Кіріспе

Америкалық ақын Селия Дропкин (5 желтоқсан 1887 [е.к. 23 қараша 1887] – 18 тамыз 1956) – Ресейде туған американдық идиш тілінде жазған ақын, жазушы және суретші.

Өмірбаян

Дропкин Ресей империясының Бобруйск қаласында орыс еврей отбасында дүниеге келді. Идиш тілінде оның есімі Зиппора Левин еді, Дропкин анасы мен әпкесімен бірге бай туыстарының қамқорлығына алынды. Олардың тәрбиесімен ол орыс тілінде өлеңдер жазды. 1908 жылы Бобруйскке оралып, көп ұзамай Белоруссияның Гомель қаласынан келген Бунд белсендісі Шмая Дропкинмен танысып, үйленді. Оның саяси қызметіне байланысты ол 1910 жылы Америкаға қашып кетті, ал Дропкин мен олардың ұлы (Джон Джозеф Дропкин) екі жылдан кейін оның соңынан ерді. Дропкин Нью-Йорктегі идиш мәдени орталарында белсенді болып, 1917 жылдан бастап көптеген орыс өлеңдерін идиш тіліне аударып, идиш әдеби журналдарында жариялады. Ол көп жыл бойы түрлі журналдарға тұрақты үлес қосты, сондай-ақ әңгімелер мен сериалдық роман жазды және Нью-Йорк штатының Куинс қаласындағы Ливан зиратындағы Arbeter Ring бөліміне жерленді.

Жұмыс

Оның шығармалары көбінесе In Zikh (Интроспективист) қозғалысымен байланысты болғанымен, бұл топтың этикасына тым жақын емес. Ол, инзикисттер сияқты, көбінесе еркін өлеңді қолданды; сондай-ақ, еврей поэзиясы үшін тек еврей тақырыптары ғана емес, кез келген тақырыптың лайықты екеніне сенді. Дегенмен, оның жеке өлеңдері Борух Ривкин мен Шмуэль Нигер сияқты еркек сыншыларды қызықтырмады. Оның әлеуметтік ортасы көптеген әдеби ағымдардың өкілдерімен байланысты болды. Ол Ди Юнге тобының негізін қалаушыларының бірі, сәл ертерек пайда болған, бәсекелес топтың жақын досы болды. Ол сондай-ақ Анна Марголинмен де дос болды, ол да бір ғана поэтикалық үлгіге бағынудан бас тартты. Оның өлеңдері де, әңгімелері де оның өмірбаянын көрсетеді, бірақ одан толыққанды көшірме емес. Ол табиғат туралы көптеген өлеңдер жазды, сондай-ақ өзі барып көрген немесе тұрған жерлерді бейнеледі. Көптеген өлеңдері оның балаларына немесе балаларға арналған, олардың бірі Абрахам Эллштейннің әніне айналдырылды. Алайда, ол құмарлық, сексуалдық және депрессия тақырыбындағы эротикалық өлеңдерімен танымал. Оның өлеңдері сағыныш, кінә, ашу, тіпті зорлық-зомбылық сезімдерін білдіреді және садо-мазохизмді ашық зерттейді. Оның бейнелерінде дәстүрлі еврей бейнелеріне қарағанда христиандық және классикалық сілтемелер жиі кездеседі. Өмірінде жарық көрген соңғы өлеңі – 1953 жылғы «Fun Ergets Ruft a Fayfl» («Бір жерден сыбызғы дауысы естіледі»), ол ұзақ уақыттан бері қайтыс болған досы Зише Ландауға арналған, бұл өлең Di Tsukunft журналында жарияланды. Дропкиннің өмірінде 1935 жылы «In heysn vint» («Ыстық желде») атты өлеңдер жинағы жарық көрді. Оның балалары 1959 жылы «In Heysn Vint» жинағының кеңейтілген басылымын шығарды, онда бұрын жарияланбаған өлеңдер, оның әңгімелерінің таңдамасы және суреттері кірді. «In Heysn Vint» жинағының екінші басылымындағы 150 өлең оның шығармашылығының басым бөлігін құрайды, бірақ оның жеке қағаздары мен әдеби журналдардағы өлеңдері әлі жинақталмаған немесе аударылмаған. Дропкиннің ең танымал өлеңі – «Ди Циркус Дам» (аудармада «Акробат», «Цирк бишісі» немесе «Цирк әйелі»), ол акробат пен оның көрермендерінің өмір мен өлім мәселесіндегі терең екіталайлығын көрсетеді. Бұл өлең ағылшын тіліне кем дегенде тоғыз рет аударылған. Дропкин, The Klezmatics, Flying Bulgar Klezmer Band және Charming Hostess оның бірнеше өлеңдерін музыкаға қойған. 1994 жылы Парижде француз тіліне аудармалар жинағы «Dans le Vent Chaud» деген атпен жарық көрді, онда оның барлық шығармаларының шамамен жартысы қамтылған. Оның ағылшын тіліндегі алғашқы өлеңдер жинағы 2014 жылы Tebot Bach Press басылымымен «The Acrobat: Selected Poems of Celia Dropkin» деген атпен жарық көрді.