Кіріспе

Теңіз анемонының түрлері

Жұлдызша теңіз анемоны (Nematostella vectensis) – АҚШ-тың шығыс жағалауына тән, Эдвардсидей тұқымдасына жататын шағын теңіз анемонының түрі. Оңтүстік-шығыс Англия және АҚШ-тың батыс жағалауында енгізілген популяциялары бар (Anthozoa класы, Cnidaria типі, Bilateria тобының туысқан тобы). Бұл теңіз анемонының популяциялары Канаданың Нова-Шотландия провинциясында да табылған. Ол жағалау лагуналары мен тұзды батпақтардың тұзды-тұщы суларында кездеседі, мұнда оның жіңішке денесі көбінесе лайға көміліп, тікшелері сыртқа шығып тұрады. Оның геномы секвенцияланған және зертханада модельдік организм ретінде өсіріледі, бірақ IUCN оны жабайы табиғатта "Қауіпті түр" деп тізімдеген.

Сипаттама

Жұлдызша тәрізді теңіз анемонының кеңейген базальды бөлігі және ұзындығы одан да аз болатын жирылатын бағанасы бар. Бағананың негізгі бөлігі – шашақ пен ұяшықтардың төменгі жағындағы капитул арасында анық айырмашылық бар. Бағананың сыртқы бетінде тұнба бөлшектері жабысатын жұқа шырыш қабаты жабынған. Бағананың жоғарғы жағында ауызды қоршап тұратын екі қатар ұзын, жіңішке ұсақ тілшелермен ауыздық диск орналасқан. Әдетте он төрт, кейде жиырмаға дейін тілше болады, ең сыртқы тілшелер ішкі қатардан ұзын. Жұлдызша тәрізді теңіз анемоны мөлдір және көбінесе түссіз, бірақ бағанасында ақ іздер мен тілшелерінде ақ жолақтар кездеседі.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Солтүстік Американың шығыс және батыс жағалауларында жұлдызша теңіз анемоны кездеседі. Оның таралу аймағы шығыс жағалауда Новая Шотландиядан Луизианаға дейін, ал батыс жағалауда Вашингтоннан Калифорнияға дейін созылады. Бұдан бөлек, ол Ұлыбританияда үш жерде табылған – Шығыс Англияда екі және Уайт аралында біреуі. Оның типостық мекені – тұзды тоғандар, тұзды лагуналар, каналдар және тұзды батпақтардағы ойыстар. Ол су ағыны аз жерлерде кездеседі және су бетінен бір метрден (ярдтан) артық тереңдікте сирек болады. Ол тұздылықтың кең диапазонына төтеп бере алады, Оңтүстік Англияда 2-ден 52 мыңнан бір бөлікке дейін, ал шамамен 11 мыңнан бір бөлік тұздылықта жақсы көбейеді. Ол әдетте тақтайшасына дейін ұсақ балшыққа немесе құмға көміледі, ал оның шоғырлары шөгінді бетінде жайылып жатады. Тамақтанбайтын кезде шоғырлары тірекке жиырылады.

Экология

Кейде жұлдызша теңіз анемоны жоғары тығыздықпен кездеседі (бір шаршы метрге 2700-ге дейін тіркелген жағдайлар бар). Англияда оның қасында лагуналық кокк (Cerastoderma glaucum), лагуналық құм құрт Armandia cirrhosa, изопод Idotea chelipes және амфиподтар Monocorophium insidiosum және Gammarus insensibilis сияқты басқа макрофауна да табылады. Оның мекендейтін жеріндегі өсімдіктерге түлкіқұйрықты тасқұрт, Lamprothamniun papulosum, жасыл балдырлар Chaetomorpha spp. және шұңқыр шөбі (Ruppia) spp. жатады. Солтүстік Америкада ол Spartina patens және Spartina alterniflora тұзды шөптерінің арасында, сондай-ақ Chaetomorpha spp. және Cladophora жасыл балдырларында кездеседі. АҚШ-тың батыс жағалауындағы барлық жеке тұлғалар әйел болса, ал Нова-Скотияда барлығы еркек, және осы екі популяцияда көбеюдің жыныссыз жолмен жүзеге асуы мүмкін. Nematostella vectensis эволюцияны, геномиканы, репродуктивті биологияны, даму биологиясын және экологияны зерттеу үшін моделі ретінде қолданылады. Оның геномы секвенцияландырылған. Экспрессияланған тізбектік таңбаларды және геномның толық зерттеуін талдау теңіз анемоны мен омыртқалы жануарлар арасында гендік тізбектердің сақталуы және күрделілігі тұрғысынан айтарлықтай ұқсастықтарды көрсетті.