Кіріспе

Қарулы қол. 31 (көбелек, 1931 үлгісі) – Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін және Польшаға шабуыл кезінде Польша армиясының негізгі жауынгерлік бас киімі болды. Бұл көбелек 1930-шы жылдары және Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы кезеңдерінде поляк әскери құралымдары үшін негізгі жауынгерлік бас киіміне айналды. Ол сондай-ақ Парсы, Албания және Испания Республикасына экспортталды. 1939 жылдың қыркүйегіне қарай Польша армиясына шамамен 320 000 көбелек жеткізілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде поляк әскеріндегі ең көп таралған бас киім болмаса да (1939 жылы жұмылдырылған сарбаздардың көпшілігі ескі француздық Адриан көбелектерін алды), ол Польшада поляктардың қарсыласуының белгісі ретінде кеңінен танылды және символдық мәнге ие болды. Осы себепті, 1960 жылдардың соңында жасалған wz. 67 көбелегі wz.31 көбелегінің силуэтіне негізделген.

Дизайн

ҰЗ-31 – металдан жасалған, бір бөліктен тұратын, ерекше қыры бар және сәл "күлтесі" бар қақпақ. Ол қарапайым немесе Salamandra матовый бояуымен жабылған. Көптеген қақпақтар қорғасын тетроксидінің қалың қабатымен жабылып, содан кейін стандартты әскери каки түсімен боялған, ал кейбіреулері сұр, сұрғылт жасыл немесе теңіз көк түсіне боялған (соңғысы полиция қызметкерлері киген). Ішкі төсегімен бірге толық жиынтықтың салмағы шамамен 1,3 кг құрады. Қақпақтың қыры кері бұрылып тағылуға болатын, артиллерия офицерлері көру қабілетін арттыру және қоршаған ортаны жақсырақ көру үшін осы әдісті қолданған.

