Кіріспе
Джерри Маркбрейт (Jerry Markbreit, 1935 жылғы 23 наурызда туған) – 23 маусым бойы Ұлттық футбол лигасының (NFL) бұрынғы төрешісі, сол саланың ең танымал төрешілерінің бірі. Маркбрейт 33 маусым бойы футбол ойындарына төрелік етті. 1965 жылдан 1975 жылға дейін ол Биг Тен конференциясының колледж футбол ойындарына төрелік жасады. 1976 жылы Томми Беллдің командасында желілік төреші ретінде NFL-ге қосылды, екінші жылында бас төреші болып тағайындалды. Лигадағы оның форма нөмірі 9 болды, қазір оны Марк Перлман киеді. NFL-дегі 23 маусымында (1998 жылғы маусымнан кейін зейнеткерлікке шықты) Маркбрейт 25 постсезондық кездесуге қатысты: екі жабайы карта ойыны (1991 және 1994), 10 дивизиондық ойын (1979, 1981, 1982, 1985, 1986, 1987, 1988, 1995, 1997, 1998), сегіз конференция чемпионаты (1980, 1983, 1984, 1989, 1990, 1992, 1993, 1996), бір Про Боул (1978) және төрт Супер Боул (XVII, XXI, XXVI, XXIX). Сонымен қатар, ол Супер Боул XIX, Супер Боул XXII және Супер Боул XXVIII ойындарында резервтік төреші болды. Бүгінгі күнге дейін ол төрт Супер Боул ойынын басқарған жалғыз NFL бас төрешісі. 2008 жылға дейін футбол маусымында Chicago Tribune газеті үшін апталық спорттық бағана жазды.
Jerry Markbreit (born March 23, 1935) is a former American football referee in the National Football League (NFL) for 23 seasons and became one of the most recognizable referees in the game. Markbreit officiated football games for 33 seasons. From 1965 to 1975, Markbreit officiated college football games in the Big Ten Conference. He then joined the NFL in 1976 as a line judge on the crew of Tommy Bell before being promoted to the head referee position in just his second year. His uniform number in the league was 9, which is now worn by Mark Perlman. In his 23 seasons in the NFL (he retired after the 1998 season), Markbreit had 25 postseason assignments: two wild card games (1991 and 1994), 10 divisional games (1979, 1981, 1982, 1985, 1986, 1987, 1988, 1995, 1997, 1998), eight conference championships (1980, 1983, 1984, 1989, 1990, 1992, 1993, 1996), one Pro Bowl (1978), and four Super Bowls (XVII, XXI, XXVI, XXIX) and was an alternate in Super Bowl XIX, Super Bowl XXII, and Super Bowl XXVIII. To date, he is the only NFL head referee to officiate four Super Bowl games. Until 2008, he wrote a weekly sports column for the Chicago Tribune during the football season.
Мансап
Маркбрейт 1953 жылы колледж ішіндегі студенттік жарыстарда төрелік етуді бастады, бұрын Иллинойс университетінде футбол ойнауға тырылғанда бірнеше рет ауыр жарақат алудың алдында. Маркбрейт 1957 жылы Орталық төрешілер қауымдастығына қосылғаннан кейін карьералық төрелік етуді бастады және қоғамдық лигалар мен жастар командаларының ойындарында жұмыс істей бастады. 