Кіріспе

Американдық құқықтанушы (1821–1879)

Уэйд Кейс (1821 – 1879) – Алабама штатынан шыққан заңгер, ғалым, судья және профессор. 1861–1865 жылдары Конфедерацияның бірінші және жалғыз көмекші бас прокуроры қызметін атқарды. Азамат соғысынан кейін Флоренция, Алабама штатында заңгерлікпен айналысты.

Ерте өмір

Кейс 1821 жылы Алабама штатының Афина қаласына жақын, Лаймстоун округіндегі Моурсвиллде, әкесінің плантациясында дүниеге келді. Ол бастапқыда үйде жеке репетиторлардың сабағын алды, сосын Алабамадағы ЛаГранж колледжінде және Вирджиния университетінде оқыды. Ауру мен отбасындағы қайғы оның Вирджиния университетінен кетуіне себеп болды. Кейіннен ол Афинада судья Уильям Ричардсон мен судья Дэниел Коулманнан заң оқыды, одан соң Кентукки штатының Лексингтон қаласындағы Трансильвания университетінің заң факультетін бітірді.

Заңгер, ғалым, судья және профессор

Мектепті бітіргеннен кейін Кейс бір жыл Еуропада болды. Штаттарға оралған соң, ол Флорида штатының Марианна қаласына көшіп, 1844 жылы заңгерлікпен айналыса бастады. Оның маманы – мүлік даулары. 1851 жылы Кейс Алабама штатының Монтгомери қаласына көшіп, заң кеңесін ашты. Ол мүлік құқығы бойынша үш заң трактатын жазды: «Қалдық мүліктерді зерттеу туралы эссе» (1852), «Жылжымайтын мүлікке болашақ құқықтарды зерттеу туралы эссе» (1853) және «Жеке мүлікке жарым-жартылай және болашақ құқықтарды зерттеу туралы эссе» (1853). Ол 1859 жылға дейін алты жыл бойы қызмет етті. Әділет министрі Сэмюэл Ф. Райстың ұсынысымен заң шығарушы орган мектепке академиялық дәреже беруге және студенттерге заңгерлікпен айналысуға лицензия беруге құқық берді. Ажырасып кету дағдарысының салдарынан 1861 жылдың ақпан айында мектеп жабылды, себебі студенттер әртүрлі әскери ұйымдарға ерікті болып кетіп, қатысты.

