Кіріспе
Копенгаген университетінің ботаникалық бағы (Botanisk have), көбінесе Копенгаген ботаникалық бағы деп аталады, Данияның Копенгаген қаласының орталығында орналасқан ботаникалық бақ. Оның ауданы 10 гектарды құрайды және ерекше толып жатқан 1874 жылдан бергі тарихи әйнек үйлер кешенімен көзге түседі. Бақ Данияның Табиғат тарихы мұражайының бөлігі болып табылады, ал мұражай Копенгаген университетінің Ғылым факультетінің құрамына кіреді. Ол ғылыми зерттеулер, білім беру және демалыс мақсатында пайдаланылады. Копенгаген университетінің ботаникалық бағының Ботаникалық бақтарды сақтау халықаралық қауымдастығындағы (BGCI) идентификациялық коды, сондай-ақ оның гербарийінің таңбасы – C.
The University of Copenhagen Botanical Garden (Botanisk have), usually referred to simply as Copenhagen Botanical Garden, is a botanical garden located in the centre of Copenhagen, Denmark. It covers an area of 10 hectares and is particularly noted for its extensive complex of historical glasshouses dating from 1874. The garden is part of the Natural History Museum of Denmark, which is itself part of the University of Copenhagen Faculty of Science. It serves both research, educational and recreational purposes. The identification code of the University of Copenhagen Botanical Garden as a member of the Botanic Gardens Conservation International (BGCI), as well as the initials of its herbarium is C.
Бірінші бақ: Hortus Medicus
Ботаникалық бақ алғаш рет 1600 жылы құрылған, бірақ қазіргі орнына орналасуына дейін екі рет көшірілді, бұл 1870 жылы болды. Реформация кезінде көптеген монастырлар мен олардың бақтары тасталып, немесе бұзылып қалғаннан кейін, Данияның дәрілік өсімдіктерінің жинағын сақтау мақсатында құрылған болуы мүмкін. Алғашқы бақ, Hortus Medicus деп аталды, 1600 жылдың 2 тамызында корольдік жарғымен король IV Кристианның сыйлаған жеріне салынды. Ол Скиденстрадеде (қазіргі Кристалгаде) орналасқан, сонымен қатар университет профессорларының бірі үшін де тұрғын үй салынды. Бақты күтіп ұстау міндеті, профессор қай кафедраны басқарғанына қарамастан, тұрақты профессорға жүктелді. 1621 жылы Оле Ворм жеке бақылауды өз қолына алып, бақты көптеген даниялық дәрілік өсімдіктермен, сондай-ақ шетелдегі кәсіби байланыстары арқылы алған сирек шетелдік түрлермен байытты.
Одер бақшасы
1752 жылы Георг Кристиан Одер Фредерик V-нің өтініші бойынша, жаңадан құрылған Фредериксстаден ауданында, Фредерик ауруханасының солтүстігінде, Амалигаде көшесімен екіге бөлінген жерде екінші ботаникалық бақты салды. Батыстағы кішігірім бөлігі жарты гектардан да аз аумақты алып, жылыжаймен жабдықталды, ал шығыс бөлігі көбінесе отырғызылмаған күйде қалды. Бақ 1763 жылы жұртшылыққа ашылды. 1770 жылы Одер бағының бір бөлігі Университеттің ботаникалық бағына берілді. Алдыңғы жылы Кристиан VII Университетке 2500 талер сыйлап, одан түсетін табыс Ботаникалық баққа жұмсалатын болды. Бұл бақты кеңейтуге экономикалық мүмкіндік жасады, бірақ бастапқы орнында кеңейтуге орын болмағандықтан, соңында басқа жерде орналастыру туралы шешім қабылданды. Одер Ботаникалық бақтың алғашқы директоры атанды. Оның экономикалық маңыздылығын көрсету мақсатында, сондай-ақ Ағарту дәуірінің рухында, ол «Флора Даника» деп аталатын, Дания мен Норвегияның барлық өсімдіктерін суретпен көрсететін еңбекті бастады. Одер 1771 жылы Иоганн Фридрих Струензе ісіне байланысты қызметтен босатылды.
Шарлоттенборг бақшасы
1778 жылы король Амалигаде жерін қайта сатып алғанда екі бақ та жабылды, сонымен бірге Шарлоттенборг сарайының артындағы жер учаскесі жаңа және үлкен ботаникалық бақ құру үшін сыйға берілді. Бұл бақтың жоспарлары 1778 жылдың 22 шілдесінде патшаның бекітілуін алды. Бақтың екі директоры болады, біреуін Университет, екіншісін Король тағайындайды. Бұл лауазымға алғашқы Университет тағайындаған Кристиан Фриис Роттбёлл болды, ол Одер зейнеткерлікке шыққаннан бері бақты басқарып келген, ал алғашқы Король тағайындауы Йохан Теодор Холмшёльд болды. Осы оқиғаның өзінде бақта доценттік қызметке де адам қабылданды. Бұл орынды алғаш рет Мартин Валь иеленді, ол Одер бағынан Шарлоттенборг бағына өсімдіктерді көшіруде маңызды рөл атқарды. 1817 жылы Дженс Вилкен Хорнеман бақтың жалғыз директоры болып тағайындалғанда, екі директорлық модельден бас тартылды. Осы кезде бақ шамамен 1,6 гектар жерді алып жатты, ол төменгі, су толы аймақта орналасқан және Шарлоттенборг, Нихавен, Монетхана және Бремерхольммен шектелген. Басты ғимарат Нихавен каналы бойында салынды, онда ботаникалық музей, кітапхана және директор мен ботаникалық бағбанның тұрғын үйлері орналасқан. Сондай-ақ, қыста нәзік өсімдіктерді сақтауға арналған жайлар да болды. Бақтың алғашқы жылыжайы, Guiones Koldhus (Гионенің суық үйі), 1784 жылы салынды. 1803 жылы король 200 шаршы метрлік жаңа жылыжай кешенін қаржыландырды, ал 1837 жылы оған қосымша жылыжайлар салынды. 1841 жылы Хоаким Фредерик Шуу Хорнеманның орнын басты, директор болып тағайындалды және баққа жетекшілік етті. Оның бастамаларының бірі – 570 түрді қамтитын Дания түрлеріне арналған жаңа бөлімді құру, сондай-ақ өсімдіктер мен тұқымдардың тізімін жақсарту болды. Оның қызметі 1852 жылға дейін жалғасты. Осы кезеңде бақ одан да тар болып, оны кеңейту қажеттігі анық болды.