1950 жылдардың соңында Маркбрейт мектептер арасындағы ойындарды, соның ішінде жасөспірім Дик Буткус қатысқан ойындарды төрелік етті. Маркбрейт өзінің алғашқы Үлкен Он ойынын (артқы төреші ретінде) 1965 жылдың 25 қыркүйегінде Индиана штатындағы Солтүстік-Батыс университетінде өткізді. Ол 1966 жылы Үлкен Онға толық уақытты төреші ретінде қосылды, ал 1968 жылы Миссури және Солтүстік-Батыс университеттері арасындағы 1967 жылғы ойынды Иллинойс штатының Эванстон қаласында, Скокидегі үйінен бірнеше шақырым қашықтықта жүргізгеннен кейін төреші болды. Ол 1966 жылдың 19 қарашасында "Ғасыр ойыны" кезінде 10:10 есебімен тең аяқталған Нотр-Дам және Мичиган штаты арасындағы артқы төреші қызметін атқарды. Ол 1969 жылы Огайо және Мичиган штаттары арасындағы футбол ойындарында төреші болды, онда Мичиган 24:12 есебімен жеңіске жетті, сондай-ақ 1972 жылдың Жаңа жыл күні Стэнфорд пен Мичиган арасындағы Роуз Боулда, онда Стэнфорд 13:12 есебімен жеңіп, Мичиганға тамаша маусымды өткізуге мүмкіндік бермеді. Маркбрейттің 1971 жылғы командасының екі мүшесі, Дейл Орем мен Билл Квинби кейіннен NFL-дегі Маркбрейт командасының мүшелері болды. 1968 жылғы футбол маусымы басталғанға дейін Маркбрейтке NFL-ден алаң төрешісі (кейіннен 1998 жылы артқы төреші болып қайта аталды) лауазымына ерте ұсыныс жасалды (бірақ ол одан бас тартты). Ол өзінің колледж тәжірибесінің жетіспеуінің НФЛ-де төреші лауазымына жол табуына кедергі келтіретінін сезінді (бірақ болашақ NFL төрешісі Уолт Коулмен 1995 жылы команда басшысы қызметіне көтерілгенге дейін колледж төрешісі ретінде тәжірибе алмады). Маркбрейт 1971 жылдың 20 қарашасында Энн Арбордағы Мичиган мен Огайо штаттары арасындағы жыл сайынғы қарсыластық ойынын басқарды. Ойынның соңында, Мичиганның үздік ойыншысы Том Дарденге қарсы қорғаныс пасын бұзған деп ойлағандықтан ашуланған Огайо штатының жаттықтырушысы Вуди Хейс алаңға шабуыл жасап, Маркбрейтке қарсы дөрекі сөздер айтты, жақтау белгілерін жыртып, айыппұл туын көрермендерге лақтырып, аула белгілерін қиратты және бірінші маркерді найза сияқты жерге лақтырды, содан кейін Огайо штатының командалық шенеуніктері оны тоқтатып алды. Хейс бір ойынға шеттетіліп, Big Ten комиссары Уэйн Дьюк оған 1000 доллар айыппұл салды. Хейс жарлығынан кейін бірнеше минут өткен соң, Маркбрейт Мичиганның қақпашысы Том Слейдті бет маскасы арқылы ұрып, 10 минуттық төбелес тудырғандықтан Огайо штатының қақпашысы Рэнди Грэдишарды алаңнан қуды. Ол 1975 жылдың 22 қарашасына дейін Огайо штаты мен Мичиган арасындағы ойындарды төрелік етпеді, ол Big Ten төрешісі ретіндегі соңғы ойыны болды. Оның соңғы колледж ойыны бір аптадан кейін Айова штатының Седар-Фолс қаласында Батыс Кентукки мен Солтүстік Айова арасындағы II дивизиондық плей-офф ойыны болды. Бұл UNI Dome ашылғанға дейін UNI-дегі соңғы ашық футбол ойыны болды. Маркбрейт 1976 жылы NFL-ге судья ретінде қосылды және ұзақ жылдар бойы төреші болған Томми Белл зейнеткерлікке шыққаннан кейін 1977 жылы төреші болды. Белл командасының басқа мүшелері - судья Гордон Уэллс, бас желілік судья Рэй Додес, артқы судья Том Келлехер және алаң төреші Эд Меррифилд NFL төрешілерінің басқарушысы Арт МакНаллиден команданы өзгеріссіз қалдыруды және "Джерриді де алып келеміз" деді, және МакНалли осылай істеді, Билл Рейнольдс Маркбрейттің орнына желілік судья болды. Маркбрейт 1999 жылдың 9 қаңтарында Сан-Франциско 49ers пен Атланта