Кембридждік Латын Курсы (CLC) – латын тілін оқытуға арналған оқулықтар сериясы. Ұлыбританияда кең таралған, мектептерде қолданылады. 85% мектептерде оқытылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кембридж университетінің баспасында жарық көрген оқулықтар сериясы.
Series of textbooks published by Cambridge University Press
Кембридж латын курсы (CLC) – Кембридж университетінің баспасында орта мектеп оқушыларына латын тілін оқыту үшін шығарылған оқулықтар сериясы. Ол сөздік қоры, грамматика және тілдік сезім қабілетін дамыту арқылы орта білім беруге немесе жекеменшік мектепке түсуге дайындыққа мүмкіндік береді. 1970 жылы тұңғыш рет жарық көрген бұл серия 2019 жылғы сәуір айынан бастап бесінші басылымда. Ол Ұлыбританияда кеңінен танымал, орта мектеп оқушылары үшін ең көп қолданылатын латын курсы болып табылады және латын тілін оқытатын мектептердің 85%-ы осы курс бойынша оқытады.
The Cambridge Latin Course (CLC) is a series of textbooks published by Cambridge University Press, used to teach Latin to secondary school pupils. It provides a grounding in vocabulary, grammar and sense which allows progression through Common Entrance exams into a Secondary, or, Public School. First published in 1970, the series is in its fifth edition as of April 2019. It has reached high status in the United Kingdom, being the most used Latin course in the country for secondary school pupils, and being used by 85% of Latin teaching schools.
Жариялану тарихы
2022 жылға қарай курстың бес басылымы жарық көрді. 2022 жылдың шілдесінде жарық көрген соңғы басылымда римдік өмірдің көрінісін кеңейту мақсатында сабақтарға маңызды өзгерістер мен қосымшалар енгізілді, соның ішінде әйелдер мен түрлі этностық топ өкілдерінің көбірек бейнеленуі, римдік әлемдегі құлдық мәселесін қайта қарау және соңғы зерттеулердің қорытындыларын ұсыну. 2022 жылдың шілдесіне дейін 1-кітаптың бесінші басылымы Ұлыбританияда жарық көрді, 2-кітап 2023 жылы, ал 3 және 4-кітаптар 2024 жылға жоспарланған. Сонымен қатар, Солтүстік Америка басылымының жаңа 6-шы басылымын шығару жоспары бар, оның 1 және 2-бөлімдері 2024 жылдың көктемінде жариялануға белгіленген.
As of 2022, five editions of the course have been published. The latest edition, released in July 2022, made significant modifications and additions to the lessons in order to expand the perspectives shown of Roman life, with more representation of women and people of colour as well as a re examination of slavery in the Roman world, and incorporate updated scholarship. As of July 2022, the Fifth Edition of Book 1 had been released in the United Kingdom edition, with the release of Book 2 in 2023, followed by Books 3 and 4 planned for 2024. Also there is a timeline for the publication of a new 6th edition of the North American edition, with Units 1 and 2 scheduled to be published in spring 2024.
І кітап (1970 жылы жарық көрді)
Бұл кітап Тиберий билік құрған кезден бастап Веспасиан билік құрған кезге дейін Помпейде банкир Цецилий мен оның әйелі Метелланың басынан өткен оқиғаларды айтады. Кейде кітап Цецилийдің екі құлы, олардың аспазы Грумио және Клеменс туралы, сондай-ақ олардың жиі болатын көңілді оқиғалары туралы да әңгімелейді. Кітапта Метелланың құлы Мелисса да талқыланады. Кітап Везувий тауының атқылауымен аяқталады, нәтижесінде Цецилий, Кербер, Мелисса және Метелла Помпейде қаза табады. Дегенмен, кітап оқырманды Цецилийдің ұлы Квинт, құл Клеменс және (бесінші басылымда) Люциямен бірге аман қалды ма деп ойландырады. Аспаз Грумионың тағдыры белгісіз қалды. Кітаптың бастауы өте қарапайым, бірақ әр кезеңде грамматика мен лексика күрделене түседі. Бұл кітап атау, жіктеу және көтеру септімдерін, сондай-ақ қазіргі, өткен және толық өткен шақтарды қоса алғанда, әртүрлі етістік шақтарын таныстырады.
