Кіріспе

Телефон арқылы таратылған аудио, 1895–1925

Электрофон – 1895 және 1925 жылдар аралығында Ұлыбританияда, негізінен Лондонда жұмыс істеген аудио жүйесі. Құрылған телефон желілерін пайдаланып, ол тікелей эфирдегі театр өнеркөрсетілімдерін, музыкалық залдардағы қойылымдарды және сенбі күнгі шіркеу қызметтерін жазылған абоненттерге арнайы құлаққаптар арқылы жеткізді. 1920 жылдардың басында радио хабарларын таратудың дамуына байланысты ол ақырында сәтсіз аяқталды.

Тарих

Электрофоннан бұрын 1890 жылы жұмыс істей бастаған, Париж (Франция) қаласындағы Театрофон жүйесі де ұқсас түрде ұйымдастырылған. 1894 жылы мырза Х. С. Дж. Бут Электрофон компаниясын құрды, бастапқы капитал 20 000 фунт стерлинг болды, ал қызмет келесі жылы Лондонда жұмыс істей бастады, Бут басқарушы директор болып тағайындалды. Бастапқыда компания Ұлттық телефон компаниясы берген лицензия бойынша жұмыс істеді. Бағдарламаларды қабылдау үшін театр сахналарына бірнеше үлкен көміртек микрофондары орнатылып, артистердің дыбыстарын жазды. Шіркеулерде микрофондарды Киелі кітаптарға ұқсатып жасырды. Үй абоненттеріне стандартты телефон желілеріне қосылатын құлаққаптар берілді. Жылдық абоненттік төлем 5 фунтты құрады, бұл оның қолжетімділігін тек жақсы жағдайдағы адамдармен шектеді. Королева Виктория да абонент болған. 1897 жылы кейбір қонақүйлерде монетамен жұмыс істейтін қабылдағыштар орнатылғаны белгілі болды, олар алты пенске бірнеше минуттық ойын-сауық ұсынды. Жазылған ауруханадағы емделушілерге арналған қосымша желілер ақысыз орнатылды. 1912 жылы телефондық операциялар Бас почта кеңсесінің басқаруына берілді. Электрофон Бас почта мекемесіне жыл сайын 25 фунт стерлинг және әр абонент үшін жарты крона роялти төледі. 1920 жылы қызмет абоненттерден 11 868 фунт стерлинг алды, ал операциялық шығындар 5 866 фунт стерлингті құрады, оның ішінде Почтаға төленген 496 фунт стерлинг роялти де бар. Театрлар әрбір қосылған абонент үшін жылына 10 шиллинг төлем алды. Электрофон өте ұзақ өмір сүргенімен, шектеулі аудиториядан асып кеткен емес. 1896 жылы бар болғаны 50 абонент болған, бірақ 1919 жылы бұл көрсеткіш 1000-нан асты, ал 1923 жылығы ең жоғарғы деңгейі 2000-нан сәл ғана жоғары болды. Дегенмен, радио хабарларын таратудың пайда болуынан туындаған бәсекелестік 1924 жылдың қараша айына қарай абоненттер санын 1000-ға дейін төмендетіп, жылдам құлдырауға алып келді. 1923 жылдың басында Электрофон директорының "электрфониямен жеткен кемелділік деңгейіне сымсыз ойын-сауық пен шіркеу қызметтерін тарату көп уақыттан кейін ғана жете алады" деген сөзі цитаталанды. Алайда, бұл болжам тым оптимистік болып шықты, сондықтан 1925 жылдың 30 маусымында Лондон электрофоны жұмысын тоқтатты. Электрофонның "қатаң сымдық" байланысына қарағанда, радио байланысын "сымсыз" деп атауға назар аударыңыз. 1903 жылы Борнмут қаласында тағы бір, әлдеқайда кішкентай жүйе құрылды, бірақ 1924 жылы абоненттердің ең көп саны 62-ге ғана жетті. Бұл жүйе 1938 жылы тоқтатылды, өйткені өткен жылы бар болғаны екі абонент қалғаны анықталды.