониялық дағдарылды тудырмауы мүмкін; сонымен қатар, MAO A-ның кері бұрылатын ингибиторын (мысалы, моклобемид) немесе селективті MAO B ингибиторларының төмен дозаларын (мысалы, селегилин 6 мг/24 сағаттық трансдермалды жам) қабылдаған кезде диеталық түзетулер әдетте қажет емес.
MAOIs have been found to be effective in the treatment of panic disorder with agoraphobia, social phobia, atypical depression or mixed anxiety disorder and depression, bulimia, and post traumatic stress disorder, as well as borderline personality disorder, and obsessive–compulsive disorder (OCD). MAOIs appear to be particularly effective in the management of bipolar depression according to a retrospective analysis from 2009. There are reports of MAOI efficacy in OCD, trichotillomania, body dysmorphic disorder, and avoidant personality disorder, but these reports are from uncontrolled case reports. MAOIs can also be used in the treatment of Parkinson's disease by targeting MAO B in particular (therefore affecting dopaminergic neurons), as well as providing an alternative for migraine prophylaxis. Inhibition of both MAO A and MAO B is used in the treatment of clinical depression and anxiety. MAOIs appear to be particularly indicated for outpatients with dysthymia complicated by panic disorder or hysteroid dysphoria. Newer MAOIs such as selegiline (typically used in the treatment of Parkinson's disease) and the reversible MAOI moclobemide provide a safer alternative If large amounts of tyramine are consumed, they may develop a hypertensive crisis, which can be fatal. Examples of foods and beverages with potentially high levels of tyramine include cheese, Chianti wine, and pickled fish. Excessive concentrations of tyramine in blood plasma can lead to hypertensive crisis by increasing the release of norepinephrine (NE), which causes blood vessels to constrict by activating alpha 1 adrenergic receptors. Ordinarily, MAO A would destroy the excess NE; when MAO A is inhibited, however, NE levels get too high, leading to dangerous increases in blood pressure. RIMAs are displaced from MAO A in the presence of tyramine, rather than inhibiting its breakdown in the liver as general MAOIs do. Additionally, MAO B remains free and continues to metabolize tyramine in the stomach, although this is less significant than the liver action. Thus, RIMAs are unlikely to elicit tyramine mediated hypertensive crisis; moreover, dietary modifications are not usually necessary when taking a reversible inhibitor of MAO A (i. e., moclobemide) or low doses of selective MAO B inhibitors (e. g., selegiline 6 mg/24 hours transdermal patch).
Дәрілік өзара әсерлесулер
МАОИ-ларды қолданумен байланысты ең маңызды тәуекел – рецепт бойынша, рецептсіз немесе заңсыз алынған дәрілермен, сондай-ақ кейбір диеталық қоспалармен (мысалы, ақжол жемісі немесе триптофан) дәрілік өзара әрекеттесу мүмкіндігі. Бұл комбинацияларды қолданғанда дәрігердің қадағалауы өте маңызды, себебі жағымсыз реакциялардан сақтануға болады. Осы себепті көптеген қолданушылар МАОИ картасын алып жүреді, ол шұғыл медициналық қызметкерлерге қай дәрілерден аулақ болу керектігін хабарлайды (мысалы, адреналин [эпинефрин] дозасын 75%-ға төмендету керек, ал әсер ету мерзімі ұзартылады). МАОИ-ларды басқа психоактивті заттармен (антидепрессанттар, ауырсыққа қарсы дәрілер, стимуляторлар, соның ішінде рецепт бойынша, рецептсіз және заңсыз алынған препараттар және т.б.) сарапшы бақылауында ғана біріктіруге болады. Кейбір комбинациялар өлімге әкелуі мүмкін; кең таралған мысалдарға SSRI, трициклді антидепрессанттар, MDMA, меперидин, трамадол, декстрометорфан жатады, ал LSD, псилоцибин немесе DMT-мен комбинациялар салыстырмалы түрде қауіпсіз болып көрінеді. Эпинефрин, норадреналин, серотонин немесе допаминнің босатылуына немесе кері сіңуіне әсер ететін препараттарды әдетте төмен дозада қолдану керек, өйткені олардың әсері күшейіп, ұзаққа созылады. МАОИ-лар темекі өнімдерімен (мысалы, темекі) де өзара әрекеттеседі және темекідегі кейбір қосылыстардың әсерін күшейтуі мүмкін. Жалпы МАОИ-лерге қарағанда қауіпсіз болғанымен, RIMA (моноамин оксидазасының қайтымды ингибиторлары А) әлі де көптеген кең таралған препараттармен маңызды және потенциалды түрде қауіпті дәрілік өзара әрекеттесулерге ие; атап айтқанда, олар кез келген антидепрессантпен немесе стимулятормен, мигреньге арналған препараттармен, кейбір шөптермен немесе суық тиюге арналған дәрілермен (соның ішінде мұрынның қабынуын басатын дәрілер, антигистаминдер және жөтел сироптары) біріктірілгенде серотонин синдромын немесе гипертониялық дағдарысты тудыруы мүмкін. Бримонидин және апраклонидин сияқты көздің альфа 2 агонисттері – глаукомаға қарсы препараттар, олар көз ішіндегі сұйықтың өндірісін азайту арқылы көз ішіндегі қысымды төмендетеді. Гипертониялық дағдарыс қаупіне байланысты бұл альфа 2 агонисттерді ауызша қабылданатын МАОИ-лермен бірге қолдануға болмайды.