The book tells the adventures of Caecilius, a banker, and Metella, his wife, in Pompeii from the reign of Tiberius to that of Vespasian. Sometimes the book deviates to talk about Caecilius' two slaves, their cook Grumio, and Clemens, and their frequent humorous mishaps. The book also discusses Metella's slave, Melissa. The book ends when Mount Vesuvius erupts, and Caecilius, Cerberus, Melissa, and Metella are killed in Pompeii. However, the book leaves the reader wondering whether Caecilius' son, Quintus, survives, as he indeed does, along with the slave, Clemens, and (in the fifth edition) Lucia. The fate of Grumio, the cook, is left ambiguous. The beginning of the book is very simple, but each stage develops more complicated grammar and vocabulary. This book introduces the nominative, dative, and accusative cases and different verb tenses including the present, perfect and imperfect.
ІІ кітап (1971 жылы жарық көрді)
Екінші кітап Агрикола тұсындағы Fishbourne рим сарайының жанындағы Рим Британиясында өтеді, онда Квинт тарихи тұлғалар Салвий мен Король Когидубнмен кездеседі. Кітап жаңа отбасы – Рим аристократы Салвиймен таныстырудан басталады, ол Римдегі табысты заңгер және сенатор. Оның отбасында әйелі Руфилла және көптеген құлдар бар, олардың кейбіреулері британдықтар, ал енді біреулері шетелдіктер. Кітаптың екінші жартысында Квинт Когидубн патшаға Александрияға жасаған саяхаты туралы айтады, онда ол әкесінің досы Барбилламен кездеседі. Барбилла кейіннен аң аулау кезінде алған жарақатынан көз жұмады және Квинтқа Ұлыбританияда тұратын ұлы Руфусты табуды тапсырады, осылайша Квинттың келу себебі түсіндіріледі.
The second book is set in Roman Britain near Fishbourne Roman Palace under Agricola, where Quintus meets Salvius and King Cogidubnus, who are historical figures. The book starts by introducing a new family, a Roman aristocrat, Salvius, who is a successful lawyer and senator in Rome. His family includes his wife, Rufilla, and many slaves, some of whom are Britons, others foreign. In the second half of the book, Quintus tells King Cogidubnus about his journey to Alexandria, where he met Barbillus, a friend of his father. Barbillus later dies of a wound during a hunting trip, and tells Quintus to find his son Rufus, who lives in Britain, thus explaining the reason for Quintus' visit.
III кітап (1971 жылы жарық көрді)
Үшінші кітаптағы оқиғалар Римнің Британия провинциясында, әсіресе Аквае Сулис (Бат) қаласында өрбуде. Когидубн ауырып, Аквае Сулис қаласындағы ванналарға барады, ал Сальвий мүмкіндігін сезіп, ванна иесі Люций Марций Мемормен оны өлтіру жоспарын құрады. Квинт бұл жоспарды орындауға мүмкіндік бермейді, бұл Сальвийді қатты ашуландырады. Ол сондай-ақ Барбилланың ұлы Руфусты тауып, оған хабар жібереді. Когидубн әсерде қайтыс болғаннан кейін, Сальвий оның атынан жалған өсиетнама жазады. Кітап бойындағы үздіксіз баяндауда Модест пен Стритио, екі шатақ римдік әскерлер де кездеседі.
