Бруклинде Өсетін Ағаш

Кіріспе

1945 жылы түсірілген американдық драмалық фильм, Элия Казанның режиссерлік дебюті.

"Бруклинде ағаш өседі" – 1945 жылы түсірілген американдық драмалық фильм. Бетти Смиттің 1943 жылғы романы негізінде Тесс Слезингер мен Фрэнк Дэвис жазған сценарий бойынша түсірілген бұл фильм, 20 ғасырдың басында Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданындағы Уильямсбург шағын ауданында тұратын кедей, бірақ болашаққа үміт артатын, ирландтық-американдықтардың екінші буынынан тараған отбасының өмірін көрсетеді. Пегги Энн Гарнер Франси Нолан рөлін сомдағаны үшін "Оскар" сыйлығының "Жасөспірімдерге арналған" номинациясын жеңіп алды. Дороти МакГайр, Джоан Блонделл, Ллойд Нолан, Тед Дональдсон және Джеймс Данн – осы фильмдегі тағы бір көрнекті актерлер. Джеймс Данн Франсидің әкесінің рөлін өте жақсы сомдағаны үшін "Үздік екінші пландағы актер" номинациясында "Оскар" сыйлығын алды. Фильмнің сценарийі 1949 жылы радиоға, 1951 жылы музыкалық пьесаға, ал 1974 жылы телефильмге бейімделді. 2010 жылы "Бруклинде ағаш өседі" фильмі АҚШ Ұлттық кино реестріне "мәдени, тарихи және эстетикалық маңызы бар" екендігі үшін енгізіліп, сақтауға алынды.

Сюжет

Фильм 1912 жылы Бруклиндегі Уильямсбург ауданында тұратын ирланд-американдық Нолан отбасының өмірінен бірнеше айды көрсетеді. Фильм кітаптағыдан әлдеқайда қысқа кезеңді қамтиды, ол Франси туғанға дейін және 16 жасқа толғанға дейін созылады. Фильм Франси шамамен 13 жастағы кездегі оқиғаларға назар аударады. Кейти Нолан – отбасын асырау үшін көпқабатты үйдің еденін жуып, ескі мата жинаушыға жіп-мата беретін еңбекқор әйел. Ол Джонни Ноланға үйленген, ол жақсы мінезді, көңілді, жақсы ниетті, бірақ тұрақты жұмыс табудың орнына арман күйінде өмір сүретін адам. Ол сонымен қатар алкоголизмге ұшыраған. Кейде ол әнші официант болып жұмыс істейді, бірақ ол тапқан ақшаның көбісі ішімдікке жұмсалады, бұл Кейтиді қатты уайымдастырады. Олардың екі баласы бар: әкесіне құмар 13 жасар Франси және 12 жасар Нили. Кейти көбінесе балаларына қатаң болады, ал Джонни мейірімді, жомарт және кеңпейілді, әсіресе Франсиге. Кейтидің әпкесі Сисси – тәуелсіз, еркін мінезді әйел, ол жақында үшінші рет үйленген. Кейти бұл туралы сақтандыру агенті Баркер мырзадан естіп біледі, ол Нолан отбасының апталық төлемақысын алуға келеді. Ұялып, Кейти Сиссимен қарым-қатынасын тоқтатады, бұл олардың әпкесін жақсы көретін балаларын ренжітеді. Франси сонымен қатар ғимараттың иесі көпқабатты үйдің ауласындағы ағаштан тым көп тармақтарды кесіп тастағанына уайымдайды, оны Франси мен оның әкесі Көк ағашы деп атайды және ол құлайды деп қорқады. Бірақ ол бұл туралы Джонниге айтқанда, ол тармақтарды кесудің қажеттігін түсіндіреді және ағаш қайтадан өседі дейді. Осы уақытта, жаңадан келген полиция офицері МакШейн бір күні Сисси мен балаларға кездеседі. Кейтимен кездескенде, ол оның сұлулығына тәнті болады. Бірақ бірнеше күннен кейін ол Джоннидің (әйелімен дауласып, мас күйде) Кейтидің күйеуі екенін біледі және Кейтидің үйленгенін түсінгенде қатты күйзеледі. Балалардың әжесі Роммели оларға Америка Құрама Штаттарына көшіп келгені туралы және білімнің маңыздылығы туралы жиі айтады. Нили кітаптар мен мектепке қызығушылық танытпаса, Франси – оқығандарын ойлайтын, байқап, білуге құштар ақылды бала. Бір күні Франси әкесін серуендеуге шақырып, жақын маңдағы жақсы мектепті көрсетеді, онда оқуға өтініш беруді қалайды. Ол әкесіне директорға ауысу туралы хат жазуға көмектеседі және оны қабылдайды. Кейти отбасын жоғарғы қабаттағы арзан пәтерге көшіреді, бұл күйеуін ашуландырады, ол оның ықшамдығын айтады. Шындығында, Кейти жүкті және тағы бір баланы қалай асырайтыны туралы уайымдайды. Сисси де жүкті болады, және олар Рождествоға дейін татуласады. Отбасылар бірге қуанышты, мағыналы Рождествоны тойлайды, балалар үйге тасталған ағашты әкеледі, ал сол түні Кейти Джонниге жүкті екенін айтады. Ол Франсиге жұмыс істеу үшін мектепті тастауды ұсынады. Джонни қызы үшін мектепке барудың маңыздылығын түсінеді, сондықтан ол жұмыс табуға тырысады. Қар қатты жауып тұрғанына қарамастан, Джонни жұмыс іздеуге шығады, бірақ қайтып оралмайды. Бір аптадан кейін офицер МакШейн пәтерге келіп, Джонни жұмыс іздеп жүргенде пневмониядан қайтыс болғанын хабарлайды. Франси әкесінің өліміне анасын кінәлайды, бірақ Сисси мен Кейтидің балаларының тууы отбасыдағы шиеленісті азайтуға көмектеседі. Қаржылық көмек ретінде, мейрамхана иесі МакГаррити мырза Франси мен Нилиге мектептен кейін жұмыс береді. Кейти босану кезінде, олар Сиссидегідей ауруханада босануға мүмкіндігі болмағандықтан, үйде Франси анасына ең үлкен көмек пен жұбаныш болады. Кейти Франсиден шығармашылық эсселерін оқып беруін сұрайды және Джонниді қаншалықты сағынатынын айтады. Бұл оқиға ана мен қызды жақындастырады. Сәби дүниеге келгенде, қызды Кейти Джонни бір кезде оларға айтқан ән атымен – Энни Лори деп атайды. Келесі маусымда екі бала да мектепті бір күні бітіреді. Кейти Нилидің бітіру кешіне қатысады, ал Сисси Франсидің бітіру кешіне барады. Джонни желтоқсан айында сақтап беруге берген ақшаны пайдаланып, Сисси Франсиге әкесінен келген гүл шоғын және Джонни өзі жазған құттықтау қағазын сыйлайды. Көп ай бойы қайғысын жасырып келген Франси ақыры жылай бастайды. Бітіру кешінен кейін отбасы тойлау үшін мұздай сусын сататын дүкенге жиналады. Сол жерде Нилиді білетін бірнеше жігіт олардың үстеліне келеді. Бір жасөспірім Франсиге қызығушылық танытады және ертең киноға шақырады, оның алғашқы кездесуі. Нолан отбасы үйге келгенде, офицер МакШейн Сиссидің күйеуі мен оның баласымен бірге Энни Лориге қарап отырады. МакШейн Кейтиге ұсыныс жасау үшін күтіп отырған, ол ол кездесуге келіседі. МакШейн сондай-ақ Энни Лориді асырап алып, өзінің тегін беруді сұрайды. Франси мен Нили Энни Лоридің МакШейн әке болғанда өмірі оңайырақ болады, бірақ онша көңілді болмайды деп ойлайды. Фильм Франси ауладағы ағаштың қайтадан өсіп келе жатқанын көрумен аяқталады, әкесі айтқандай.