Бас прокурордың көмекшісі

Студенттердің мектепті тастап кетуіне себеп болған дағдарыс Киеске де әскерге қосылуға түрткіс болды. Ол Монтгомери атқыштарының құрамына лейтенант болып кірді және Флорида штатының Пенсакола қаласында қызмет етті. Бұл бөлім штат Конфедерацияға қосылғанға дейін Алабама армиясының құрамында болған. Джуда П. Бенджамин Конфедерацияның бас прокуроры болғанда, ол Кизді өзінің көмекшісі етті. Бенджамин Кизбен ол канцлер болып жұмыс істеген кезде танысқан және оны әкімші, заңгер және шебер жазушы ретінде бағалаған. Бас прокурордың көмекшісі ретінде Киз Бенджаминге қарағанда бас прокурордың күнделікті жұмысын көбірек атқарды және бөлімнің күнделікті жұмысын басқаратын адам болды. Бенджамин 1861 жылдың 17 қыркүйегінде соғыс хатшысы болып тағайындалғанда, Киз Томас Брэгг 1861 жылдың 21 қарашасында ресми түрде қызметке кіргенге дейін бас прокурор міндетін атқарушы болды. Брэгг 1862 жылдың 18 наурызына дейін осы лауазымда болды, содан кейін оның орнын Томас Х. Уоттс басты. Уоттс Алабама губернаторы болып сайланғанда, ол отставкаға кетті, ал Киз 1863 жылдың 1 қазанынан бастап 1864 жылдың 2 қаңтарына дейін, Джордж Дэвис Конфедерацияның төртінші және соңғы бас прокуроры болғанға дейін бас прокурор міндетін атқарушы болып қызмет етті. Киз сонымен қатар 1861 жылғы Рождество мерекелерінде, 1862 жылдың қазан және қараша айларында, 1863 жылдың тамызында және 1864 жылдың қыркүйек және қазан айларында уақытша бас прокурор болып қызмет етті. Киз Конфедерация Бас прокуроры кеңсесі берген 218 пікірдің 23-ін жазды. Олар консервативті түсіндіру, ортақ құқыққа құрмет және Конфедерация Конгресі актілерін сақтықпен бағалаумен сипатталады. Ол Конфедерациялық одақтан Конфедерациялық штаттардың шығуы кезінде күшіне енген АҚШ актілерін, егер Конфедерациялық заңмен алмастырылмаса, қолдады және Конфедерациялық заң болмаған жағдайда қолданыстағы АҚШ заңына сүйенді. Киз Бас прокурордың конституциялық мәселелер бойынша пікір беруге құқығы жоқ екенін, президент актіге қол қою немесе вето қою туралы кеңес сұрағанда ғана кеңес бере алатынын айтты. Оның аргументтері конституциялық түрде Конгрестің заң шығару өкілеттігіне негізделген; Конгресс қандай шаралар қабылдалатынын анықтауға құқылы болды. Бас прокурор өзінің пікірін сот тармағының конституциялық және заңдылыққа қатысты шешімдерімен шектеуге міндетті болды. Сонымен қатар, Киз бен Джефферсон Дэвис президент Конституцияға қайшы келетін болса да, заңнаманы орындауға міндетті екенін мәлімдеді. Егер Конгресс президенттің ветосын жоққа шығарса, ол, сондай-ақ үкіметтің төменгі лауазымды қызметкерлері заңды сақтауға міндетті болды. Конфедерация Конгресі Конфедерацияның Жоғарғы сотын құруға үлкермегенін Киз де, Дэвис те ескермеді. Вирджинияның уиски жасауға дәнді өнімдерді пайдалануға тыйым салатын заңы фермерлер Конфедерациялық соғыс департаментіне жеткізу үшін уиски дестилляциялаған кезде қолданылатынын қарастыра отырып, Киз 1819 жылғы МакКаллох пен Мэриленд ісі бойынша АҚШ Жоғарғы сотының шешіміне келді. Конгресс әскерді уискимен қамтамасыз етуге құқылы болды, өйткені бұл әскерді қолдаудың орынды тәсілі болды. Штат заңы бұған кедергі келтіре алмады. Киз үкіметаралық иммунитет штаттарға Конфедерация үкіметінің іс-әрекеттеріне араласудан ғана емес, сонымен қатар үкіметтің штаттардың іс-әрекеттерін тоқтатудан да тыйым салатындығын анық көрсетті. Осы себепті Конфедерация штаттарға салық сала алмады, ал штаттар Конфедерация үкіметін салықтай алмады. Бұл ереже мемлекеттік банк мемлекеттің салық агенті ретінде әрекет еткенде де қолданылды, бірақ мемлекеттік банк жеке тұлға ретінде әрекет еткенде қолданылмады. Конфедерация үкіметі құлдарды мемлекеттік пайдалануға алуды жоспарлағанда, ол кез келген құлдыққа түскен адамның құны үшін үкімет жауапкершілікке тартылатынын айтты және Конгреске әрбір жағдайды жеке қарауды ұсынды, бұл құлдар талаптары жөніндегі кеңес құруға итермеледі. Киз сондай-ақ әскери қызметшілер ғана әскери сотта сотталуға құқылы екенін шешті. Киз ешқашан Бас прокурор лауазымына үміткер болған емес. Мұның себебі оның адалдығы болуы мүмкін. Ол заң бойынша бухгалтерлер тәуелсіз шешім қабылдауы тиіс болған жағдайларда араласып, президенттің өкілеттігін күмәндандырғаны үшін Джефферсон Дэвистен сөгіс алды.

Отбасы

Уэйд Кийс – генерал Джордж Кийстің (1792–1833), Моурсвиллдегі плантатор және саудагерінің, сондай-ақ оның әйелі Нелли Рутледж Кийстің (1799–1834) үлкен ұлы, ол Теннесси штатынан шыққан. Ол капитан Джон Уэдс Кийстің (1752–1839) немересі және Джон Вашингтон Кийстің (1825–1892) мен Джордж П. Кийстің (1829–?) ағасы болды. Уэйдтің әкесі Джордж Кийс Вирджиния штатының Вашингтон округінде дүниеге келген. Жастық шағында ол егіз інісімен бірге Алабамаға көшіп келді. Ол Эндрю Джексонның ерікті ротасының капитаны болды, кейіннен милицияның бригадир-генералы болып сайланды және өмірінің соңына дейін генерал атағын сақтап қалды. Джордж 1820 жылы Теннесси штатының Салливан округінде Уэйдтің анасына үйленді. Уэйдтің әкесі Джон Уэйд Кийс Массачусетс штатының Мистик қаласында туды, Вирджиния штатының Александриясына жақын жерге қоныстанды, содан кейін Теннесси штатының Блунтвилл қаласына, ал соңында Алабама штатының Афина қаласына көшіп келді. Уэйд Кийс 1848 жылы Флорида штатының Леон окруғынан шыққан генерал Джордж Уитфилдтің қызы Элис Уортон Уитфилдке үйленді. Олардың үш қызы ересек болды, ал бес баласы нәресте шағында қайтыс болды. Уэйдтің ағасы Джон Вашингтон медицина және стоматология ғылымдарының докторы болды. Соғыс кезінде Джон Хиллиард легионында офицер, кейін әскери хирург болып қызмет етті, соғыстан кейін тіс дәрігері болып жұмыс істеді. Уэйдтің тағы бір ағасы Джордж журналист болды, кейіннен канцлер сотының тіркеушісі және шебері қызметін атқарды, Хиллиард легионында қызмет етті, ал денсаулығы нашарлаған кезде үй күзетінің батальонына қолбасшылық етті. Соғыстан кейін Джордж Алабама штатының Шеффилд қаласында газетші және кәсіпкерлікке көмектесуші болып жұмыс істеді.