The most significant risk associated with the use of MAOIs is the potential for drug interactions with over the counter, prescription, or illegally obtained medications, and some dietary supplements (e. g., St. John's wort or tryptophan). It is vital that a doctor supervise such combinations to avoid adverse reactions. For this reason, many users carry an MAOI card, which lets emergency medical personnel know what drugs to avoid (e. g. adrenaline [epinephrine] dosage should be reduced by 75%, and duration is extended). MAOIs should not be combined with other psychoactive substances (antidepressants, painkillers, stimulants, including prescribed, OTC and illegally acquired drugs, etc.) except under expert care. Certain combinations can cause lethal reactions; common examples including SSRIs, tricyclics, MDMA, meperidine, tramadol, dextromethorphan, whereas combinations with LSD, psilocybin, or DMT appear to be relatively safe. Drugs that affect the release or reuptake of epinephrine, norepinephrine, serotonin or dopamine typically need to be administered at lower doses due to the resulting potentiated and prolonged effect. MAOIs also interact with tobacco containing products (e. g. cigarettes) and may potentiate the effects of certain compounds in tobacco. While safer than general MAOIs, RIMAs (reversible inhibitors of monoamine oxidase A) still possess significant and potentially serious drug interactions with many common drugs; in particular, they can cause serotonin syndrome or hypertensive crisis when combined with almost any antidepressant or stimulant, common migraine medications, certain herbs, or most cold medicines (including decongestants, antihistamines, and cough syrup). Ocular alpha 2 agonists such as brimonidine and apraclonidine are glaucoma medications which reduce intraocular pressure by decreasing aqueous production. These alpha 2 agonists should not be given with oral MAOIs due to the risk of hypertensive crisis.
Қайтарып алу
Антидепрессанттар, соның ішінде МАОИ-лар, тәуелділік тудыратын әсерлерге ие, ең айқын әсері – емдеуді тоқтату синдромы, ол әсіресе МАОИ-лар күрт немесе тым жылдам тоқтатылған жағдайда ауыр болуы мүмкін. Дегенмен, МАОИ-лардың немесе антидепрессанттардың жалпы тәуелділік тудыру потенциалы бензодиазепиндерге қарағанда айтарлықтай төмен. Емді тоқтату симптомдарын басқару үшін дозаны бірнеше күн, апта немесе кейде айлар бойы біртіндеп азайту арқылы қабыну мүмкін, бұл абстиненциялық белгілерді азайтуға немесе болдырмауға көмектеседі. МАОИ-лар, көптеген антидепрессанттар сияқты, аурудың барысын маңызды және тұрақты түрде өзгерте алмайды, сондықтан емді тоқтату науқасты емдеу алдындағы жағдайға қайтаруы мүмкін. Бұл жағдай МАОИ мен ССРИ арасында тағайындауды қиындатады, себебі екінші препаратты бастамас бұрын біріншісін организмнен толық жою қажет. Бір дәрігерлер ұйымы дозаны кемінде төрт апта бойы азайтуды, содан кейін екі апталық «тазару» кезеңін ұсынады. Нәтижесінде, депрессиямен күресіп жүрген науқас дәрілік заттарсыз кезеңде химиялық көмексіз депрессияны бастан кешіруге мәжбүр болады. Бұл екі препараттың өзара әрекеттесуінен туындаған салдарларды қабылдаудан жақсырақ болуы мүмкін. Peganum harmala, Banisteriopsis caapi және Passiflora incarnata өсімдіктерінде табиғатта кездесетін гармалин моноамин оксидазасының (RIMA) қайтымды тежегіші болып табылады.
Antidepressants including MAOIs have some dependence producing effects, the most notable one being a discontinuation syndrome, which may be severe especially if MAOIs are discontinued abruptly or too rapidly. The dependence producing potential of MAOIs or antidepressants in general is not as significant as benzodiazepines, however. Discontinuation symptoms can be managed by a gradual reduction in dosage over a period of days, weeks or sometimes months to minimize or prevent withdrawal symptoms. MAOIs, as with most antidepressant medication, may not alter the course of the disorder in a significant, permanent way, so it is possible that discontinuation can return the patient to the pre treatment state. This consideration complicates prescribing between an MAOI and an SSRI, because it is necessary to clear the system completely of one drug before starting another. One physician organization recommends the dose to be tapered down over a minimum of four weeks, followed by a two week washout period. The result is that a depressed patient will have to bear the depression without chemical help during the drug free interval. This may be preferable to risking the effects of an interaction between the two drugs. Harmaline found in Peganum harmala, Banisteriopsis caapi, and Passiflora incarnata is a reversible inhibitor of monoamine oxidase A (RIMA).