The film depicts several months in the life of the Nolans, an Irish American family living in the Williamsburg neighborhood of Brooklyn in 1912. The film covers a much shorter timespan than the book, which ranges from before Francie is born until after she turns 16. The film focuses on the time when Francie is around 13 years old. Katie Nolan is a hard working housewife who scrubs the floors of her tenement building and collects rags for sale to a scrap fabric dealer in order to provide for her family. She's married to Johnny Nolan, a happy go lucky, charming man who means well, but dreams his way through life, rather than find steady employment. He is also an alcoholic. On the rare occasions he finds work as a singing waiter, everything he earns usually ends up in his drinking, much to Katie's despair. The couple have two children: 13 year old Francie, who idolizes her father; and 12 year old Neeley. Tense and frustrated, Katie is often sharper with the children than she means to be, while Johnny is gentle, generous, and indulgent, especially with Francie. Katie's sister, Sissy, is a sassy, free spirited woman who has recently married for the third time. Katie learns this from gossipy insurance agent Mr. Barker when he comes by to collect the Nolans' weekly premium. Scandalized and embarrassed, Katie cuts off her relationship with Sissy, which makes the children, who love their unconventional aunt, unhappy. Francie is also worried that the building's landlord has cut too many branches off the tree in the tenement's courtyard, which Francie and her father call the Tree of Heaven, and that it may die. But when she points this out to Johnny, he explains the cutting back is necessary and the tree will grow again. In the meantime, a police officer new to the neighborhood, Officer McShane, encounters Sissy and the children one afternoon. When he meets Katie, he is enchanted. A few days later, however, he learns Johnny (drunk after an argument with his wife) is Katie's husband, and is devastated to realize Katie is married. The children's grandmother Rommely often tells them about her immigration to the United States, and how important education is in life. While Neeley isn't interested in books and school, Francie is a bright child who is always reading, thinking about what she reads and observes, and eager to learn. One Sunday, Francie persuades her father to go for a walk and shows him a nicer school in a nearby neighborhood which she'd like to attend. She helps her father write a letter to the principal requesting a transfer, and is accepted. Meanwhile, Katie moves the family into a smaller, cheaper apartment on the top floor, angering her husband who thinks she is being stingy. In fact, Katie is pregnant and worried how they will support another child. Sissy also becomes pregnant, and she and Katie reconcile shortly before Christmas. The families celebrate a happy, poignant Christmas together, with the children bringing home a discarded tree, and later that night, Katie tells Johnny she is pregnant. She suggests that Francie drop out of school to work. Since Johnny understands how much being in school means to his daughter, he feels desperate to find a job. Despite the fact that it's snowing hard, Johnny goes out determined to find work but fails to return. A week later, Officer McShane comes to the apartment to deliver the bad news that Johnny died of pneumonia while looking for work. Francie blames her mother for her father's death, but the births of Sissy's and Katie's babies help ease tensions in the household. To provide financial help, a sympathetic tavern owner, Mr. McGarrity, gives Francie and Neeley after school jobs. During Katie's labor, at home because they cannot afford the hospital birth Sissy had, Francie is her mother's greatest help and comfort. Katie asks Francie to read some of her creative writing essays, and confides how much she misses Johnny. The shared experience brings mother and daughter closer. When the baby is born, a little girl, Katie names her Annie Laurie, after the song Johnny once sang to them. The following June, both children graduate from their respective schools on the same day. Katie attends Neeley's graduation, while Sissy goes to Francie's. Using money Johnny gave her for safekeeping back in December, Sissy gives Francie a bouquet of flowers from her father, along with a congratulatory card that Johnny wrote himself. Francie, who has bottled up her grief for many months, finally breaks down. After the graduation ceremonies, the family reunites at the ice cream shop to celebrate. While there, some boys who know Neeley come by their table. One teenager in particular is very interested in Francie, and asks her to a movie the next day, her first date. When the Nolans return home, they find Officer McShane babysitting Annie Laurie together with Sissy's husband and his baby. McShane has been waiting to propose to Katie, who accepts. McShane also asks to adopt Annie Laurie and give her his last name. Francie and Neeley think Annie Laurie's life with McShane as a father will be much easier, but not nearly as much fun. The film ends as Francie sees the courtyard tree begin to grow again, just as her father said it would.

