Кіріспе

Орталық нерв жүйесінде серотониннің шамадан тыс көп болуынан пайда болатын симптомдар.

Патофизиология

Серотонин – көптеген күрделі биологиялық процестерге қатысатын нейротрансмиттер, оның ішінде агрессия, ауырсыну, ұйқы, тәбет, мазасыздық, депрессия, мигрень және құсу. Бұл синдром орталық нерв жүйесіндегі серотонин деңгейінің артуынан туындайды. 5-HT1A рецепторы фармакодинамикалық өзара әрекеттесу арқылы әсер ете алады, онда серотонин агонистінің синапстық концентрациясы барлық рецепторлардың түрлерін толық қанықтырады.

Спектр туралы түсінік

Серотониндік уланудың "спектрлік тұжырымдамасы" серотонин деңгейінің біртіндеп артуының клиникалық белгілерді қалыптастырудағы рөлін баса көрсетеді, ал жанама әсерлер улануға ауысқанда. Доза-әсер байланысы – бұл серотонин деңгейінің біртіндеп жоғарылауының салдары, ол бір препараттың дозасын арттыру арқылы немесе оны тағы бір серотонергиялық препаратпен үйлестіру арқылы серотонин деңгейін күрт көтеруге әкеледі.

Диагностика

СС-ға арнайы тест жоқ. Диагноз симптомдарды бақылау және науқастың анамнезін зерттеу арқылы қойылады. Кейін зерттеушілер Хантер токсикологиялық критерийлер шешім ережесін (Hunter Toxicity Criteria Decision Rules) әзірледі, олар медициналық токсикологтың диагнозын анықтаудың алтын стандартымен салыстырғанда 84% сезімталдыққа және 97% ерекшелікке ие. Серотонин синдромымен ең көп шатасатын жағдай – нейролептикалық қатерлі синдром (NMS). Нейролептикалық қатерлі синдром мен СС-тің клиникалық белгілері кейбір ортақ ерекшеліктерге ие, бұл оларды ажыратуды қиындатады. Екі жағдайда да аутономдық дисфункция және сананың өзгеруі дамиды.

Менеджмент

Емдеу негізінен тұндырғыш дәрілерді қолдануды тоқтату, ципрогептадин сияқты серотонин антагонисттерін қолдану (бастапқы дозасы 12 мг, содан кейін клиникалық жақсаруға дейін 2 сағат сайын 2 мг) және агитацияны бақылау, автономдық жүйенің тұрақсыздығын бақылау және гипертермияны бақылауды қамтамасыз ететін қолдаушы күтімге негізделген. Сонымен қатар, серотонергиялық заттардың үлкен дозасын жұтқандарға, егер оны артық доза алғаннан кейін бір сағат ішінде беруге болады, белсендірілген көмірмен асқазан-ішек жолын тазарту пайдалы болуы мүмкін. Қатаң бақыланатын зерттеулердің нәтижелері болмаса да, ципрогептадин қолданғаннан кейін жағдай жақсарған бірнеше жағдайлар тіркелген. Ципрогептадин тек таблетка түрінде қолжетімді, сондықтан оны ауыз арқылы немесе назогастральды зонд арқылы ғана беруге болады; белсендірілген көмір қабылдаған адамдарға тиімді болуы екіталай және ауыр жағдайларда қолдануы шектеулі.

Гипертермия

Гипертермияны емдеуге бензодиазепинмен седация жасау арқылы бұлшықеттердің жоғары белсенділігін төмендету кіреді. Ерекше ауыр жағдайларда векурониймен бұлшықет парализі, интубация және жасанды тыныс алу қажет болуы мүмкін. Бірақ кейбір жағдайларда сананың шатасуы бірнеше күнге созылуы мүмкін, сондай-ақ антидепрессанттарды тоқтату симптомдардың жалғасуына себеп болуы мүмкін. Тиісті медициналық көмек көрсетілгеннен кейін, СС көбінесе жақсы болжаммен байланысты.

Эпидемиология

СС-тің эпидемиологиялық зерттеулері қиын, себебі көптеген дәрігерлер диагнозды білмейді немесе оның әртүрлі көріністеріне байланысты синдромды жіберіп алуы мүмкін. 1998 жылы Англияда жүргізілген сауалнама көрсеткендей, нефазодон антидепрессантын тағайындаған жалпы тәжірибелі дәрігерлердің 85%-ы СС туралы хабарсыз болған. Просеротонергиялық препараттардың (серотонин деңгейін арттыратын препараттар) клиникалық тәжірибеде кеңінен қолданылуына байланысты, осы синдромның жиілігі артуы мүмкін. Постмаркетингтік бақылаудың бір зерттеуі нефазодон қабылдаған пациенттер арасында 1000 пациент айына 0,4 жағдайды анықтады. Зион 1984 жылдың 5 наурызында 18 жасында қайтыс болған кезде Беннингтон колледжінің бірінші курсында оқыған. Ол Нью-Йорк ауруханасының Корнелл медициналық орталығына шұғыл түрде түскеннен кейін 8 сағаттың ішінде қайтыс болды. Ол бұрыннан депрессиямен ауырған, 1984 жылдың 4 наурызында Манхэттен ауруханасына дене температурасының көтерілуі, алағайлау және денесінің "ерекше қозғалыстарымен" келді. Ол кейде дезориентацияға ұшырағандай көрінді. Жедел жәрдем бөлімінің дәрігерлері оның жағдайын нақты анықтай алмады, бірақ оны гидратациялау және бақылау үшін жатқызды. Оның өліміне петидин мен фенельзиннің бірлескен әсері себеп болды. Петидинді медициналық интерн тағайындаған. Бұл жағдай медициналық білім беру және ординатураның жұмыс уақытына әсер етті. Ауруханалық оқу бағдарламаларындағы медициналық аспиранттар (интерндер немесе резиденттер) үшін жұмыс уақытына шектеулер қойылды, сондай-ақ олар енді аға дәрігерлердің күшті бақылауын қажет етеді.