Кіріспе
Уильям Блейктің мәтіні мен суреттері бар кітап. Уильям Блейктің кітабы. «Көк пен тозақтың үйленуі» – ағылшын ақыны және суретші Уильям Блейктің кітабы. Бұл – Блейктің романтикалық және революциялық сенімдерін білдіретін, бірақ Киелі кітаптағы пайғамбарлықтарды еліктеп жазылған мәтіндер жинағы. Оның басқа кітаптары сияқты, бұл да проза, поэзия және иллюстрациялар жазылған, ойылған пластиналардан басылған беттер түрінде жарық көрді. Пластиналарды Блейк пен оның әйелі Кэтрин бояды. Кітап «Ринтра арыстап, ауыр ауада отын қиындатып тұр» деген қысқа өлеңнің кіріспесімен басталады. Уильям Блейк Джон Милтонды нағыз ақын деп санайды және оның «Жоғалған жұмақ» эпосы «білмей тұрып, Шайтанның жағында» болғанын айтады. Сондай-ақ, Милтонның Шайтаны оның нағыз Мәсіхі екенін де мәлімдейді. Бұл туынды 1790-1793 жылдар аралығында, Француз революциясы кезіндегі радикалдық өзгерістер мен саяси шиеленіс кезеңінде жазылған. Атауы – Эммануэль Сведенборгтың 33 жыл бұрын латын тілінде жарық көрген «Көк пен тозақ» атты діни еңбегіне ирониялық сілтеме. Блейк Сведенборгты бірнеше жерде тікелей келтіреді және сынға алады. Блейк оның ұлы және мистикалық ғаламдық көзқарасымен әсерленгенімен, Сведенборгтың консервативті моральдық шектеулері мен жақсылық пен жамандыққа қатысты манихейлік көзқарасы Блейкті ғаламның әдейі деполяризацияланған және біріктірілген бейнесін көрсетуге итермеледі, онда материалдық әлем мен физикалық құштарлықтар да құдайлық тәртіптің бір бөлігі болып табылады; сондықтан, көк пен тозақтың үйленуі. Кітаптың басы «Аргумент» және «Еркіндік әні» бөлімдерін қоспағанда, прозамен жазылған. Кітапта ақынның тозаққа сапары суреттеледі, бұл құрал Блейк Дантенің «Құдайлық комедиясы» және Милтонның «Жоғалған жұмақ» шығармаларынан алған.
a book by William Blake
The Marriage of Heaven and Hell is a book by the English poet and printmaker William Blake. It is a series of texts written in imitation of biblical prophecy but expressing Blake's own intensely personal Romantic and revolutionary beliefs. Like his other books, it was published as printed sheets from etched plates containing prose, poetry, and illustrations. The plates were then coloured by Blake and his wife Catherine. It opens with an introduction of a short poem entitled "Rintrah roars and shakes his fires in the burden'd air". William Blake claims that John Milton was a true poet and his epic poem Paradise Lost was "of the Devil's party without knowing it". He also claims that Milton's Satan was truly his Messiah. The work was composed between 1790 and 1793, in the period of radical ferment and political conflict during the French Revolution. The title is an ironic reference to Emanuel Swedenborg's theological work Heaven and Hell, published in Latin 33 years earlier. Swedenborg is directly cited and criticised by Blake in several places in the Marriage. Though Blake was influenced by his grand and mystical cosmic conception, Swedenborg's conventional moral strictures and his Manichaean view of good and evil led Blake to express a deliberately depolarised and unified vision of the cosmos in which the material world and physical desire are equally part of the divine order; hence, a marriage of heaven and hell. The book is written in prose, except for the opening "Argument" and the "Song of Liberty". The book describes the poet's visit to Hell, a device adopted by Blake from Dante's Divine Comedy and Milton's Paradise Lost.