The third book picks up in the Roman province of Britain, in the city of Aquae Sulis (Bath) in particular. Cogidubnus falls ill and goes to the baths at Aquae Sulis, and Salvius, seeing his chance, hatches a plot with the baths' owner, Lucius Marcius Memor, to kill him. Quintus foils the plan, much to Salvius' dismay. He also finds Barbillus' son Rufus and gives him a message. When Cogidubnus eventually dies in captivity, Salvius writes a false will for him. A continuous narrative throughout the book also includes Modestus and Strythio, two bumbling Romans in the military.
IV кітап (1971 жылы жарық көрді)
Төртінші оқулықта оқиға Британиядағы оқиғалардан кейін бірнеше жыл өткен соң Римге көшеді. Квинт қатыспайды, ал басты кейіпкерлер – Салвий, оның серігі Хатерий және бірнеше римдік аристократтар, сондай-ақ қарапайым халық өкілдері. Салвий танымал пантомима актері Париждің өлімін ұйымдастырып, император әйелі Домицияны шет елге қуады, оның Парижбен болған қарым-қатынасы жария болады.
In the fourth textbook, the setting moves to Rome, a few years after the events in Britain. Quintus is absent, and the main characters are Salvius, his ally Haterius, and several other Roman aristocrats, as well as some ordinary citizens. Salvius coordinates the death of Paris, a famous pantomime actor, and exiles Domitia, the emperor's wife, whose affair with Paris was exposed.
V кітап (алғашқы басылымы 1971)
Кітаптың оқиғасы Римде, Агрикола Шотландияны сәтті бағындырғаннан кейін өтеді. Императордың кеңесшісі Глабрио, сондай-ақ императордың өзі сияқты императордың әртүрлі таныстары таныстырылады. Глабрио Сальвиусты Когидубнның өсиетін жасаушылықпен айыптайды, ал Домиция оны өзінің елден қуғынға жіберуді жоспарлап отыр деп айыптайды. Квинт Сальвиус сотта қатысады. Сальвиус кінәлі деп танылып, бес жылға жер аударылады. Қалған тарауларда бірнеше ақынның (әсіресе Марциал мен Овидийдің) және тарихи тұлғалардың жазбалары повествованы алмастырады. Алдағы бесінші басылымда IV және V кітаптар біріктіріліп, жаңадан IV кітап болады.
The book is set in Rome, after Agricola has successfully conquered Scotland. Various acquaintances of the emperor, including Glabrio, an advisor to the emperor, are introduced, as well as the emperor himself. Glabrio accuses Salvius of the forgery of Cogidubnus' will, while Domitia accuses him of plotting her exile. Quintus is present at Salvius' trial. Salvius is convicted and sentenced to five years of exile. In the remaining chapters, the writings of several poets (particularly Martial and Ovid) and historical figures replace the narrative. In the upcoming Fifth Edition, Books IV and Book V will be combined into a single Book IV.
Америкалық басылымдар
Америкалық форматқа қарай, III және IV кітаптар біріктірілді.
To suit the American format, books III and IV were combined.
