Кіріспе

Тони Гаучи (6 сәуір 1944 – 29 қазан 2016) – Мальтаның Слима қаласындағы «Мэри Хаус» киім дүкенінің иесі, ол Абдельбасет әл-Меграхиді Локербидегі жарылысқа қатысты қылмыстық істе куәгер ретінде танысқан. 2000 жылы Pan Am рейсі 103-тің жарылысы бойынша сотта ұсынылған дәлелдерге сәйкес, Гаучи ұшақ қирандыларынан табылған киімдерді сатқан, ал тергеушілер олардың қолдан жасалған жарылғыш құрылғысы (IED) бар чемоданмен бірге болғанын анықтаған. Гаучидің куәгерлік көрсетуі Ливия барлау қызметінің офицері Абдельбасет әл-Меграхиді тікелей жарылысқа байланыстырды, демек ол 2001 жылдың 31 қаңтарында Меграхиді кінәлі деп тану үшін маңызды рөл атқарды. Гаучи 2016 жылдың 29 қазанында Мальтаның Свиеки қаласында 75 жасында қайтыс болды.

Дау

Сотта Гаучи осы киімдерді қашан сатқанына нақты көз жеткізбеді және олардың Меграхиге сатылғанына толық сенбеді. Дегенмен, Меграхидің сот шешіміне алғашқы шағымы 2002 жылдың наурыз айында Нидерландыдағы Шотландия соты тарапынан қабылданбады. 2007 жылы Шотландияның сот сараптамасы комиссиясы сот процесіне және Гаучидің куәлігіне қатысты алаңдаушылық білдірді, соның ішінде Меграхиді тану рәсімінен бірнеше күн бұрын оның суретін бомбалаудағы күдікті рөлі туралы мақалада көргенін мәлімдеді. Соттан бес жыл өткен соң, бұрынғы Лорд Адвокат, Кармиллидің Лорды Фрейзер Гаучиді "бір алмасы кем пикник" және "толыққанды емес шиллинг" деп ашық айтты. Фрейзер Pan Am 103 рейсінің бомбалануын тергеуге және 1991 жылдың қараша айында Меграхиге айып тағуға жауапты болғандықтан, Локерби ісінің бас прокуроры болған Лорд Адвокат Колин Бойд Гаучи туралы оның сөздерін түсіндіруді талап етті.

ҚКЖКК екінші шағымды қанағаттандырады

Істі төрт жыл бойы қарап шыққаннан кейін, Шотландияның қылмыстық істерді қарау комиссиясы (SCCRC) 2007 жылдың 28 маусымында Меграхи ісінде әділетсіздік орын алған болуы мүмкін екенін хабарлады және оған сот үкімін қайта қарау үшін екінші апелляция құқығын берді. SCCRC сондай-ақ Гаучидің Шотландия және Мальта полициясымен 17 рет сұхбаттасқанын, оның барысында ол бірқатар нақты емес мәлімдемелер жасағанын анықтады. Бұған қоса, құқықтық дереккөздер Гаучиге бағытталған сұрақтардың жетекшілік сипатта болғанына қатысты дәлелдер бар екенін мәлімдеді. SCCRC-нің баяндамасынан Гаучидің маңызды айыптау куәсі ретінде берген куәлігінің сенімділігінің жетіспеуі Меграхи ісін Апелляциялық сотқа қайта жіберудің басты себебі екені анық болды. 2007 жылдың 29 маусымында БҰҰ тағайындаған Локерби іс процесіндегі халықаралық бақылаушы доктор Ханс Кёхлер Гаучидің сенімділігіне қатысты SCCRC-нің күмәнін бөлісетінін айтты, ол келесі үзіндіде былай деді: "Сот шешімінде 1988 жылдың 7 желтоқсанында Мэридің үйінен (Мальтада) киімдер (ұшақ қалдықтарынан табылған) сатып алынғаны туралы қорытынды жасауға ешқандай негіз жоқ".

Гаучидің 2 миллион доллар сыйлығы

2007 жылдың қазан айында Гаучи Локербидегі сот процесінде Меграхиге қарсы куәлік бергені үшін 2 миллион доллар сыйақы алғаны хабарланды. 2008 жылы Шотландияның қылмыстық істерді қайта қарау комиссиясы (SCCRC Ref 23:19) АҚШ Әділет департаментінің "Әділет үшін сыйақы" бағдарламасы аясында Тони Гаучиге 2 миллион АҚШ доллары, ал Пауль Гаучиге 1 миллион АҚШ доллары төленгенін анықтады. 2009 жылдың мамыр айында Malta Today газеті Гаучи туралы мақала жариялады, онда Гаучидің ағасы Пол өмірлерінің баспасөз назарында күрт өскендіктен "көтергісіз" болғанын айтып, "Гаучи ағасымен бірге Австралияға көшіп кетуді жоспарлап отыр деген кең таралған пікірді" қайталады. 2009 жылдың тамызында BBC Гаучидің Австралияда тұрып жатқанын хабарлады.