Кіріспе

Чехословакиялық діни қайраткер Бохумил Мюллер (30 маусым 1915 – 7 қараша 1987) – Екінші дүниежүзілік соғыс және коммунистік кезеңде Чехословакиядағы Құдайдың куәгерлерінің діни жетекшісі болды. Оның қызметі нацистер және кейін коммунистер тарапынан тыйым салынған кезде ол он төрт жыл концлагерьлерде және коммунистік түрмелерде отырды.

Ерте өмір

Мюллер 1915 жылы Прагадан батысқа қарай шамамен 50 шақырым жердегі Богемияның орталық бөлігіндегі Збирох қаласында чех ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Томаш Мюллер "Ағалар бірлігі" шіркеуінің жетекші мүшесі болған, бірақ 1931 жылы отбасы Ехоба куәгерлеріне өтті. Бохумил сол кезде 16 жаста болды және бауырлас кітап басушылыққа оқып жатқанда, оның інісі Карел кітап мұқабасын жасауды үйренді. Жас Бохумил өзінің сенімінде өте белсенді болды және дінге өтуден көп ұзамай Прагадағы Ехоба куәгерлерінің бас кеңсесінде жұмыс істеуге кірісті. Ұйымда ол тез өркендеп, жауапкершілігі арта түсті. Сол кездегі Куәгерлер діни қызметтерін жеңілдету үшін екі заңды корпорацияны пайдаланды. 1936 жылы, 21 жасында Мюллер Халықаралық Киелі кітап зерттеушілер қауымдастығының Чехословакиялық филиалының директоры және "Күзет мұнарасы" Киелі кітаптар мен трактаттар қоғамының Чехословакиялық филиалының директорының орынбасары болып сайланды. Мюллер 1937 жылдың 1 қазанында әскери қызметке баруға шақырылды. Кейін ол былай деп жазды: "Дегенмен, менің ар-ұжданым маған Құдайдың Өз қызметшілерінен соғыс үйренуді қаламағанын айтты" (Ишая 2:4). Осылайша ол қызмет етуден бас тартып, тұтқындалды, Чехословакиядағы христиандық сенімі үшін наразылық білдірген алғашқы адам болды. 1937 жылдың қазан айынан 1939 жылдың наурыз айының соңына дейін ол төрт рет тұтқындалды, әр жолы бірнеше ай түрмеде отырды.

Нацистік кезең

1939 жылы 1 сәуірде Мюллер төртінші мерзімін өтеп түрмеден босатылды. Осыған дейін екі апта бұрын, 1939 жылдың 15 наурызында нацистік Германия әскерлері Богемия мен Моравияның барлық аймағын басып алып, оккупациялады. Мюллер кеңсесіне қайтып келді, және Гестапо тұтқындамай тұрып Чехословакиядан көптеген адамдардың қашып жатқанын білді. Ол да өзіне паспорт алып, кете жатқанда, оған қалып, оккупацияланған Чехословакиядағы Ехоба куәгерлерінің жасырын қызметін дайындауға және үйлестіруге бұйрық келді. Ол қиын кезеңде басшылықты қабылдап, жауапкершілікті мойнына алды. 1941 жылы Мюллер анықталып, тұтқындалды, содан кейін Маутхаузен концлагеріне жіберілді. Бірнеше жыл өткен соң ол лагердегі өмірі туралы жазды. Куәгерлер сенімінен бас тарту туралы нысанға қол қойса босатылатын еді. СС оларды қол қоюға мәжбүрлеу үшін түрлі тактика қолданды, бірақ өте азы ғана қол қойды. Маутхаузендегі төрт жыл ішінде басынан өткен түрлі қорқынышты азаптарды сипаттағаннан кейін ол былай деді: "1944 жылдың соңында Гиммлердің арнайы орынбасары, СС Гауптштурмбаннфюхер Крамер Берлиннен келіп, түрлі уәделер мен әдемі сөздермен бізді қол қоюға көндіруге тырысты. Біздің Ехоба куәгерлерінің шешімді қарсылығына байланысты, бізге қарсы репрессиялар басталды. Бізді блоктарға бөліп орналастырды, ешқандай жерде екі бауыр [Куәгер] бірге тұрмауы үшін. Лагерь командирі капостар мен блок ақсақалдарына бізді блоктан шығармау үшін қадағалауды бұйырды, ал басқа тұтқындарға егер бізді екеуміз бірге көрсе, өлтіруге арнайы рұқсат берілді." Дегенмен ол тірі қалды және лагерь азат болғанда босатылды.

Коммунистік кезең

Мюллер үйге оралған алғашқы Куәгерлердің бірі болды. Ол Чехословакияның ішінде де, сыртында да Куәгерлермен қайтадан байланыс орнатуға тырысты. 1945 жылғы қарашада Мюллер Чехословакиядағы Ехоба куәгерлерінің үйлестірушісі болып тағайындалды. Осылайша Чехословакиядағы Куәгерлер үшін үш жылдық салыстырмалы бейбіт кезең басталды. Нацистік оккупация аяқталғаннан кейін және коммунизм толыққанды орнағанға дейін оларға бостандық берілді және олар осы мүмкіндікті толыққанды пайдаланды. Алайда, 1948 жылғы 28 қарашада Мемлекеттік қауіпсіздік қызметкерлері Прагадағы Куәгерлер кеңсесіне барып, Мюллерді және кеңсе қызметкерлерінің барлығын тұтқындап, ғимаратты тартып алды. Бірақ 1949 жылғы шілдеде Мемлекеттік сот дәлелдердің жетіспеуіне байланысты қылмыстық істі тоқтатып, тұтқындарды босатты. Алайда, соттан шығып бара жатқанда олар қайтадан тұтқындалып, Коммунистік саяси комиссияның оларды екі жылға еңбек лагеріне жіберу туралы шешімі туралы хабардар болды. Мюллер Кладного жіберілді, онда ол көмір шахтасында жұмыс істеді. Кенеттен, 1950 жылдың басында барлық Ехоба куәгерлері еңбек лагерінен босатылып, қысқа мерзімге қуғын-сүргіннен құтылды. Бірақ 1952 жылғы 4 ақпанның таңғы сағаттарында кең ауқымды ұстау операциясы кезінде Мюллер және тағы 108 Куәгер тұтқындалды. Келесі он төрт ай бойы Мюллерге көзін байлап, жалғыздық камерадан шығуға рұқсат берілмеді және ұзақ сұраққа алуларға ұшырады. Содан кейін 1953 жылғы 27 және 28 наурызда көрсетілімдік сот өтті. 1953 жылғы 30 наурыздағы «Rudé Právo» (Қызыл заң) коммунистік партия газеті осы соттың нәтижелері туралы хабарлады. Прага, 29 наурыз (КТК) деген тақырыппен газетте былай делінген: «Сотта өздерін Ехоба куәгерлері деп атайтын діни сектаның жетекші мүшелері отыр. Бруклинде (АҚШ) орналасқан және 1949 жылдан бері елдегі деструктивті көзқарастары үшін тыйым салынған бұл ұйым, таза христиандық идеологияның артында жасырынып, біздің жұмысшы табымыздың моральдық жағдайын құлдыратуға бағытталған космополиттік идеологияларды Чехословакияға әкелді». Мюллерге он сегіз жыл түрме жазасы берілді, ал басқаларына одан аз мерзімге жаза тағайындалды. 1960 жылғы мамыр айында ол және басқалары саяси тұтқындарға жасалған кең ауқымды кешірімге байланысты босатылды. Ол 1987 жылы қайтыс болғанша Чехословакиядағы Ехоба куәгерлерінің қызметін басқара берді.