Фалконс арасындағы плей-офф ойынынан кейін алаңнан зейнеткерлікке шықты. Маркбрейт 1978 жылдың 10 қыркүйегінде Оукленд Рейдерс пен Сан-Диего Чарджерс арасындағы Holy Roller ойынын төрелік етті. Ойынның соңына 10 секунд қалғанда, Рейдерс қақпашысы Кен Стейблер допты жоғалтып алды, ол Сан-Диего қақпасының бағытына қарай домалап жүрді. Рейдерс қатаң аяғы Дейв Каспер допты соққыға ұшырап, аяқ аймағына жіберіп, уақыт біткенде ойынды теңестірді. Рейдерс 21:20 есебімен жеңіске жетті. Маркбрейт Стейблер допты қасақана алға лақтырмаған, керісінше, допты жоғалтқан деп шешті, ал лига бұл шешімді қолдады. Кейінгі ереже өзгерісі тек шабуылдағы допты жоғалтқан ойыншыға төртінші төменде немесе жартының соңғы екі минутында допты жылжуға рұқсат береді. NFL төрешілері арасында бұл әлі де "Маркбрейт ережесі" деп аталады. 1986 жылдың қарашасында Маркбрейт Грин-Бэй Пэккерс Чикаго Биарспен ойнаған кезде Солдат алаңында төреші болды. Ол Пэккерс қақпашысы Чарльз Мартиннің Джим МакМахонды иығымен AstroTurf-қа қақпашылықпен ұрып жібергені үшін оны алаңнан қуды. Бұл Маркбрейттің NFL төрешісі ретіндегі алғашқы алаңнан қууы болды. Мартин NFL комиссары Пит Розэллмен екі ойынға шеттетіліп, сол кездегі алаңдағы оқиға үшін ең ұзақ мерзімді жазаға (қазіргі рекорд 12 ойын, бұрынғы Рейдерс қақпашысы Вонтаз Бурфиктің Colts ойыншылары Джек Дойл мен Найим Хайнсқа жасаған бірнеше зорлық шабуылдары үшін) ие болды. Кейін Маркбрейт Мартиннің соққысы ойын шегінен осылай шығып кеткендіктен, жалғыз нұсқа алаңнан қуу болғанын айтты. Оның бұл әрекеті үлгі болды; ойынның бөлігі деп есептелмейтін кез келген зорлық шабуыл алаңнан қууға себеп болады. Бұл шешім көптеген БАҚ және NFL басшыларының пікірінше, Маркбрейттің екі айдан кейін Super Bowl XXI төрешісі лауазымына ие болуына көмектесті. Маркбрейт Super Bowl XVII төрешісі болды. Монетаны лақтырған кезде Маркбрейт монетаның екі жағының ұқсас дизайнына шатасып қалды: бір жағында екі шлем, екінші жағында екі ойыншы шлемдерін ұстап тұрды. Осылайша, ол "сырт" жақты дұрыс деп ойлады және бас желілік судья Дейл Хамермен қысқа кеңес өткізгеннен кейін шешімін "ішкі" жаққа өзгертті. Маркбрейт зейнеткерлікке шыққаннан кейін екі жыл бойы жылдам қайта ойнату судьясы болып жұмыс істеді, содан кейін NFL төрешілерінің серіктес басқарушысы және басты жаттықтырушысы болып жұмыс істеді. Футболдан тыс жұмыстарына Where Magazine үшін жарнама сату және 3M үшін көп жылдық сауда және айырбас менеджері кіреді.
Дәйексөздер
Кәмпелдік деген жоқ. Қателер болады. Төрешілер өзіне тым қатаң. Олар қателік жасаса, олардан бетер жаман сезінетін адам жоқ. "Мен бірнеше үлкен қателіктер жібердім. Ол кезде мен: "Мен неге осындамын?" - деп ойладым. Өзіңіз жасаған шешімге қатты қайғырасыз. Барлығын мінсіз етуді қалайсыз. Бірақ бұл мінсіз ғылым емес. Мінсіз нәрсе жоқ." "Мен, сірә, католиктік миссаны ағылшын және латын тілдерінде жатқа білетін жалғыз евреймін." Маркбрейт мемуарларында әр ойынға дейін 1976-86 жылдары Маркбрейтпен бірге жұмыс істеген тәжірибелі төреші Том Келлехерге құрмет көрсету үшін католиктік миссаға қатысқанын айтты.