Кіріспе

Мормонның кереметтік қойылымы – 2019 жылы тоқтатылғанға дейін Юта штатының Манти қаласында өткізілген, Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS Church) мерекесі. Жыл сайын ашық ауданда қойылатын бұл театрлық қойылымды аталған шіркеудің бес жүзден астам мүшесінен құралған әуесқой актерлер қойды. Көрермендерге арналған кешкі бағдарлама әдетте маусым айында Манти ғибадатханасының төбесіндегі оңтүстік алаңында өтетін. Екі аптаға созылатын қойылымға сегіз күн бойы әдетте түніне 15 000-ға жуық адам келіп қатысатын. 2019 жылғы қойылым – шіркеу іс-шараларын үй мен отбасыға бағыттап, ірі өндірістерді азайтуға бағытталған шіркеу директивасының аясында өткен, осы сияқты шаралардың соңғысы болды.

Мазмұны

ЛДС шіркеуінің мүшелері үшін бұл қойылым сенімді нығайтатын отбасылық шара болды. Қойылым үш түрлі, бірақ байланысты, сенімге жігер беретін оқиғалардың қарым-қатынасын және хронологиясын көрсетті. Ол 1820 жылдары Нью-Йорк штатының «жанған аймағында» (burned over district) жас кезінде өткен шіркеудің алғашқы президенті Джозеф Смит туралы оқиғамен басталды. Мормон кітабының табылып аударылуы, 1830 жылы «Мәсіх шіркеуінің» (Church of Christ) қайта құрылуы (1838 жылы «Соңғы күн қасиеттілері Иса Мәсіх шіркеуі» деп аталды) және оның бастапқы кезеңі, сондай-ақ Смиттың 1844 жылы қаза табуы көрсетілді. Мормон кітабының аудармасы сахналағанда, оның мазмұнына шолу жасалды. Солтүстік Американың түпкі тұрғындары – израильдіктердің соғыстары мен қақтығыстары, олардың Иса Мәсіх туралы үйретулері және оның бірінші ғасырда қайта тірілгеннен кейін пайда болуы бейнеленді. Қойылым шығыстағы мормон пионерлерінің қуғынға ұшырауымен және шіркеудің екінші президенті Бригам Янгтың басшылығымен Ютаға жасаған көші-қонымен аяқталады. Сондай-ақ, қазіргі Санпет аймағына (Sanpete Valley) жіберілген пионерлер тобы туралы және Мэнти Юта ғибадатханасының тұрғызылуы туралы айтылады. Көрсетілім күн батқаннан кейін, жаздың басында (әдетте маусымның соңында) басталып, көрермендер жиі шарадан бірнеше сағат бұрын келіп жиналатын. Қала ішіндегі мейрамханалардан өзге, шараға арналған арнайы тағам сату орындары да болды. Көрсетілім орнында және айналасындағы көшелерде тәртіп сақтау және жол жүруін реттеу үшін қарапайым күзет қызметі ұйымдастырылды.

Тарих

Бұл шара алғаш рет 1967 жылы Манти Юта қазықтарының президенті Вернон Кунцтың басшылығымен қойылды. Мати қаласынан Хелен және Морган Дайренгтар осы қойылымды режиссерлік етті. Дюэн мен Марта Райандар әңгімешілер болды. Кейінгі жылдардағы шарамен салыстырғанда қарапайым және толыққанды болмаса да, қойылым 25 музыканттан тұратын оркестрдің сүйемелдеуімен өтті. Алғашқы музыкалық жетекшілер Маклойд Эриксон, Гарри А. Дина және Эван Бин болды. Оркестр құрамында музыкалық топтың көп бөлігін даярлаған Ричард Нибли (Хью Ниблидің інісі) де болды. Бастапқы сценарий Грейс Леора Джонсонның 1950 жылы жазған «Мормон кереметі» кітабының негізінде жазылған.

Евангелистер мен наразылық білдірушілер

Көбінесе бірнеше евангелистік христиан шіркеулерінің топтары болып, олар кешкі шарадан бұрын көптеген Әйетті Құдайлардың қатысушыларын дінге өтуге (прозелитизмге) тартуға тырысатын. Бұл евангелистер әдетте мормонға қарсы (немесе евангелизмді қолдайтын) материалдарды таратып, келушілермен діни пікір алмасатын. Кейбір евангелистер "көзге түсетін мормонға қарсы" жазулары бар футболка киіп, пикет тасымалдарымен жүретін. Сонымен қатар, кейбір жергілікті "фундаменталистік мормон" топтары көп әйел алу және аборт мәселелеріндегі Әйетті Құдайлар шіркеуінің позициясын сынап, кіру жолында пикет тасымалдарымен жүретіні белгілі болды. Әйетті Құдайлар шіркеуі 19 ғасырда көп әйел алуды тоқтатқан, ал абортқа тек зорлау немесе туысқа отыру сияқты ерекше жағдайларда ғана рұқсат етілуі керек деп санайды.