Пат. қателік – табиғатқа адамдық сезімдер мен мінез-құлықтарды жатқызу. Әдеби тәсіл, поэзияда жиі кездеседі. Рускин анықтаған, сезімталдықпен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Адам емес нәрселерге адамдық сезімдер мен мінез-құлықты жатқызу
Attribution of human emotion and conduct to non human things
"Патеттік қателік" термині – табиғаттағы адам емес нәрселерге адамның сезімдері мен мінез-құлқының жатқызылуын білдіретін әдеби ұғым. Бұл – поэзиялық сипаттамаларда кездесетін тұлғаландырудың бір түрі, мысалы, бұлттар ренжігендей, жапырақтар билегендей немесе тастар бейжай көрінгендей болады. Ағылшын мәдениет сыншысы Джон Раскин бұл терминді өзінің "Қазіргі заманғы суретшілер" (1856) атты еңбегінің үшінші томында қолданды.
The phrase pathetic fallacy is a literary term for the attribution of human emotion and conduct to things found in nature that are not human. It is a kind of personification that occurs in poetic descriptions, when, for example, clouds seem sullen, when leaves dance, or when rocks seem indifferent. The English cultural critic John Ruskin coined the term in the third volume of his work Modern Painters (1856).
Фразаның тарихы
Раскин 18 ғасырдың аяғында поэзияда кең таралған, Бернс, Блейк, Вордсворт, Шелли және Китс сияқты ақындардың шығармаларында жиі кездесетін сезімталдық құбылысын анықтау үшін «аянышты қателік» терминін енгізді. Вордсворт эмоцияға негізделген бейнелеуді қолдап, «заттар өздеріне тән қасиеттерінен емес, олармен байланысқа түскен немесе олардан әсер көрген адамдардың санасы арқылы берілген қасиеттерден әсер етеді» деу арқылы оны қорғады. Алайда Теннисон өз поэзиясында мұндай өрнектерді жетілдіріп, азайта бастады және сезімдік қабылдау арқылы заттарды ғылыми тұрғыдан салыстыруға баса назар аударды. Раскин бұл мәселеге тоқталып тұрған кезде ескі тәртіп жаңасына ұшырасты, ал «аянышты қателік» қолданылуы айқын түрде азайды. Раскин сыншы ретінде зор ықпалға ие болды және поэзиялық өрнекті жетілдіруге үлес қосты. Терминнің мағынасы Раскиннің алғашқы ойларынан айтарлықтай өзгеше болды. Раскиннің бастапқы анықтамасы – «эмоционалды жалғандық», яғни күшті немесе жоғары сезімдердің ықпалымен туындайтын қате түсінік. Мысалы, қайғыға берілген адамға бұлттар қараңғырақ көрінуі мүмкін, немесе олар оны мұңды немесе бейжай қалдырғандай сезінуі мүмкін. Раскин бұл фразаны қолданғаннан бері оның мағынасында да өзгерістер болды: Раскин «қателік» сөзін қолданған нақты анықтама қазіргі кезде қолданылмайды. Бүгінгі таңда бұл сөз – бұрыс ойлаудың мысалы ретінде қарастырылады, ал Раскин мен 19 ғасырға дейінгі жазушылар үшін «қателік» жай ғана «жалғандық» дегенді білдіретін. Сол сияқты, Раскин үшін «аянышты» сөзі «эмоционалды» немесе «эмоцияға қатысты» деген мағынаны білдірді. Раскиннің бастапқы ниеттерін еске алмасқа және осы тілдік қиындықтарға қарамастан, екі сөзден тұратын бұл фраза сақталды, бірақ мағынасы едәуір өзгерді. Раскин «аянышты қателік» терминінің кез келген шындыққа сай келмейтін сипаттамаларды да білдіруі мүмкін деп есептеді: мысалы, гүлді «алтын» деп сипаттау, ал Раскиннің пікірінше, гүлдің түсі сафранға жақын.
Ruskin coined the term pathetic fallacy to define the sentimentality that was common to the poetry of the late 18th century, and which was rampant among poets including Burns, Blake, Wordsworth, Shelley, and Keats. Wordsworth supported this use of personification based on emotion by claiming that "objects derive their influence not from properties inherent in them . but from such as are bestowed upon them by the minds of those who are conversant with or affected by these objects." However Tennyson, in his own poetry, began to refine and diminish such expressions, and introduced an emphasis on what might be called a more scientific comparison of objects in terms of sense perception. The old order was beginning to be replaced by the new just as Ruskin addressed the matter, and the use of the pathetic fallacy markedly began to disappear. As a critic, Ruskin proved influential and is credited with having helped to refine poetic expression. The meaning of the term has changed significantly from the idea Ruskin had in mind. Ruskin's original definition is "emotional falseness", or the falseness that occurs to one's perceptions when influenced by violent or heightened emotion. For example, when a person is unhinged by grief, the clouds might seem darker than they are, or perhaps mournful or uncaring. There have been other changes to Ruskin's phrase since he coined it: The particular definition that Ruskin used for the word fallacy has since become obsolete. The word nowadays is defined as an example of flawed reasoning, but for Ruskin and writers of the 19th century and earlier, fallacy could be used to mean simply a "falseness". In the same way, the word pathetic simply meant for Ruskin "emotional" or "pertaining to emotion." Setting aside Ruskin's original intentions, and despite this linguistic "rocky road," the two word phrase has survived, though with a significantly altered meaning.</blockquote>
Ruskin intended that pathetic fallacy may also refer to any untrue description: as in the description of a crocus as "gold," when the flower is, according to Ruskin, saffron in colour.