Тарих және қолданылуы

Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Польша бұрынғы аумағын басып алған басқа елдерден көптеген каскаларды тартып алды. Ең көп қолданылатындарының бірі – неміс M1918 каскасы, жақсырақ танымал Stahlhelm. Француздық Adrian каскалары да кеңінен қолданылды. Алайда, касканың пішіні – майдан даладағы ең айқын белгілердің бірі болғандықтан, 1919 жылдың өзінде Польша армиясы көрші елдер армияларынан ерекшеленетін және неміс каскасынан жақсы қорғаныс беретін нағыз польшалық каска жасау жұмысын бастады. Жаңа касканың алғашқы жұмысын Варшавадағы IBMU институты басқарды, бас инженері – Леонард Краузе. Дизайн тобы сыртқы қабықты жасады, бірақ 1920 жылдардың ортасында ішкі қаптама және өндіріс процесін дайындау мәселелеріне байланысты жобалау процесі тоқталды. Ол дайын дизайнды сатып алуға немесе басқа елде жасалған технологиялық процесті пайдалануға шешім қабылдады. Швециялық Eskilstuna Stal Pressing AB болат зауыты мердігер ретінде таңдалды және польшалық комиссия бірнеше апта швед технологиясын бақылады. Ақырында Польша әскери істер министрлігі швед каскасының ілгіші мен қаптамасына лицензия сатып алып, арнайы сыртқы қабықты жобалауға шешім қабылдады. Қабықтың негізі бұрынғы польшалық дизайн – hełm wz. 30 болды, ол сериялық өндіріске енгізілмеді. Ең маңызды өзгерістердің бірі – ерте неміс каскаларында кездесетінге ұқсас, мүйіз тәрізді желдеткіштердің жойылуы болды. Сынақ үшін 300 дана жаңартылған дизайн тапсырылды, содан кейін олар Покой болат зауыты, Варшавадағы №2 қару-жарақ фабрикасы және Вольбромдағы Ideal зауыты тарапынан кеңінен өзгертілді. Сонымен қатар, Варшавадағы "W. Karpiński and M. Leppert" фабрикасы жарық шағылысуын азайту үшін дөңгелек емес, жартылай матовый бояудың жаңа түрін жасады. Жаңа бояу "Саламандра" деген атпен патенттелді және министрлікпен бекітілді. 1930 жылғы жаңартылған дизайнның сынақтары сәтті аяқталды және 1932 жылдың қыркүйегінде алғашқы 120 данасы Bismarck және Silesia болат зауыттарында жасалды, соңғысы Бірінші дүниежүзілік соғыстағы неміс Stahlhelm каскаларының толық өндіріс желісімен жабдықталған. Варшава маңындағы Рембертовтегі жаяу әскер оқу орталығындағы қосымша сынақтар одан әрі шағын өзгерістерге әкелді. Соңында министрлік сериялық өндіріс үшін екі болат зауытын таңдады. Кильцедегі Huta Ludwików зауыты Baildon Steel Mill ұсынған никель-хром-молибден болат қорытпасынан каска қабықтарын сериялық өндіріске бастады. Сонымен қатар, кейбір каскалар нашаррақ манган болатынан жасалды. Жобаның құпиялылығына байланысты ол әскери сатып алу тапсырыстарында ресми түрде "қазан өндірісі" деп аталды. Бастапқыда бір данасы 21,70 злотыйға бағаланған, уақыт өте бағасы 16,50 злотыйға дейін төмендеді. Сериялық өндірілген алғашқы каскалар 1933 жылдың қаңтарында пайдалануға берілді. Бастапқыда жаяу әскер мен артиллерияға берілген, уақыт өте келе ол Польша әскери-теңіз күштеріне және шекара қорғау корпусына да берілді. Шекара күзетшілері мен мемлекеттік полицияға wz.31 каскасының маңдайға орнатылған үлкен (10 см диаметрлі) ақ бұрқыты бар нұсқасы берілді. Алайда, 1930 жылдардың соңында стандартты польшалық wz. 31 каскасы танк әскерлері мен моторизацияланған бөлімшелерге жарамсыз екені анықталды; лайықты қорғаныс ұсынғанмен, ол тым үлкен және ауыр болды. Осы себепті моторизацияланған бөлімшелердің көпшілігі неміс Stahlhelm-ін, ал атты әскер француздық Adrian каскасын қолданды. Соңғысы 1939 жылы жұмылдырылған көптеген бөлімшелерге де берілді.

Экспорттық нұсқасы

Экспорттық нұсқалар бастапқы wz. 31 қапшығынан тек бояуымен ғана ерекшеленді: Польшада қолданылатын стандартты хаки түсінің орнына Испания Республикасы қара матовый түс қолданды.

31/50-ге сәйкес

1939 жылы Германия мен Кеңес Одағының Польшаны басып алуымен wz.31 өндірісі тоқтатылды, бірақ Кильцедегі Huta Ludwików зауыты өз қоймаларында көптеген түпнұсқа шлемдердің қабықшаларын сақтап қалды. Соғыстан кейін өндіріс жаңартылмады, керісінше, Польша армиясы советтік Ssh 39 шлемдерімен жабдықталды. Дегенмен, қалған wz.31 қабықшалары неміс M1935 шлемінен алынған ішкі жабынмен жабдықталды және түрлі әскери оқу орындарына таратылды.

Пайдаланушылар

: 1933-1939 жылдары Польша армиясының стандартты қалыпты кемесі. LOPP және Шекараны қорғау әскерлерінде де қолданылды. : Luftshutz поляк армиясынан қалған немесе алынған қорларды пайдаланды. 1939-1940 жылдары, 1939 жылы тұтқындалған wz. 31 қаптары Үшінші рейх тарапынан сыйға берілді. 1939 жылы тұтқындалған қаптардың қолданылуы шектеулі болды. : Испания азамат соғысы кезінде Польшадан экспортталды. : 1930 жылдары Польшадан экспортталды.