Қазіргі бақ
Ботаникалық бақ 1870 жылы қазіргі орналасқан жеріне көшті. Төрт жыл өткен соң, 1874 жылы бақтар Карлсбергтің негізін қалаушы Й.К. Якобсеннің бастамасымен және қаржыландыруымен үлкен жылыжай кешенін алды. Оның шабыты 1851 жылы Лондонда өткен Ұлы көрме үшін салынған Кристалл сарайының шыны ғимаратынан туды. 1977 жылы бақтар, оның ішінде жылыжайлар да, Данияның Мәдениет және сарайлар агенттігі, Данияның ескерткіштерді сақтау органдарының тізіміне енгізілді.
Копенгаген ботаникалық бақшасы бүгінгі күні
Копенгаген ботаникалық бағы – тегін кіретін, ресми емес бақ. Мұнда жылыжайлар, мұражай және гербарий, кітапхана (тек алдын ала жазылу арқылы кіруге болады), өсімдіктер, тұқымдар, бау-бақша құралдарының шағын таңдауы мен тамақтану орны бар.
Жинақтар
Ботаникалық бақтарда 13 000-нан астам түр өседі. Бақ түрлі бөлімдерге бөлінген: Дания өсімдіктері (600 түр), көп жылдық өсімдіктер (1100 түр), бір жылдық өсімдіктер (1100 түр), Орталық және Оңтүстік Еуропаның таулы аймақтарынан алынған өсімдіктермен жабдықталған тасты бақтар және қылқан жапырақты ағаштармен отырғызылған Конифер төбесі. Ең жаңа қосылымдардың бірі – рододендрон бағы. Бақта көптеген әдемі ағаш үлгілері бар. Бақтың ең ескі ағашы – 1806 жылы ескі орнынан 60 жасында көшірілген таксодиум.
The garden has many handsome specimen trees. The oldest tree in the gardens is a taxodium from 1806 that was moved along from the old location at an age of 60 years.
Жылыжайлар
Бақтардың 27 жылыжайы бар. Ең танымал - 1874 жылы салынған 3000 шаршы метрлік консерватория кешені. Пальма үйінің ортасындағы биіктігі 16 метр, және оның жоғарғы жағындағы дәлізбен жалғасатын, құйма темірден жасалған тар спиральді баспалдағы бар. Өсімдіктердің ішінде 1824 жылдан өсіп келе жатқан пальма және кейбірі 100 жылдан астам ғасырлық цикадалардың көркем коллекциясы бар. Елу метрлік жылыжайда кактустар мен басқа да суккуленттердің кең жинағы орналасқан, ал тағы бір жылыжайда орхидеялар мен бегониялар өседі. Жаңа заманғы жылыжай каудициформаларға арналған. Бақта сонымен қатар, Арктика өсімдіктері үшін қолайлы жағдайды қайта жасай алатын, арнайы кондиционерленген жылыжай да бар.
Мұражай және тұқым банкі
Университеттің ботаникалық мұражайы мен гербариясы бақтың ішіндегі ғимаратта орналасқан, бұл бақ қызметкерлеріне анықтамалық еңбектерге және 2 миллионнан астам кептірілген өсімдіктердің үлгілеріне оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Әлеуметтік ғылымдар факультетінің кітапханасы
140 Gothersgade мекенжайында орналасқан бұл ғимарат Йохан Даниэль Херхелдт тарапынан жобаланып, 1888 жылдан 1890 жылға дейін ботаникалық зертхана ретінде салынған. Бұл итальяндық сарайлардан (палацци) шабыт алған тарихи стильдегі ғимарат, және Херхелдт бұл стильді бұрын Холменс каналындағы, қазір бұзылған Ұлттық банкін жобалағанда да қолданған. 2011 жылдан бері ғимарат Әлеуметтік ғылымдар факультетінің кітапханасына орналасқан.
Психология институты
Психология институты, 2А Øster Farimagsgade мекенжайында орналасқан, 1957 жылы Кай Готтлобтың жобасы бойынша Копенгаген университетінің Биология институты үшін салынған ғимаратта орналасқан.
Қоғамдық өнер, ескерткіштер мен мемориалдар
1909-1911 жылдары Карл Якобсен бақта классикалық мүсіндердің бірнеше қалыптарын орнатты.