Кіріспе
Джон Китстің аяқталмаған эпостық поэмасы "Гиперионның құлауы: Арман", кейде "Аян" деп аталатын, ағылшын романтигі Джон Китстің жазған эпостық поэмасы. "Гиперионнан" кейін жазылған, бірақ 1856 жылы, автордың өлімінен кейін жарияланды. Китс "Гиперионның құлауы" поэмасын өзінің бұрынғы, бөлінген "Гиперион" эпостық поэмасының жолдарын қайта өңдеу, кеңейту және жеке баяндау арқылы жазды. Өлең Китстің өлімінен бұрын аяқталмай қалды.
The Fall of Hyperion: A Dream, sometimes subtitled as A Vision instead of a dream, is an epic poem written by the English Romantic John Keats. Although written right after Hyperion, it was published posthumously in 1856. Keats composed The Fall of Hyperion by reworking, expanding, and personally narrating lines from his earlier fragmented epic poem Hyperion. The poem was abandoned before Keats's death.
Сюжет
Өлең шығарманы таныстыру үшін лирикалық аргументпен басталады. Онда баяндаушы өлеңнің арман немесе көрініс болуы мүмкін деген ойды айтады, бірақ оның қайсысы екеніне көзі жетпейді. Өлең соңғы фрагментацияға дейін үш көрініске бөлінеді. Өлеңнің бірінші көрінісі ақын-баяндаушының Едемнен кейінгі тойға тап келуімен ашылады. Бұл көрініс оның бұрынғы еңбегіндегі «Ұйқы және Поэзия» туындысындағы «сезімдік ләззатқа» немесе «Грек урнасына арналған Одадағы» «қуанышқа» ұқсас. Ол сезімдік ләззаттан ләззат алғаннан кейін, оны терең ұйқыға жетелеген «мөлдір шырынмен толтырылған салқын ыдыс» ішеді. Оянғаннан кейін, ақын-баяндаушы өзін ғибадатхана алдында, шығысқа қарай (Едем есіктерінің бағытымен бірдей) жабық есіктермен кезестеп тұрғанын көреді. Ол құпия тұлға Монетадан баспалдаққа көтерілуді сұрайды, бұл оның «Гиперионда» Аполлонның «өмірге өліп бара жатқандағы» азабын еске түсіреді. Ақын-баяндаушы жалған ақындардың қателіктерін жеңу үшін, азаптан қашу және рухани ләззатқа құмар болу ниетінен бас тартуы керек. Ақын-баяндаушы баспалдақтарды басып шыққаннан кейін, Монета одан поэзияның мәні, көріністер және адам өмірімен не істеу керектігі туралы терең сұрақтар қояды, бұл «Ұйқы және Поэзия» туындысының екінші бөлігін еске салады, онда баяндаушы әрқайсысындағы жалған ақындарды айыптайды. Ақын сынақтан өткеннен кейін, Монета оған Титандар мен Гиперионның көрінісін көруге рұхсат береді. Бұл көрініс Гиперионның көтерілуімен аяқталады, бұл алдыңғы фрагмент, «Гиперионның» басталуына әкеледі.
Әсерлер
"Гиперионның құлауы" сюжеті мен құрылымына бұрынғы үш эпикалық туынды, Вергилийдің "Энеидасы", Мильтонның "Жоғалған жұмақ" және Дантенің "Құдайлық комедиясы" зор ықпал етті. Білімді іздеу құрылымы Данте Вергилийдің Аидқа түсуін пайдаланған тәсіліне негізделген, ал тіл мен повестволеу стилі осыны көрсетеді. Дегенмен, Китс христиандық көзқарас емес, Аполлондық негізде өлең жазады, ал Монета – пайғамбардың бейнесін қалыптастырып, "Энеиданың" 6-шы кітабына ұқсас келеді. Тіл мен толықтыру стилі "Жоғалған жұмақты" еске түсіреді, оны Китс көптеген хаттарында сапалы эпос деп атаған, бірақ моральдық мәселелерді жеңілдете түсіндірген. Китстің эпосының формасы мен ырғағы Мильтонның туындысына ұқсас.