Таңдаушылық
Қайта қайтымдылықпен қатар, МАОИ-лар MAO ферментінің кіші түріне қатысты таңдаулылығымен ерекшеленеді. Кейбір МАОИ-лар MAO A және MAO B-ны тең дәрежеде тежейді, ал басқалары біреуін екіншісінен артық бағытталған түрде әзірленген. MAO A-ны тежеу негізінен серотонин, норадреналин және допаминнің ыдырауын азайтады; MAO A-ның таңдаулы тежелуі тираминнің MAO B арқылы метаболизденуіне мүмкіндік береді. Серотонинді күшейтетін басқа препараттармен бірге қолданылғанда серотонинді әсер ететін препараттар серотонин синдромы деп аталатын, немесе MAO-ның қайтымсыз және таңдаусыз тежегіштерімен (мысалы, ескі МАОИ-лар) қан қысымын күрт көтеріп, қауіпті жағдайға алып келуі мүмкін. Тирамин MAO A және MAO B арқылы ыдырайды, сондықтан осы әрекетті тежеу оның артық жиналуына себеп болуы мүмкін, демек тирамин мөлшеріне диета бақылау қажет. MAO B-ны тежеу негізінен допамин мен фенетиламиннің ыдырауын азайтады, сондықтан диеталық шектеулер қажет емес. MAO B сондай-ақ тираминді метаболиздейді, себебі допамин, фенетиламин және тирамин арасындағы жалғыз айырмашылық – 3 және 4-көміртегілердегі екі фенилгидроксил тобы. 4 OH тираминде MAO B үшін кедергі тудырмайды. Селегилин төмен дозада MAO B-ға таңдаулы, бірақ жоғары дозада таңдаулы емес.
In addition to reversibility, MAOIs differ by their selectivity of the MAO enzyme subtype. Some MAOIs inhibit both MAO A and MAO B equally, other MAOIs have been developed to target one over the other. MAO A inhibition reduces the breakdown of primarily serotonin, norepinephrine, and dopamine; selective inhibition of MAO A allows for tyramine to be metabolised via MAO B. Agents that act on serotonin if taken with another serotonin enhancing agent may result in a potentially fatal interaction called serotonin syndrome or with irreversible and unselective inhibitors (such as older MAOIs), of MAO a hypertensive crisis as a result of tyramine food interactions is particularly problematic with older MAOIs. Tyramine is broken down by MAO A and MAO B, therefore inhibiting this action may result in its excessive build up, so diet must be monitored for tyramine intake. MAO B inhibition reduces the breakdown mainly of dopamine and phenethylamine so there are no dietary restrictions associated with this. MAO B would also metabolize tyramine, as the only differences between dopamine, phenethylamine, and tyramine are two phenylhydroxyl groups on carbons 3 and 4. The 4 OH would not be a steric hindrance to MAO B on tyramine. Selegiline is selective for MAO B at low doses, but non selective at higher doses.
Тарих
МАОИ туралы білім ипрониазидтің қуатты МАОИ (МАОИ) ингибиторы екендігінің кездейсоқ жағдайда табылуымен басталды. Бастапқыда туберкулезді емдеу үшін арналған ипрониазидтің антидепрессанттық қасиеттері 1952 жылы зерттеушілер ипрониазид қабылдаған депрессиямен ауырған науқастардың депрессиясы жеңілдегенін байқағанда анықталды. Соңғы in vitro зерттеулер оның МАО-ны тежейтінін көрсетті, содан кейін депрессияның моноамин теориясы пайда болды. 1950 жылдардың басында МАОИ антидепрессанттар ретінде кеңінен қолданыла бастады. МАО-ның 2 изоэнзимі табылуы, жағымды қосымша әсерлерге ие болатын таңдамалы МАОИ-лерді жасауға мүмкіндік берді. Ескі МАОИ-лердің ең гүлденген кезеңі 1957 мен 1970 жылдар аралығында болды. Моклобемид – кеңінен клиникалық тәжірибеге енген MAO A-ның алғашқы қайтымды ингибиторы. 2006 жылдың 28 ақпанында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрілік заттар басқармасы (FDA) депрессияны емдеу үшін қолдануға Емсам деп аталатын селегилиннің трансдермалды жамбасын мақұлдады.
The knowledge of MAOIs began with the serendipitous discovery that iproniazid was a potent MAO inhibitor (MAOI). Originally intended for the treatment of tuberculosis, in 1952, iproniazid's antidepressant properties were discovered when researchers noted that the depressed patients given iproniazid experienced a relief of their depression. Subsequent in vitro work led to the discovery that it inhibited MAO and eventually to the monoamine theory of depression. MAOIs became widely used as antidepressants in the early 1950s. The discovery of the 2 isoenzymes of MAO has led to the development of selective MAOIs that may have a more favorable side effect profile. The older MAOIs' heyday was mostly between the years 1957 and 1970. Moclobemide, was the first reversible inhibitor of MAO A to enter widespread clinical practice. A transdermal patch form of the MAOI selegiline, called Emsam, was approved for use in depression by the Food and Drug Administration in the United States on 28 February 2006.