Басқа таңбалар
Метелла, Цецилийдің әйелі, Квинттің анасы. Ол Помпейде Цецилиймен бірге қаза тапқан деп есептеледі. Грумио, Цецилийдің құлы: аспаз, көбінесе мас болады. Поппея, Грумионың сүйіктісі, сондай-ақ құл, 11-ші сахнада Клеменспен қысқа ғана қарым-қатынаста болғандай көрінеді. Лукрио, Поппеяның егде жастағы қожайыны. Гермоген, Цецилийден ақша ұрлап, кейін сотта айыпталды. Сербер, Цецилий отбасының иті, Помпейде өлді. Мелисса, Цецилий сатып алған өте әдемі құл қыз. Оның Грумиомен арасындағы қарым-қатынас болуы мүмкін деген болжамдар айтылады. Люция, Квинттің әпкесі, 5-ші басылымда таныстырылды. Квинттің досы Александрға Люцияның қызығушылығын жоққа шығарғанымен, кейін мойындайды. Сифакс, Сириядан келген құл саудагері. Феликс, Цецилийдің құлы, шағын Квинтті қарақшыдан құтқарып, босатылды. Декенс, Цецилийдің тойға келуге ниеттенген қонағы, Пугнакс (гладиатор) арбауынан қаза тапты. Марк, римдік азамат, Кварттың інісі. Кварт, римдік азамат, Марктың інісі. Сулла, Марк пен Кварт арасындағы жанжалдың куәсі болған хатшы. 5-ші басылымда Марк пен Кварт алынып тасталды, олардың жанжалы Квинт пен Люция арасындағы даумен ауыстырылды. Юлий, Цецилийдің досы. Марк Холконий Руф, Помпеяның саясаткері және демеушісі, Цецилий қолдаған өте белгілі спортшы Мило. Квинт дискімен мүсіннің мұрнын сындырды. Руфилла, Гай Сальвий Либералистің әйелі, Квинттің туысы, оны Британияда өздерімен бірге тұруға шақырды. Бриганс, жұмыс істемегендіктен қиындыққа тап болған жалқау британдық құл. Локвакс, ән айтумен танымал құл. Анти Локвакс, Локвакстің егіз ағасы, билеуімен танымал. Волубилис, египеттік аспаз, Сальвийдің құлы. Варика, Сальвийдің құл басқарушысы. Филус, Сальвийдің білімді құлы. Домитилла, Руфилланың алдамшы құлы. Барбилл, Александрияның бай азаматы және Цецилийдің досы. Ол императорлар Клавдий, Нерон және Веспасианның астрономы, тарихи Тиберий Клавдий Балбилдің прототипі. Евтих, Александриядағы қылмыстық топтың басшысы, Клеменс оны қаладан қуды. Барбиллдің ұлы және мұрагері Руфты Квинт іздеді. Еупор, Руфтың грек досы. Луций Марций Мемор, жалқау, ашкөз, семіз харуспекс, Сальвий оны Когидубнусты өлтіру жоспарына мәжбүрледі. Кефал, Мемордың көмекшісі. Модест, қарапайым, ұқыпсыз, Британиядағы римдік сарбаз. Стритий, Модесттің досы және әріптесі. Вильбия, британдық, Модесттің ізбасары. Балбус, Вильбияға құштар. Вителлия, Хатерийдің әйелі және Руфилланың қарындасы. Глитус, Хатерийдің жұмыскерлерін бақылайтын жетекші. Евфросина, грек философы. Парис, пантомима актері. Миропн, Париждің досы, сырнайшы. Домиция, оның әйелі, Парижбен қарым-қатынаста. Эпафродит, императордың босатылған құлы. Маний Ацилий Глабрион, аристократ. Гай Хелвидий Лупус, оның досы. Марциал, әйелі ақын. Спарсус, сенатор. Клеменс, императордың туысы. Флавия, оның әйелі. Олардың қызы Полла Хельвидиді жақсы көреді, бірақ Спарсусқа тұрмысқа шығады. Олардың ұлы Тит императордың мұрагері болады. Олардың екінші ұлы Публий де императордың мұрагері болады.