Интерпретация
Блейктің қарама-қайшылықтар теориясы қарама-қайшылықтарға сенім емес, керісінше, әр адам Құдайдың қарама-қайшылық табиғатын көрсетеді және өмірдегі прогресс қарама-қайшылықсыз мүмкін емес деген сенімге негізделген. Одан әрі, ол ақыл мен энергияның қарама-қарсы табиғатын зерттейді, екі түрлі адам бар деп санайды: "энергиялық жаратушылар" және "рационалды ұйымдастырушылар", я болмаса, "Жәннат пен Тозақтың некесінде" айтқандай, "шайтандар" мен "періштелер". Блейк пікірінше, екеуі де өмір үшін қажет. Блейктің мәтіні көптеген түрлі жолдармен түсіндірілді. Бұл, әрине, сол кезеңнің революциялық мәдениетінің бір бөлігін құрайды. Баспаханаға жасалған сілтемелер сол кезде революциялық үнқағаздар шығаратын құпия радикалды баспагерлерді көрсетеді. Қара бояумен жұмыс істейтін баспагерлерді әзілмен "баспа шайтаны" деп атаған, ал революциялық басылымдарды уағыздардан жиі шайтанның жұмысы деп айыптаған.
Түсініктің есіктері
Кітапта: «Егер сана есіктері тазартылса, барлық нәрсе адамға өз мәнінде, шексіз болып көрінер еді. Себебі адам өзін-өзі жапқан, сондықтан ол барлық нәрсені үңгірінің тар жарықтары арқылы ғана көреді». Бұл Хакслидің «Кең сана» тұжырымдамасына ұқсас.
Ықпал
«Жан мен тозақтың некесі» Блейктің ең ықпалды туындыларының бірі болып саналады. Ондағы тұрақты «Жәннат» пен қуатты «Тозақ» арасындағы динамикалық қарым-қатынас туралы көзқарас дінтанушыларды, эстетиктерді және психологтарды қызықтырады. Олдос Хаксли өзінің ең танымал туындыларының бірі «Сезім қабылдауының есіктері» деген атты кітабының атын осы кітаптан алған. «Сезім қабылдауының есіктері» өз кезегінде американдық рок-тобы «The Doors» атына шабыттандырды. Хакслидің замандасы К.С. Льюис Блейктің «Жан мен тозақтың некесіне» жауап ретінде «Ұлы ажырасу» атты кітап жазды. Мишель Сурьяның сөзіне сүйенсек, француз жазушысы Жорж Батайл 1938 жылы қайтыс болған досы және сүйіктісі Колетт Пейноның табынына Блейк кітабының беттерін лақтырып жіберген. Аристотельдің қаңқасын бейнелейтін «Жан мен тозақтың некесінен» алынған сілтеме Уоллес Стивенстің «Адамдықтан аз, жабайы рух» атты өлеңінде кездеседі. Бенджамин Бриттен 1965 жылғы әндер циклына «Уильям Блейктің әндері мен мақалдары» деген жинағына тозақтың бірнеше мақалын қосты. Дэвид Фостер Уоллестің «Шексіз әзіл» кітабында «Жәннат пен тозақтың некеге дейінгі келісімі» атты авангардтық фильм бар. Ольга Токарчуктың «Өлілердің сүйектерімен жол сал» кітабының атауы тозақтың мақалдарының бірінен алынған. Бұл туындыға сілтемелер көбінесе халық мәдениетінің түрлі салаларында, әсіресе 1960 жылдардың контрмәдениетінде кездеседі. Норвегиялық эксперименталды «Ulver» тобы Уильям Блейктің «Жан мен тозақтың некесі» атты кітабына музыкалық қойылым жасап, осы атпен альбом шығарды. Американдық блэк-метал тобы «Judas Iscariot» өзінің «Portions of Eternity Too Great for the Eye of Man» (атауы Блейк туындысынан алынған) әнінде «Жан мен тозақтың некесінен» көптеген үзінділер келтіреді. Американдық пауэр-метал тобы «Virgin Steele» Блейк туындыларына негізделген екі альбом шығарды: 1995 жылғы «The Marriage of Heaven and Hell Part I» және 1996 жылғы «The Marriage of Heaven and Hell Part II». «Артықшылықтың жолы даналық сарайына жетелейді» деген сөз 1988 жылғы «Булл Дурхам» фильмінде Энни Савой (Сьюзан Сарандон) тарапынан айтылады, сондай-ақ Дэвид Кроненбергтің 1975 жылғы «Шиверс» фильміндегі бір сахнада басылып, көрсетіледі.
Жалпы көздер
Нұрми, Мартин (1979). "Жұмақ пен тозақтың үйленуі туралы". Блейктің "Поэзия және суреттері" жинағында. Мэри Линн Джонсон және Джон Э. Грант, құрастырушылар. Нью-Йорк: Нортон.