Даму

Бетти Смиттің "Бруклинде ағаш өседі" романының киноқұқықтары 1943 жылы кітап жарыққа шығар алдында студиялар арасында қызу бәсекеге түсті. 20th Century Fox кинокомпаниясы осы құқықтарды 55 мың долларға сатып алды. Джонни Нолан рөліне актерлерді іздеуге бірнеше ай уақыт жұмсалды. Фил Реган бұл рөлге үміткер болды, бірақ бірнеше айдан кейін Джеймс Даннмен келісім жасалды. The Hollywood Reporter журналының мәліметінше, "Данн екі рет сынақтан өтті, біріншісі іздеу басталғанда, екіншісі басқа барлық мүмкіндіктерден бас тартылғаннан кейін, ең табысты актердің табылмағаны анық болған соң".

Түсірілім

Бұл фильм 1944 жылдың 1 мамыры мен 2 тамызы аралығында түсірілді. "Pittsburgh Sun Telegraph" газеті Гарнердің ойынын "таңғажайып түрде керемет" деп бағалап, Даннның рөлін "үлкендік белгісі бар" деп сипаттады. "The Star Tribune" МакГайрды рөтке "ақыл мен тереңдік" сыйлағаны үшін атап өтті, бұл рөл қабілетсіз актерде "бетке сыймай, тіршіліксіз" болып шығуы мүмкін еді. Сондай-ақ, бұл шолу студияны романды экранға табысты көшіргені үшін мақтады, романның көлемін қысқартып, әңгіменің мәнін бұрмалаудан сақтады. Леонард Мальтиннің заманауи шолуында фильм "әрбір бөлшегінде өте тамаша" деп айтылған. "Бруклинде ағаш өседі" фильмі "National Board of Review", "Time" және "The New York Times" сияқты көптеген басылымдар тарапынан жылдың он үздік фильмінің бірі деп танылды.

Бейімделулер

Джеймс Данн мен Конни Маршалл "Бруклинде ағаш өседі" романының CBS радио адаптациясында ойнады, ол 1949 жылғы 28 сәуірде Hallmark Playhouse арнасында көрсетілді. Бетти Смит және Джордж Эбботт бірлесіп жазған романның музыкалық пьесасы 1951 жылғы 19 сәуірде Нью-Йоркте тұңғыш рет қойылды. Джоан Блонделл бұл пьесаның гастрольдік труппасының нұсқасында Сисси рөлін қайта ойнады, ол 1952 жылғы 9 қазанда ашылды.

Үй медиасы

«Бруклинде ағаш өседі» фильмі 20th Century Fox Home Video жинағының бір бөлігі ретінде, The Elia Kazan Collection (2010) Region 1 DVD форматында жарық көрді.