Metella, Caecilius' wife, Quintus' mother. She is presumably killed in Pompeii with Caecilius. Grumio, Caecilus' slave: a cook, who is often drunk. Poppaea, Grumio's lover, also a slave, who appears to have a short relationship with Clemens in Stage 11. Lucrio, Poppaea's elderly master. Hermogenes, who stole money from Caecilius and was later convicted in court. Cerberus, Caecilius' family dog that dies in Pompeii. Melissa, a very beautiful slave girl bought by Caecilius. It is sporadically suggested that she has some relationship with Grumio. Lucia, sister of Quintus, introduced in the 5th edition. Alexander, a friend of Quintus, Lucia denies and later admits that she is attracted to him. Syphax, a slave trader from Syria. Felix, a former slave of Caecilius, who was freed for saving the infant Quintus from a robber. Decens, a would be guest of Caecilius who apparently was killed by the ghost of Pugnax (a gladiator) on his way to the party. Marcus, Roman citizen, brother of Quartus. Quartus, Roman citizen, brother of Marcus. Sulla, a scribe who finds himself in the middle of a feud between Marcus and Quartus. In the 5th edition, Marcus and Quartus were removed, their feud was replaced by an argument between Quintus and Lucia. Julius, friend of Caecilius. Marcus Holconius Rufus, politician and patron of Pompeii, supported by Caecilius Milo, a very famous athlete. Quintus breaks his statue's nose with a discus. Rufilla, Gaius Salvius Liberalis' wife, a relative of Quintus' who invites him to stay with them in Britain. Bregans, a lazy British slave who gets in trouble for not working. Loquax, slave known for singing. Anti Loquax, twin of Loquax, known for dancing. Volubilis, Egyptian cook, slave of Salvius. Varica, Salvius' slave manager. Philus, learned slave of Salvius. Domitilla, deceptive slave girl of Rufilla. Barbillus, a wealthy Alexandrian and a friend of Caecilius. He is based on the historical Tiberius Claudius Balbilus, a court astronomer to the emperors Claudius, Nero, and Vespasian. Eutychus, a mob boss in Alexandria, whom Clemens runs out of the city. Rufus, Barbillus' son and heir, searched for by Quintus. Eupor, Rufus's Greek friend. Lucius Marcius Memor, a lazy, greedy, obese haruspex whom Salvius coerces into his plot to murder Cogidubnus. Cephalus, Memor's assistant. Modestus, a simple, clumsy, Roman soldier stationed in Britain. Strythio, a friend and fellow soldier of Modestus. Vilbia, native Briton, admirer of Modestus. Bulbus, admirer of Vilbia. Vitellia, wife of Haterius and sister of Rufilla. Glitus, supervisor of the craftsmen working under Haterius. Euphrosyne, a Greek philosopher. Paris, a pantomime actor. Myropnous, a dwarf pipe player, friend of Paris. Domitia, his wife, in an affair with Paris. Epaphroditus, a freedman of the emperor. Manius Acilius Glabrio, aristocrat. Gaius Helvidius Lupus, his friend. Martial, a famous poet. Sparsus, senator. Clemens, a relative of the emperor. Flavia, his wife. Polla, their daughter, in love with Helvidius but betrothed to Sparsus. Titus, their son, made heir to the emperor. Publius, their other son, also made heir to the emperor.
Танымал мәдениетте
Кембридж латын курсының танымалдылығы соншалық, оған теледидарда тікелей сілтемелер жасалған. «Доктор Кто» сериалының «Помпеяның оттары» атты эпизодындағы Цецилий, Метелла және Квинт сияқты қосалқы кейіпкерлер Кембридж латын курсынан шабыттанған. «Being Human» сериалының төртінші маусымының бірінші эпизодында «Вампир жазба» Кембридж латын курсының бірінші кітабынан ("Caecilius est in horto! ") сөздерді, құрбандық шалу рәсімін орындап жатқандай болып ән шырқап айтады. «Plebs» телесериалындағы құлдың аты Грумио, ал Метелла және Флавия есімді кейіпкерлер де кездеседі.
The popularity of the Cambridge Latin Course is such that the series has been indirectly referenced in television. The ancillary characters Caecilius, Metella and Quintus in the Doctor Who episode "The Fires of Pompeii" are loosely based on those from the Cambridge Latin Course. In the opening episode of series four of Being Human, the "Vampire Recorder" blurts out words from Book One of the Cambridge Latin Course ("Caecilius est in horto! "), as part of the general nonsense he is chanting whilst pretending to perform a sacrificial ceremony. Grumio is the name of the slave in the TV series Plebs, and characters named Metella and Flavia also appear.